علل کم خونی در دوران بارداری

کم خونی وضعیتی است که در آن گلبول های قرمز به میزان کافی برای حمل اکسیژن به بافت های بدن وجود ندارد. هنگامی که بافت ها مقدار مناسبی از اکسیژن را دریافت نکنند، تعداد زیادی از اعضا تحت تاثیر قرار می گیرند. کم خونی در بارداری موضوع مهمی است زیرا ارتباط مستقیم با کم بودن وزن نوزاد، تولد زود هنگام نوزاد و فوت مادر دارد. در این مقاله به کم خونی در بارداری و راه های درمان آن خواهیم پرداخت.

کم خونی خطری جدی برای مادر و جنین
خطر ابتلا به کم خونی برای زنان باردار بیشتر می باشد زیرا در هنگام بارداری بدن برای کمک به تولید مواد مغذی برای نوزاد، مقدار بیشتری خون تولید می کند. در صورتی که به کم خونی در بارداری به سرعت رسیدگی شود، به راحتی قابل درمان است و به شکل خفیف نمایان می شود. اما در صورتی که درمان نشود، خطری جدی مادر و نوزاد را تهدید می کند. بیش از ۴۰۰ نوع مختلف کم خونی وجود دارد اما برخی در بارداری رایج تر می باشند.

انواع کم خونی که در بارداری بیشتر مشاهده می شوند عبارتند از:

کم خونی فقر آهن در بارداری

در آمریکا دلیل اصلی کم خونی کمبود آهن می باشد و رایج ترین نوع کم خونی در بارداری، کم خونی فقر آهن می باشد. حدود 15 تا 25% زنان باردار کمبود آهن دارند. آهن ماده معدنی است که در گلبول های قرمز یافت می شود و وظیفه حمل اکسیژن از شش ها به قسمت های مختلف بدن را بر عهده دارد همچنین به عضلات کمک می کند اکسیژن را ذخیره و استفاده کنند. هنگامی که مقدار کمی آهن تولید می شود، بدن خسته می شود و مقاومت آن نسبت به عفونت کاهش می یابد.

کم خونی فقر فولات در بارداری

فولات (فولیک اسید) نوعی ویتامین قابل حل در آب می باشد که از آسیب دیدن سیستم عصبی در طول بارداری جلوگیری می کند. فولیک اسید یک مکمل رایج می باشد که برای زنان باردار تجویز می شود اما این ماده در مواد مغذی مثل غلات، سبزیجات برگ دار، موز و هندوانه یافت می شود. عدم حضور فولیک اسید در رژیم غذایی باعث کاهش تعداد گلبول های قرمز و کم خونی می شود.

کم خونی فقر ویتامین ب 12 در بارداری

ویتامین ب12 نیز یکی از ویتامین های ضروری می باشد که به تولید گلبول های قرمز کمک می کند. اگرچه برخی خانم ها در رژیم غذایی خود به میزان کافی ب12 مصرف می کنند، اما ممکن است بدن آن ها این ویتامین را جذب نکرده و کمبود ویتامین ب 12 در بدن آن ها مشاهده شود.

دلایل کم خونی در بارداری

دلیل کم خونی به تعداد گلبول های قرمز تولید شده در بدن و میزان سلامتی آن ها مربوط می شود. کاهش سطح هموگلوبین در بارداری به دلیل افزایش بیشتر حجم پلاسما در مقایسه با حجم گلبول قرمز می باشد. در طول سه ماهه دوم بارداری، بیشترین تفاوت بین سرعت های افزایش حجم پلاسما و گلبول های قرمز مشاهده می شود.

در ادامه عواملی که گلبول های قرمز را تحت تاثیر قرار می دهند و موجب کم خونی می شوند ذکر شده است:
کمبود آهن در رژیم غذای به دلیل مصرف نکردن مواد غنی از آهن یا عدم توانایی بدن در جذب آهن مصرف شده.
بارداری؛ آهنی که در بدن زن تولید شده است برای افزایش حجم خون او مورد نیاز است. بدون مکمل های آهن، آهن کافی برای تامین منابع خون برای رشد جنین وجود ندارد.
خونریزی شدید به خاطر قاعدگی، زخم یا اهدا خون باعث می شوند گلبول های قرمز سریع تر از این که تولید شوند از بین بروند.

علائم کم خونی در بارداری
علائم کم خونی در بارداری در ابتدا خفیف می باشد به طوری که مورد توجه قرار نمی گیرد. اما با گذشت زمان، علائم بدتر می شود. ذکر این نکته مهم است که در مواردی علائم دیده شده مربوط به کم خونی نمی باشد بنابراین مشورت با دکتر ضروری است.

برخی علائم رایج کم خونی عبارتند از:
ضعف یا خستگی
سرگیجه
نفس نفس زدن
ضربان قلب سریع یا نامنظم
درد سینه
رنگ پریدگی پوست، لب ها و ناخن ها
سردی دست و پا
مشکل در تمرکز

درمان کم خونی در بارداری
کم خونی در بارداری به راحتی قابل درمان است و لازم است بدانیم برای کم خونی چه بخوریم، در واقع می توان با افزودن آهن یا مکمل ها به رژیم غذایی روزانه این مشکل را حل کرد. معمولا این مسئله می تواند باعث کاهش تاثیر کم خونی شود. اما در برخی موارد نادر، زنان با کم خونی شدید ممکن است نیاز به تزریق خون داشته باشند. با دکتر خود مشورت کنید و منابع ضروری برای بدن خود را مصرف کنید.

جلوگیری از کم خونی در بارداری
جلوگیری از کم خونی در بارداری با تغییر یا افزودن مواد مغذی به رژیم غذایی امکان پذیر است. متخصصان توصیه می کنند زنان باردار روزی (حداقل ۳ وعده) ۳۰ میلی گرم آهن مصرف کنند.

مواد غذایی غنی از آهن:
گوشت قرمز و مرغ و خروس
تخم مرغ
سبزیجات برگ دار و سبز تیره (مثل بروکلی، اسفناج و کلم)
آجیل ها و دانه ها
لوبیا و عدس

به دلیل این که خوردن این مقدار آهن به شکل موادغذایی در طول بارداری کاری دشوار است، استفاده از مکمل ها در دوران بارداری نیز در کنار موادغذایی توصیه می شود. موادغذایی غنی از ویتامین ث به جذب بیشتر آهن کمک می کند هچنین راههایی برای جذب بیشتر آهن در دوران بارداری وجود دارد که باید مطالعه نمایید. همچنین مصرف این ویتامین ها نیز مفید می باشد.

موادغذایی غنی از ویتامین ث:
مرکبات
توت فرنگی
پرتقال
کیوی
گوجه فرنگی
فلفل دلمه ای

انتظار می رود بعد از زایمان، حجم خون و سطح پلاسما به حالت نرمال برگردد. بهتر است هرگونه نگرانی مربوط به کم خونی که در بارداری جدی تر می شود را مورد رسیدگی قرار داد. همچنین بهتر است در طول بارداری به مشکل کم خونی رسیدگی شود.