چه زمانی نوزاد اسم خود را می‌شناسد؟ راهنمای کامل والدین نگران

رشد گفتار و مهارت‌های ارتباطی نوزادان، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های والدین در سال اول زندگی کودک است. بسیاری از پدر و مادرها این سوال را مطرح می‌کنند که چه زمانی نوزاد اسم خود را می‌شناسد؟ یا اگر کودک به نامش واکنش نشان نمی‌دهد، آیا باید نگران شوند؟ شناخت اسم، یکی از نخستین نشانه‌های درک زبانی و ارتباط اجتماعی در نوزاد است و می‌تواند تصویری روشن از روند رشد شناختی و شنوایی کودک ارائه دهد. با این حال، زمان رسیدن به این مهارت در همه کودکان یکسان نیست و عوامل مختلفی مانند محیط، تعامل والدین و وضعیت شنوایی بر آن اثر می‌گذارند. در این مقاله از بخش کودک و سبک زندگی، به‌صورت دقیق و کاربردی بررسی می‌کنیم نوزاد از چه سنی اسم خود را تشخیص می‌دهد، چه نشانه‌هایی دارد، چگونه می‌توان این مهارت را تقویت کرد و چه زمانی لازم است با پزشک مشورت شود.

نوزاد از چه سنی اسم خود را می‌شناسد؟

تشخیص نام، بخشی از فرآیند رشد زبان در نوزادان است. بیشتر کودکان بین ۴ تا ۹ ماهگی به تدریج یاد می‌گیرند به نام خود واکنش نشان دهند. برخی نوزادان در ۶ ماهگی با شنیدن اسم‌شان سر می‌چرخانند و برخی دیگر ممکن است تا ۹ ماهگی یا حتی کمی بعدتر این واکنش را نشان دهند.

نکته مهم این است که شناخت اسم با گفتن اسم متفاوت است. درک گفتار پیش از توانایی بیان کلمات شکل می‌گیرد. بنابراین اگر کودک شما هنوز نمی‌تواند اسم خود را بگوید، اما به آن واکنش نشان می‌دهد، روند رشد او طبیعی است.

علائمی که نشان می‌دهد نوزاد اسمش را می‌شناسد

اگر می‌پرسید «چطور بفهمم بچه‌ام اسمش را می‌شناسد؟»، به این نشانه‌ها توجه کنید:

• با شنیدن نام خود، سرش را به سمت گوینده برمی‌گرداند.

• تماس چشمی برقرار می‌کند.

• مکث می‌کند یا لبخند می‌زند.

• صداهای آواگونه تولید می‌کند.

• در محیط‌های کم‌تحریک، واکنش واضح‌تری نشان می‌دهد.

ثبات در واکنش اهمیت دارد. اگر کودک فقط گاهی واکنش نشان می‌دهد، ممکن است هنوز در مرحله یادگیری باشد یا حواسش پرت شده باشد.

چرا بعضی نوزادان به اسمشان واکنش نشان نمی‌دهند؟

واکنش نشان ندادن همیشه به معنای وجود مشکل نیست. دلایل متعددی می‌تواند مطرح باشد:

• حواس‌پرتی ناشی از صداها یا اسباب‌بازی‌ها

• خستگی یا گرسنگی

• رشد دیرتر اما طبیعی مهارت‌های زبانی

• تفاوت‌های فردی در خلق‌وخو

با این حال، اگر کودک تا پایان ۱۲ ماهگی به طور مداوم به نام خود پاسخ نمی‌دهد، بررسی تخصصی توصیه می‌شود.

چگونه به نوزاد کمک کنیم اسم خود را یاد بگیرد؟

تقویت مهارت تشخیص نام، نیازمند تعامل هدفمند و تکرار هوشمندانه است. راهکارهای زیر کاربردی و مؤثر هستند:

۱. استفاده مداوم از نام در مکالمه

در موقعیت‌های روزمره، نام کودک را به شکل طبیعی به کار ببرید. برای مثال هنگام غذا دادن یا بازی، جمله را با اسم او آغاز کنید. تکرار، به تثبیت ارتباط بین صدا و هویت کمک می‌کند.

۲. کاهش عوامل مزاحم

برای تمرین، محیطی آرام انتخاب کنید. تلویزیون و صداهای اضافی را حذف کنید تا تمرکز کودک افزایش یابد.

۳. تغییر لحن صدا

گاهی تغییر تُن صدا، کشیدن نام یا گفتن آن با هیجان ملایم، توجه نوزاد را بیشتر جلب می‌کند.

۴. استفاده از عکس

آلبوم خانوادگی را با کودک مرور کنید. هنگام اشاره به تصویر خودش، نام او را واضح بیان کنید. این روش پیوند تصویری و شنیداری ایجاد می‌کند.

چه زمانی کودک می‌تواند اسم خود را بگوید؟

اغلب کودکان بین ۱۸ تا ۲۴ ماهگی می‌توانند نام خود را بیان کنند. گفتن نام کامل معمولاً تا حدود ۲ تا ۳ سالگی شکل می‌گیرد. توانایی بیان به رشد عضلات گفتاری، دامنه واژگان و مهارت‌های تقلیدی بستگی دارد.

اگر نام کودک چند هجایی و دشوار است، ممکن است ابتدا شکل ساده‌تری از آن را بیان کند که طبیعی محسوب می‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در شرایط زیر مشورت با متخصص اطفال ضروری است:

• عدم واکنش مداوم به اسم تا ۱۲ ماهگی

• نداشتن تماس چشمی

• واکنش ندادن به صداهای بلند

• تاخیر کلی در مهارت‌های ارتباطی

بر اساس برخی پژوهش‌ها، نرسیدن به این نقطه عطف می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات شنوایی یا اختلالات ارتباطی باشد. برای مثال در اختلال طیف اوتیسم که توسط Autism Spectrum Disorder شناخته می‌شود، گاهی کاهش واکنش به نام دیده می‌شود. البته این علامت به‌تنهایی تشخیص‌دهنده نیست و نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

جمع‌بندی

شناخت نام، یکی از مراحل مهم رشد زبان و ارتباط اجتماعی در سال اول زندگی است. بیشتر نوزادان بین ۴ تا ۹ ماهگی به نام خود واکنش نشان می‌دهند، اما تفاوت‌های فردی کاملاً طبیعی است. مهم‌تر از زمان دقیق، توجه به روند پیشرفت و ثبات در واکنش‌هاست. تعامل مستمر، تکرار هدفمند و فراهم کردن محیطی آرام، به تقویت این مهارت کمک می‌کند. اگر تا پایان یک‌سالگی واکنش مشخصی مشاهده نکردید، بهتر است موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید تا در صورت نیاز ارزیابی شنوایی یا گفتار انجام شود. توجه آگاهانه شما به نشانه‌های رشد، نقش مهمی در پیشگیری و مداخله زودهنگام دارد. اگر درباره رشد گفتار نوزادتان سوالی دارید، همین امروز با متخصص مشورت کنید و مسیر رشد سالم کودک‌تان را با اطمینان دنبال کنید..