درد زیر شکم در زنان؛ علل، علائم و روش‌های درمان

درد زیر شکم در زنان چیست؟

درد زیر شکم به احساس ناراحتی، فشار یا درد در ناحیه پایین‌تر از ناف و بالای استخوان لگن گفته می‌شود. این درد ممکن است حاد یا مزمن باشد، به‌صورت یک‌طرفه یا دوطرفه احساس شود و گاهی با علائمی مانند تهوع، خونریزی، ترشحات غیرطبیعی یا اختلال در ادرار همراه باشد.

شایع‌ترین علل درد زیر شکم در زنان

شایع ترین علل درد زیر شکم در زنان عبارتند از:

درد زیر شکم مرتبط با قاعدگی

یکی از رایج‌ترین دلایل درد زیر شکم در زنان، دردهای قاعدگی یا دیسمنوره است. این درد معمولاً چند روز قبل یا همزمان با شروع پریود ظاهر می‌شود و به دلیل انقباضات رحم برای دفع پوشش داخلی آن رخ می‌دهد. شدت درد می‌تواند از خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد.

درد تخمک‌گذاری

برخی زنان در اواسط سیکل قاعدگی و هنگام آزاد شدن تخمک از تخمدان، درد زیر شکم را تجربه می‌کنند. این درد اغلب یک‌طرفه است و معمولاً چند ساعت تا یک روز ادامه دارد.

کیست تخمدان

کیست‌های تخمدان از علل شایع درد زیر شکم در زنان هستند. این کیست‌ها ممکن است بدون علامت باشند یا باعث درد، احساس سنگینی، نفخ و گاهی درد ناگهانی و شدید شوند، به‌خصوص اگر دچار پارگی یا پیچ‌خوردگی شوند.

عفونت‌های لگنی

عفونت رحم، لوله‌های فالوپ یا تخمدان‌ها می‌تواند منجر به درد زیر شکم، تب، ترشحات بدبو و درد هنگام رابطه جنسی شود. این نوع درد نیازمند بررسی و درمان پزشکی سریع است.

اندومتریوز

اندومتریوز وضعیتی است که در آن بافت مشابه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد می‌کند. این بیماری می‌تواند باعث درد مزمن زیر شکم، درد شدید قاعدگی و ناباروری شود.

بیشتر بخوانید: آندومتریوز چیست و چگونه درمان می‌شود؟

مشکلات گوارشی

یبوست، سندرم روده تحریک‌پذیر، نفخ شدید یا عفونت‌های روده‌ای نیز می‌توانند به‌صورت درد زیر شکم در زنان ظاهر شوند و گاهی با دردهای زنانگی اشتباه گرفته شوند.

مشکلات دستگاه ادراری

عفونت ادراری، سنگ مثانه یا التهاب مجاری ادراری از دیگر علل درد زیر شکم هستند که معمولاً با سوزش ادرار، تکرر ادرار یا تغییر رنگ ادرار همراه می‌شوند.

درد زیر شکم در زنان باردار

در دوران بارداری، درد زیر شکم می‌تواند به دلایل طبیعی مانند کشیده شدن رباط‌های رحم یا رشد جنین ایجاد شود. با این حال، درد شدید، مداوم یا همراه با خونریزی ممکن است نشانه مشکلات جدی‌تری مانند بارداری خارج رحمی یا سقط باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.

بیشتر بخوانید: درد زیر شکم در اوایل بارداری و جنسیت جنین

درد زیر شکم در زنان یائسه

درد زیر شکم پس از یائسگی طبیعی نیست و باید جدی گرفته شود. این درد ممکن است به دلایلی مانند عفونت، توده‌های لگنی یا بیماری‌های رحم و تخمدان‌ها ایجاد شود و حتماً نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

درد زیر شکم یک طرفه در زنان

درد یک‌طرفه زیر شکم به دردی گفته می‌شود که فقط در سمت راست یا سمت چپ ناحیه پایین شکم احساس می‌شود و معمولاً نشان می‌دهد یک عضو مشخص در همان سمت درگیر شده است. در زنان، این نوع درد اغلب به تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ یا ساختارهای اطراف لگن مربوط می‌شود، اما گاهی منشا گوارشی یا ادراری نیز دارد.

درد زیر شکم سمت چپ در زنان اغلب با بیماری‌های روده بزرگ مانند دیورتیکولوز و دیورتیکولیت ارتباط دارد. دیورتیکول‌ها برجستگی‌ها یا کیسه‌های کوچکی هستند که در دیواره روده بزرگ شکل می‌گیرند و معمولاً در بخش چپ تحتانی روده دیده می‌شوند. تجمع باکتری‌ها در این نواحی می‌تواند به عفونت و التهاب منجر شود و در نتیجه درد، حساسیت و ناراحتی شکمی ایجاد کند.

در مقابل، درد زیر شکم سمت راست در زنان بیشتر می‌تواند به آپاندیس مربوط باشد که زائده‌ای کوچک و منشعب از روده بزرگ در این سمت است. التهاب آپاندیس یا آپاندیسیت یکی از دلایل شایع درد حاد شکمی محسوب می‌شود. در صورت عدم درمان، آپاندیس ملتهب ممکن است پاره شود و عفونت را به فضای داخلی شکم یا صفاق منتقل کند که یک وضعیت جدی و نیازمند اقدام فوری پزشکی است.

با این حال، درد یک‌طرفه زیر شکم همیشه بی‌اهمیت نیست. کیست تخمدان، پارگی یا پیچ‌خوردگی تخمدان، بارداری خارج رحمی، عفونت‌های لگنی و حتی مشکلات روده‌ای مانند آپاندیسیت یا التهاب روده می‌توانند باعث درد یک‌طرفه شوند.

به نقل از my.clevelandclinic.org

You may also have lower abdominal pain on one side if you have a condition affecting one ovary or one kidney. A growth, such as a tumor or a cyst, may occur in one ovary or one kidney on either side. A kidney stone usually affects one kidney at a time. Ovulation pain usually affects one ovary at a time.

اگر بیماری دارید که یک تخمدان یا یک کلیه را تحت تاثیر قرار می‌دهد، ممکن است در یک طرف شکم درد داشته باشید. رشد تومور مانند تومور یا کیست ممکن است در یک تخمدان یا یک کلیه در هر دو طرف رخ دهد. سنگ کلیه معمولاً در یک زمان بر یک کلیه تاثیر می‌گذارد. درد تخمک‌گذاری معمولاً در یک زمان بر یک تخمدان تاثیر می‌گذارد.

اگر این درد ناگهانی، شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی، تب، تهوع یا سرگیجه باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد، زیرا تشخیص به‌موقع نقش مهمی در جلوگیری از عوارض دارد.

تشخیص علت درد زیر شکم در زنان

تشخیص علت درد زیر شکم در زنان معمولاً با گرفتن شرح حال دقیق از بیمار آغاز می‌شود که شامل زمان شروع درد، محل دقیق، شدت، ارتباط آن با قاعدگی، بارداری یا فعالیت‌های روزانه است. سپس معاینه بالینی و لگنی انجام می‌شود و در صورت نیاز، پزشک از روش‌هایی مانند سونوگرافی لگن و شکم، آزمایش خون، آزمایش ادرار و تست بارداری استفاده می‌کند. در موارد پیچیده‌تر یا دردهای مزمن، ممکن است تصویربرداری‌های تکمیلی یا بررسی‌های تخصصی‌تر برای رسیدن به تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب انجام شود.

چه زمانی درد زیر شکم خطرناک است؟

در صورتی که درد زیر شکم با علائم زیر همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است:

• درد شدید و ناگهانی
• تب بالا
• خونریزی غیرطبیعی واژینال
• تهوع و استفراغ مداوم
• درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی
• تداوم درد بیش از چند روز

درمان درد زیر شکم در زنان

درمان درد زیر شکم کاملاً وابسته به علت آن است. در برخی موارد، استراحت، اصلاح تغذیه و مصرف داروهای مسکن کفایت می‌کند. در موارد دیگر، درمان دارویی تخصصی، هورمون‌درمانی یا حتی جراحی ممکن است لازم باشد. خوددرمانی بدون تشخیص دقیق می‌تواند علائم را پنهان کرده و مشکل اصلی را تشدید کند.

سخن پایانی

درد زیر شکم در زنان علامتی شایع اما چندعلتی است که می‌تواند از تغییرات طبیعی بدن تا بیماری‌های جدی ناشی شود. توجه به زمان بروز درد، شدت آن و علائم همراه نقش کلیدی در تشخیص صحیح دارد. در صورت تکرار یا شدت یافتن درد، بررسی پزشکی بهترین راه برای پیشگیری از عوارض و انتخاب درمان مناسب است.