119634
کد: 86621
31 تير 1398 - 12:36
یک دلیل شایع برای کم بودن مایع آمنیوتیک پارگی پرده های جنینی است که امکان چکیدن مایع را به بیرون میسر می کند.
گاهی ممکن است پزشک نسبت به بالا یا پایین بودن مقدار مایع آمنیوتیک مشکوک شود و برای بررسی اوضاع یک سونوگرافی انجام دهد. افزایش یا کاهش جزیی در مقدار مایع آمنیوتیک معمولا مشکلی نیست، ولی تفاوت های زیاد در حجم مایع آمنیوتیک ممکن است نشانه ای از سایر مشکلات باشد.

کیسه آب و مایع آمنیوتیک
جنین در یک کیسه آب رشد می کند که به کیسه آمنیوتیک معروف است و این کیسه شامل مایع آمنیوتیک است.
حجم این مایع در طول بخش اول دوران بارداری افزایش می یابد و در 34 هفتگی به حداکثر میزان خود می رسد. پس از آن حجم مایع به تدریج کاسته می شود. علم پزشکی هنوز به طور دقیق کشف نکرده است که چه مکانیزمی حجم مایع آمنیوتیک را تنظیم می کند. البته می دانیم که جنین در مقدار مایع موجود در کیسه نقش دارد. در طول نیمه دوم دوران بارداری مایع آمنیوتیک اساسا شامل ادرار جنین است.
جنین در درون کیسه ادرار می کند و سپس مایع را نیز می بلعد. مایع در اطراف ریه های جنین جریان می یابد که در تکامل ریه ها کمک می کند.

مقدار مایع آمنیوتیک چقدر باید باشد؟
 
مایع آمنیوتیک بسیار کم
به کم شدن مقدار مایع آمنیوتیک، الیگوهیدرامنیوس می گویند. حجم مایع آمنیوتیک به طور طبیعی بعد از هفته 34 تا 36 کاهش می یابد، اما اگر از حد معینی پایین تر برود پزشک با انجام آزمایش های خاصی جنین را بیشتر تحت نظر می گیرد. یک دلیل شایع برای کم بودن مایع آمنیوتیک پارگی پرده های جنینی است که امکان چکیدن مایع را به بیرون میسر می کند.
میزان مایعی که در حد قابل ملاحظه ای قبل از 34 هفتگی کاهش می یابد ممکن است دال بر وجود مشکلی در ارتباط با مادر یا کودک باشد، مثلا در صورتی که مبتلا به فشار خون یا لوپوس هستید ممکن است جریان خون کمتری به رحم داشته باشید و در نتیجه جریان خون کمتری به جنین و جفت می رسد.
هنگامی که جنین خون کمتری دریافت کند کلیه هایش ادرار کمتری می سازد و در نتیجه حاصل، میزان کمتری از مایع آمنیوتیک می شود.
اگر کاهش در میزان مایع جزیی یا متوسط باشد، کودک به دقت تحت نظر قرار گرفته شده و آزمایش هایی برای تعیین سلامت جنین انجام می شود. گاهی الیگوهیدرامنیوس نشانه محدود شدن رشد جنین است یا به ندرت به دلیل ناهنجاری هایی در مجرای ادراری کودک می باشد.
گاهی اوقات نیز نشانه عملکرد نامناسب جفت است. در صورت کاهش مایع آمنیوتیک پزشک به شما استراحت و دراز کشیدن بیشتر را توصیه می کند، با انجام این کارها ممکن است جریان خون به رحم و جفت بیشتر شود و در نتیجه ادرار کودک افزایش یابد.

مایع آمنیوتیک بسیار زیاد
اصطلاح پزشکی برای مقدار بسیار زیاد مایع، پلی هیدرامنیوس یا هیدرامنیوس است. این شرایط به طور کاملا مکرر اتفاق می افتد. اغلب افزایش حجم مایع جزیی است. پزشکان همیشه علت آن را نمی دانند اما قطعا می دانند که افزایش جزیی معمولا مشکلی ایجاد نمی کند.
افزایش های بیشتر ممکن است با یک وضعیت پزشکی در مادر مانند دیابت یا بیماری های ویروسی خاص مرتبط باشد. در بعضی موارد نادر وجود مایع بسیار زیاد ممکن است ناشی از مشکلات خاص جنینی باشد؛ مثلا ممکن است جنین برای بلعیدن مایع دچار مشکل باشد بنابراین مقدار بیشتری از آن در کیسه انباشته می شود.
 
وظایف مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟
همانگونه که در بالا اشاره شد، حفاظت جنین در مقابل ضربه و محافظت از بند ناف در مقابل تحت فشار قرار گرفتن یکی از وظایف این مایع می‌باشد.
بند ناف تحت فشار قرار گرفته می‌تواند در فرایند اکسیژن رسانی دچار اختلال شده و این باعث به خطر افتادن جنین می‌شود. سایر وظایف این مایع شامل موارد زیر می‌باشد
- حفاظت از جنین و رحم در مقابل عفونت
- منبع موقت غذایی برای جنین
- کمک رسانی به جنین برای تنفس و تحرک
- حفظ دمای ثابت برای محیط رشد و نمو جنین
- کمک به رشد و بهبود عملکرد ریه، کلیه و دستگاه گوارش
 
مقدار مایع آمنیوتیک چقدر باید باشد؟
 
اقدامات لازم به هنگام کم شدن آب کیسه جنین
اگر مقدار مایع آمنیوتیک‌ در رحم زن بارداری کم باشد، این فرد معمولاً به طور مداوم و دقیق تحت نظر پزشک قرار خواهد گرفت. در این بررسی‌ها میزان رشد و سلامت جنین به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد. پزشک با توجه به سن بارداری و وضعیت جنین و مادر تصمیم‌گیری می‌کند که چه تدابیری برای شخص اندیشیده شود.
اگر شخص به زمان زایمان‌ نزدیک باشد ممکن است پزشک زایمان را پیشنهاد نماید. سطوح پایین مایع آمنیوتیک می‌تواند احتمال مشکلات هنگام زایمان را بیشتر کند.
نگرانی اصلی این است که سطح مایع آمنیوتیک آن قدر کم شود که حرکات جنین یا انقباضات شما موجب فشردگی بند ناف شود. احتمالاً برای حفظ جان جنین زایمان سزارین بجای طبیعی به مادر پیشنهاد می‌گردد.

مهم‌ترین مطالب در این‌باره:
تحت شرایط عادی، میزان مایع آمنیوتیک در هفته‌ی ۳۴ تا ۳۶ بارداری به بیشترین میزان خود یعنی حدود ۸۰۰ میلی لیتر می‌رسد.
این میزان در نزدیکی زایمان و هفته‌ی ۴۰ بارداری کاهش یافته و به حدود ۶۰۰ میلی لیتر می‌رسد.
در برخی موارد، بروز مشکلی باعث می‌شود که میزان مایع آمنیوتیک جنین بیشتر یا کمتر از حد نرمال شود. اولیگوهیدروآمنیوس به وضعیتی گفته می‌شود که در آن مایع داخل رحمی یا همان مایع آمنیونیک کمتر از حد عادی است و پلی هیدروآمینوس (یا هیدرامنیوس یا اختلال مایع آمنیوتیک) حالتی است که رد آن مایع آمنیوتیک دور جنین بیش از اندازه است.
متخصص زنان و زایمان برای بررسی این وضعیت، انجام عکسبرداری سونوگرافی را تجویز می‌کند. متخصص سونوگرافی، اندازه‌ی مایع اطراف جنین را در چهار قسمت مختلف جنین بررسی می‌کند و این چهار اندازه را به هم اضافه می‌کند تا به شاخص مایع آمنیوتیک (AFI) که میزان مایع اطراف جنین را تخمین می‌زند، دست پیدا کند.

مزایا
مایع آمنیوتیک، کیسه‌ی اطراف جنین را پر می‌کند و چندین نقش مهم دارد:
ایجاد فضای امن برای جنین و جلوگیری از وارد شدن ضربه به جنین
جلوگیری از وارد شدن فشار به بند داف که موجب کاهش اکسیژن رسانی به جنین می‌شود.

کمک به حفظ دمای ثابت در رحم
کمک به حرکت آزادانه جنین در رحم برای رشد مناسب عضلات و استخوان‌های او
کمک به رشد سیستم گوارشی و تنفسی نوزاد چرا که نوزاد مایع را به درون قورت می‌دهد و سپس آن را دفع می‌کند و همینطور آن را دم و بازدم می‌کند.

مقدار مایع آمنیوتیک چقدر باید باشد؟
اولیگوهیدروآمنیوس (کاهش مایع داخل رحمی)
اولیگوهیدروآمنیوس (کاهش مایع داخل رحمی) پایین بودن میزان مایع آمنیوتیک در ۴ درصد از کل بارداری‌ها و ۱۲ درصد از بارداری‌هایی که زایمان آن به تعویق افتاده است، رخ می‌دهد. اولیگوهیدروآمنیوس زمانی رخ می‌دهد که در آزمایش سونوگرافی انجام شده شاخص AFI کمتر از ۵ سانتی متر (حالت نرمال بین ۵ تا ۲۵ سانتی متر است) و شاخص MVP کمتر از ۲ سانتی متر باشد.
در مواردی که مایع داخل رحمی ترشح می‌کند یا جنین به اندازه کافی در رحم حرکت نمی کند، ممکن است کاهش مایع داخل رحمی روی داده باشد.

عوامل خطر
احتمال کاهش مایع آمنیوتیک دور جنین در زنانی که سوابق زیر را داشته باشند بیشتر است:
- سابقه بارداری با رشد متوقف شده جنین
- فشار خون بالای مزمن
- ابتلا به مشکلات مربوط به جفت
- ابتلا به مسمومیت بارداری
- دیابت
- لوپوس
- بارداری چند قلوها
- اختلالات مادرزادی (مانند اختلال کلیه)
- بارداری پس از زمان مورد انتظار برای زایمان

عوارض
کاهش مایع دور جنین ممکن است در هر دوره ای در بارداری رخ دهد اما بیش از همه در شش ماهه اول بارداری رخ می‌دهد. در این زمان، احتمال بروز اختلالات مادرزادی، سقط جنین، زایمان زودرس و مرده زایی بیشتر است.
در صورتی که اندازه ایع آمنیوتیک دور جنین در سه ماهه آخر بارداری کاهش پیدا کند، خطرات ناشی از آن شامل رشد کم جنین، عوارض زایمان و نیاز با سزارین می‌شود.

مراقبت‌ها
در صورتی که مایع دور جنین کاهش پیدا کند، در ادامه مادر توسط پزشکان کاملا تحت نظر قرار میگیرد تا مطمئن شوند که جنین به طور نرمال در حال رشد است. پزشکان ممکن است از آزمایش‌های زیر بهره بگیرند:
تست بدون استرس: بررسی ضربان قلب جنین در حالت استراحت و در حال حرکت
سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل: در این آزمایش سونوگرافی، حرکت جنین، توده عضلانی، تنفس و میزان مایع اطراف جنین ارزیابی می‌شود. احتمالا به دنبال این تستف تست بدون استرس انجام می‌شود.
شمارش لگد‌های جنین. ثبت مدت زمانی که طول می‌کشد تا جنین تعداد مشخصی لگد بزند.
آزمایش داپلر: در این تست از امواج صوتی برای بررسی جریان خون جنین استفاده می‌شود.
در برخی از موارد ممکن است لازم باشد که زایمان به طور عمدی القا شود تا از مادر و کودک محافظت شود. گاهی نیز لازم است که مایع سالین در رحم تزریق شود تا میزان مایع امنیوتیک افزایش پیدا کند و لازم است که مادر استراحت داشته باشد.
کاهش مایع اطراف جنین موجب فشار بند ناف می‌شود و بنابراین ممکن است در هنگام زایمان لازم باشد که تزریق سالین در رحم انجام شود. در هنگام انجام زایمان، ماما یک لوله باریک را از طریق واژن وارد دهانه رحم می‌کند و سپس مایع سالین با دمای گرم را وارد کیسه آمنیوتیک می‌کند تا خطر فشار بند ناف به جنین کم شود.
در برخی موارد برای اطمینان کامل از عدم بروز این عوارض، عمل سزارین انجام می‌شود.
وجود مقادیر زیاد مایع آمنیوتیک در رحم اصطلاحا با نام پلی هیدرو آمینوس شناخته می‌شود و در ۱ درصد از کل بارداری‌ها رخ می‌دهد.
افزایش مایع دخل رحمی زمانی تشخیص داده می‌شود که شاخص AFI در تست سونوگرافی بیشتر از ۲۴ سانتی متر و شاخص MVP بیشتر از ۸ سانتی متر باشد.

عوامل خطر
بیماری‌های زیر می‌توانند موجب افزایش مایع دور جنین شوند:
- بیماری‌های گوارشی- انسداد روده یا مری، بیماری گاستروشزی و فتق دیافراگم
- اختلالات مغزی و سیستم عصبی بدن-برای مثال آننسفالی یا دیستروفی میوتونیک
- آکوندروفالازی (نوعی اخنلال استخوانی)
- مشکلات ضربت قلب جنین
- عفونت
- سندرم Beckwith-Wiedemann (نوعی اختلال رشد مادرزادی)

مقدار مایع آمنیوتیک چقدر باید باشد؟
اختلالات ریوی جنین
خیز جنین (هیدروپس فتالیس)- این بیماری موجی تجمع غیرعادی مایعات در اندام‌های جنین می‌شود.
سندرم انتقال خون دوقلو به دقلو- در این حالت یکی از جنین‌های دوقلو بیش از دیگری خون دریافت می‌کند.
عدم تطابق خون بین مادر و جنین- برای مثال عدم تطابق RH خون یا بیماری Kell.

دیابت بارداری کنترل نشده
همچنین در صورتی که مادر دوقلوباردار باشد، ممکن است مایع آمنیوتیک زیادی تولید شود.

علائم
علائم زیاد بودن مایع آمنیوتیک شامل درد شکمی و مشکل در تنفس به علت بزرگ شدن رحم است.

عوارض
این بیماری همچنین موجب عوارضی مانند زایمان زودرس، پارگی زودرس کیسه‌ی آب در رحم، انقباض جفت، مرده زایی، خونریزی پس از زایمان و عدم قرارگیری جنین در موقعیت مناسب می‌شود.

مراقبت‌ها
ممکن است لازم باشد که بری ابتلا به دیابت بارداری تست بدهید و آزمایشات سونوگرافی به طور منظم و مکرر انجام شوند تا میزان مایع آمنیوتیک به طور دائمی تحت نظر باشد.
در مواردی که زیاد بودن مایع دور جنین، خفیف است، این مشکل بدون انجام درمان و به طور خود به خودی برطرف می‌شود. اما در مواردی که مایع دور جنین بسیار زیاد باشد، ممکن است لازم باشد با انجام آمنیوسنتز یا تجویز ایندومتاسین، میزان مایع اطراف جنین کاهش داده شود.
مشاوره ویدیویی
ارسال نظر
*پر کردن قسمت هایی که ستاره دارد ضروری است.
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی: