انواع لکه‌های پوستی نوزادان از علل تا روش‌های درمان

لکه‌های مادرزادی رنگدانه‌ای (لکه مغولی)

این لکه‌ها به رنگ آبی، خاکستری یا سبز مایل به آبی هستند و معمولاً در ناحیه کمر و باسن دیده می‌شوند. علت آن تجمع سلول‌های رنگدانه‌ای (ملانوسیت‌ها) در لایه‌های عمقی پوست است. این لکه‌ها بیشتر در نوزادان با پوست تیره‌تر شایع‌اند.

این نوع لکه‌ها کاملاً بی‌خطر هستند و معمولاً تا چند سالگی کودک به‌تدریج محو می‌شوند. هیچ درمانی نیاز ندارند و فقط باید از نظر تغییر اندازه یا شکل تحت نظر باشند.

لکه‌های قرمز یا صورتی (همانژیوم یا لک لک‌گزیدگی)

این لکه‌ها ممکن است به صورت مسطح یا برجسته دیده شوند. نوعی از آن‌ها که به «لک لک‌گزیدگی» معروف است، اغلب روی پیشانی، پلک یا پشت گردن دیده می‌شود و علت آن گشاد شدن مویرگ‌های سطحی پوست است.

نوع دیگر، همانژیوم نوزادی است که به صورت برجسته و قرمز روشن ظاهر می‌شود و در ماه‌های اول رشد می‌کند. بیشتر همانژیوم‌ها به مرور کوچک و محو می‌شوند. در موارد بزرگ یا نزدیک به چشم و راه تنفس، ممکن است نیاز به درمان دارویی یا لیزر باشد.

لکه بوسه فرشته

لکه بوسه فرشته یا Angel’s Kiss نوعی لکه پوستی نوزادی است که به صورت یک ناحیه کوچک و صاف با رنگ صورتی یا قرمز روشن روی پیشانی، پلک‌ها یا پشت گردن ظاهر می‌شود. این لکه‌ها به دلیل گشاد شدن مویرگ‌های سطحی پوست ایجاد می‌شوند و معمولاً در بدو تولد وجود دارند.

به نقل از vbiny.org

Often referred to as a “stork bite” or “angel's kiss,” it typically appears on the forehead, eyelids, upper lip, or back of the neck. These marks are caused by dilated capillaries near the skin's surface and are generally harmless.

این جای زخم که اغلب به عنوان "گاز گرفتگی لک لک" یا "بوسه فرشته" شناخته می‌شود، معمولاً روی پیشانی، پلک‌ها، لب فوقانی یا پشت گردن ظاهر می‌شود. این جای زخم‌ها در اثر گشاد شدن مویرگ‌ها در نزدیکی سطح پوست ایجاد می‌شوند و عموماً بی‌ضرر هستند.

 لکه بوسه فرشته کاملاً بی‌خطر است و اغلب بدون نیاز به درمان خاصی طی چند ماه تا چند سال به تدریج محو می‌شود. این لکه‌ها با لکه ماه‌گرفتگی شباهت دارند، اما معمولاً کوچک‌تر و در نواحی بالاتنه دیده می‌شوند.

لکه‌های سفید (میلیا)

میلیا به صورت دانه‌های سفید و ریز روی صورت، مخصوصاً بینی و گونه‌ها دیده می‌شود. علت آن بسته شدن منافذ چربی پوست است که باعث تجمع کراتین در زیر پوست می‌شود.

این لکه‌ها نیاز به هیچ درمانی ندارند و معمولاً طی چند هفته اول زندگی خودبه‌خود از بین می‌روند. دستکاری یا فشار دادن آن‌ها توصیه نمی‌شود.

لکه‌های زرد یا پوسته‌ای (درماتیت سبورئیک یا کلاه گهواره)

این لکه‌ها به شکل پوسته‌های زرد و چرب روی پوست سر ظاهر می‌شوند، اما ممکن است روی ابروها، گوش‌ها یا چین‌های پوستی هم دیده شوند. علت آن فعالیت بیش از حد غدد چربی و تأثیر هورمون‌های مادر است.

درمان شامل شست‌وشوی منظم سر نوزاد با شامپوی ملایم و استفاده از روغن‌های نرم‌کننده برای جدا کردن پوسته‌هاست. این مشکل معمولاً در چند ماه اول برطرف می‌شود.

لکه ماه‌گرفتگی

لکه ماه‌گرفتگی یا لکه نوری در کودکان به صورت یک ناحیه صاف با رنگ صورتی، قرمز یا گاهی ارغوانی روی پوست ظاهر می‌شود و معمولاً روی پیشانی، پلک‌ها، گردن یا پشت سر دیده می‌شود. علت ایجاد آن گشاد شدن مویرگ‌های سطحی پوست است و اغلب از بدو تولد وجود دارد. این لکه‌ها معمولاً بی‌خطر هستند و به مرور زمان کوچک‌تر یا کم‌رنگ می‌شوند، اما در مواردی که بزرگ یا در نواحی حساس بدن قرار داشته باشند، ممکن است نیاز به ارزیابی توسط پزشک پوست یا نورولوژی برای بررسی درمان با لیزر یا روش‌های دیگر داشته باشند.

بیشتر بخوانید: لکه ماه گرفتگی نوزاد چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

لکه‌های قرمز همراه با جوش (آکنه نوزادی)

آکنه نوزادی به صورت دانه‌های قرمز یا سفید روی صورت نوزاد دیده می‌شود. علت آن انتقال هورمون‌های مادر به بدن نوزاد است که باعث تحریک غدد چربی می‌شود.

این نوع لکه معمولاً در هفته‌های اول ظاهر شده و بدون درمان خاصی طی چند ماه از بین می‌رود. شست‌وشوی ملایم صورت کافی است و استفاده از داروهای ضدجوش بزرگسالان به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

لکه‌های قهوه‌ای روشن (کافه‌اوله)

این لکه‌ها به رنگ قهوه‌ای روشن و با لبه‌های صاف هستند و ممکن است در هر قسمت از بدن دیده شوند. وجود یک یا دو لکه طبیعی است، اما اگر تعداد آن‌ها زیاد باشد، ممکن است نشانه یک بیماری ژنتیکی باشد.

درمان خاصی برای این لکه‌ها وجود ندارد، اما اگر تعدادشان زیاد یا در حال افزایش باشد، لازم است توسط پزشک بررسی شوند.

بثورات حرارتی (عرق‌سوز)

این لکه‌ها به صورت دانه‌های قرمز یا صورتی در نواحی گرم و مرطوب بدن مانند گردن، زیر بغل یا کشاله ران دیده می‌شوند. علت آن بسته شدن مجاری عرق در پوست نوزاد است.

درمان شامل خنک نگه داشتن بدن نوزاد، پوشاندن لباس‌های نخی و سبک و جلوگیری از تعریق بیش از حد است. این بثورات معمولاً سریع برطرف می‌شوند.

بیشتر بخوانید: موثرترین روش‌های درمان جوش صورت نوزاد

لکه‌های ناشی از حساسیت یا آلرژی

گاهی نوزادان نسبت به مواد شوینده، لباس‌های خاص، پوشک یا حتی برخی مواد غذایی مادر (در دوران شیردهی) واکنش نشان می‌دهند. این لکه‌ها معمولاً به صورت قرمزی، التهاب یا جوش ظاهر می‌شوند.

درمان شامل حذف عامل حساسیت‌زا، استفاده از محصولات ضدحساسیت و در صورت نیاز، مراجعه به پزشک برای دریافت پمادهای مناسب است.

لکه‌های ناشی از عفونت‌های قارچی یا باکتریایی

برخی لکه‌ها ممکن است به دلیل عفونت‌های پوستی ایجاد شوند و به صورت قرمزی، پوسته‌ریزی یا ترشح دیده شوند. این نوع لکه‌ها معمولاً در نواحی مرطوب بدن مانند ناحیه پوشک ایجاد می‌شوند.

درمان این موارد نیاز به تشخیص پزشک دارد و ممکن است شامل کرم‌های ضدقارچ یا آنتی‌بیوتیک موضعی باشد.

نقش ژنتیک در ورود لکه‌های پوستی نوزادان

ژنتیک نقش مهمی در بروز بسیاری از لکه‌های پوستی کودکان دارد. برخی لکه‌ها مانند لکه‌های مادرزادی رنگدانه‌ای (لکه مغولی) یا لکه‌های قهوه‌ای روشن (کافه‌اوله) مستقیماً به ویژگی‌های ژنتیکی و نژادی کودک وابسته‌اند و احتمال بروز آن‌ها در خانواده‌هایی که والدین یا اقوام نزدیکشان چنین لکه‌هایی داشته‌اند بیشتر است. همچنین استعداد پوست نوزاد برای واکنش به هورمون‌ها، تولید رنگدانه و حساسیت به عوامل محیطی نیز تحت تأثیر ژن‌ها قرار دارد. بنابراین حتی در غیاب عوامل محیطی، کودکان می‌توانند بر اساس وراثت خود دچار انواع لکه‌های پوستی شوند که در بسیاری موارد طبیعی و بی‌خطر هستند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در بیشتر موارد، لکه‌های پوستی نوزادان بی‌خطر هستند. اما در شرایط زیر مراجعه به پزشک ضروری است:

• لکه‌ای که به سرعت در حال بزرگ شدن است
• لکه‌هایی که خونریزی یا ترشح دارند
• لکه همراه با تب یا بی‌حالی نوزاد
• تعداد زیاد لکه‌های قهوه‌ای روی بدن
• لکه‌هایی که پس از چند ماه از بین نمی‌روند یا بدتر می‌شوند

سخن پایانی

لکه‌های پوستی در نوزادان معمولاً بخشی طبیعی از رشد پوست هستند و در اغلب موارد جای نگرانی ندارند. شناخت نوع لکه و علت آن کمک می‌کند والدین با آرامش بیشتری از کودک خود مراقبت کنند. در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرطبیعی یا شک، مشورت با پزشک بهترین راه برای اطمینان از سلامت نوزاد است.