۲۴۹۶۰۹

کارما واقعی‌ است یا ساخته ذهن ما؟

کارما واقعی‌ است یا ساخته ذهن ما؟

کارما، یا ایده‌ عدالت کیهانی، با این فرض آغاز می‌شود که جهان نوعی توازن اخلاقی پنهان دارد؛ نیرو یا سازوکاری غیرشخصی که نیکی و بدی را ثبت می‌کند و به تناسب آن پاداش یا مجازات می‌دهد.

کارما مفهومی جهانی‌ست، اما تفسیر آن در فرهنگ‌های گوناگون متفاوت است. در سنت‌های هندوئی (Hinduism) و بودایی (Buddhism)، کارما در بستر تناسخ و چرخه‌ی زندگی‌های پیاپی معنا پیدا می‌کند. در بعضی گرایش‌های مسیحی نیز نشانه‌هایی از عدالت دیررس الهی دیده می‌شود. حتی در فرهنگ‌های غیرمذهبی غربی هم، باوری ضمنی به این وجود دارد که «هرکس نتیجهٔ اعمال خودش را می‌بیند».

این جهان‌بینی به ما امکان می‌دهد هر رویدادی را، چه مثبت و چه منفی، در قالب نظام پاداش/مجازات اخلاقی تفسیر کنیم. برای مثال، اگر کسی پولی در خیابان پیدا کند یا شغل بهتری به دست آورد، می‌تواند آن را نتیجهٔ کارمای خوب خود بداند. برعکس، اگر تصادفی رخ دهد یا پرواز کسی کنسل شود، ذهن او ممکن است آن را واکنشی به اشتباهات گذشته‌اش تلقی کند.

آزمایش‌هایی برای سنجش سوگیری در باور به کارما

برای بررسی علمی این پدیده، تیمی از روان‌شناسان به سرپرستی «سیندل وایت» (Cindel White) از دانشگاه یورک، دو آزمایش گسترده را با بیش از دو هزار شرکت‌کننده از فرهنگ‌های مختلف انجام دادند.

IMG_20250512_010829

■ آزمایش اول: کارما در زندگی من یا دیگران؟

در نخستین آزمایش، ۴۷۸ نفر از آمریکا که به کارما باور داشتند، انتخاب شدند. ترکیب مذهبی این افراد شامل ۲۹ درصد مسیحی، ۳۰ درصد بودایی، ۲۲ درصد هندو، ۴ درصد سایر ادیان و ۱۵ درصد غیرمذهبی بود. از آن‌ها خواسته شد یک رخداد کارمایی را توصیف کنند؛ چه در زندگی خود و چه در زندگی فردی دیگر. سپس تحلیل‌گران حرفه‌ای، داده‌ها را از نظر «جهت احساسی» (مثبت یا منفی) و «سوژه» (خود یا دیگران) بررسی کردند.

نتایج بسیار گویا بودند:

۸۶ درصد از شرکت‌کنندگان دربارهٔ تجربه‌ای شخصی نوشتند.

۵۹ درصد از آن تجربه‌ها مثبت و نشانهٔ کارمای خوب تلقی شده بود.

در مقابل، تنها ۱۴ درصد درباره دیگران نوشتند، که ۹۲ درصد از آن‌ها منفی و مرتبط با کارمای بد بودند.

■ آزمایش دوم: نمونه‌ای جهانی

در آزمایش دوم، بیش از ۱۲۰۰ نفر از آمریکا، هند و سنگاپور به‌صورت تصادفی انتخاب شدند تا دربارهٔ یک تجربه کارمایی، در مورد خودشان یا فردی دیگر بنویسند.

۶۹ درصد از کسانی‌که دربارهٔ خودشان می‌نوشتند، به کارمای مثبت اشاره کردند.

فقط ۱۸‌ درصد از کسانی‌که دربارهٔ دیگران می‌نوشتند، کارمای مثبت ذکر کردند.

همچنین، تحلیل رایانه‌ای واژگان استفاده‌شده نشان داد که نوشته‌های مربوط به خود، بار احساسی مثبت‌تری دارند. نکتهٔ جالب اینکه این تفاوت‌ها در شرکت‌کنندگان آمریکایی بیشتر به چشم می‌خورد، در حالی‌که در نمونه‌های هندی و سنگاپوری، این سوگیری کمتر بود.

۲۰۲۵۰۵۱۲_۰۸۳۳۳۹

روان‌شناسی دوگانه: چرا کارمای خود مثبت و کارمای دیگران منفی است؟

دو انگیزه روانی قدرتمند در پس این پدیده نهفته است:

۱. تمایل به باور به جهانی منصف: انسان‌ها می‌خواهند باور کنند که عدالت برقرار است. بنابراین وقتی کسی رنج می‌برد، راحت‌تر می‌توانند آن را نتیجهٔ اشتباهات خودش بدانند.

۲. نیاز به دیدن خود به‌عنوان انسان خوب: ذهن ما برای حفظ تصویر مثبت از خود، تمایل دارد اتفاقات خوب را به شایستگی خودمان نسبت دهد.

کارما، به‌عنوان یک باور فرامادی، این دو نیاز را هم‌زمان ارضا می‌کند: هم حس عدالت را تأمین می‌کند، هم به ما احساس خوبی از خودمان می‌دهد. اما این نگاه می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا در مواجهه با درد دیگران، همدلی را کاهش داده و آن‌ها را سزاوار رنج می‌پندارد.

نگاهی انتقادی به کاربرد فرهنگی کارما

کارما می‌تواند ابزاری برای بازتاب اخلاقی فردی باشد، اما وقتی با سوگیری روانی همراه می‌شود، ممکن است به داوری ناعادلانه منجر گردد. در بسیاری از فرهنگ‌های آسیایی، انتقاد از خود و پذیرفتن مسئولیت نقش مهم‌تری دارد. اما در فرهنگ‌های غربی، تأکید بیشتر بر عزت‌نفس و تصویر مثبت از خود باعث می‌شود سوگیری‌های مثبت‌نگرانه در باور به کارما بیشتر دیده شود.

باید پذیرفت که کارما ـ چه به‌عنوان یک باور دینی و چه به‌عنوان یک نگرش فرهنگی ـ بخشی از سیستم فکری بسیاری از انسان‌هاست. اما یافته‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند که تفسیر ما از این مفهوم عادلانه نیست. ما با خود مهربانیم، و با دیگران سخت‌گیر. کارما به‌خودی‌خود ممکن است بی‌طرف باشد، اما عینکی که با آن به کارما نگاه می‌کنیم، همیشه شفاف نیست.

منبع: بهداشت نیوز

لینک هدیه

محتوای حمایت شده

تبلیغات متنی

  • اخبار داغ
  • جدیدترین
  • پربیننده ترین
  • گوناگون

برای ارسال نظر کلیک کنید

لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

در غیر این صورت، «نی نی بان» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

هم اکنون دیگران می خوانند