علت دعوای کودکان با یکدیگر

در حالی که بسیاری از کودکان آنقدر خوش شانس هستند که به بهترین دوستِ خود خواهر یا برادرشان تبدیل می‌شوند، برخی دیگر دائم با خواهر و برادر خود در حال دعوا و جنگ هستند. حتی برخی از آنها پا را فراتر گذاشته و از یکدیگر متنفر می‌شوند. اغلب، رقابت و دعوای خواهر و برادرها حتی قبل از تولد فرزند جدید شروع می‌شود و همچنان که رشد می‌کنند، رقابت آنها شدیدتر می‌شود و بر سر یک اسباب‌بازی تا جلب توجه والدین با یکدیگر رقابت می‌کنند.

همان‌طور که کودکان بزرگ می‌شوند، چگونگی ارتباط و رفتار آنها با یکدیگر به میزان قابل توجهی بر روی شخصیت آنها تأثیر می‌گذارد. شنیدن صدا و دیدن دعوای همیشگی خواهرها و برادرها با یکدیگر بسیار ناراحت کننده و خسته کننده است و محیط خانه را به محلی پر تنش و استرس‌زا تبدیل خواهد کرد و ما اغلب نمی‌دانیم چگونه می‌توانیم از این دعواها و بگومگوها جلوگیری کنیم و به آنها پایان دهیم. پدر و مادرها می‌توانند با رعایت مسائل و نکات ریز ولی مهم، صلح و آرامش را به خانه خود باز گردانند. لطفاً متن زیر را بخوانید:

چرا کودکان با یکدیگر دعوا می‌کنند

دعوای خواهر و برادرها می‌تواند دلایل بسیاری داشته باشد. اکثر آنها نسبت به یکدیگر کمی حس‌ حسادت و رقابت دارند که همین می‌تواند جرقه یک شعله بزرگ مجادله و دعوا باشد. اما همیشه علت دعوا حساسیت نیست، بلکه دلایل دیگری نیز وجود دارد که عبارتند از:

نیازهای رشد و تکامل
این موضوع کاملاً طبیعی است که رابطه کودکان با یکدیگر تحت تأثیر تغییر هویت، نیازها و نگرانی‌های آنها قرار بگیرد و همانگونه که می‌دانید، این عوامل با رشد کودک تغییر می‌کنند. به‌عنوان مثال، کودکان نوپا به‌طور طبیعی نسبت به اسباب‌بازی‌های‌شان حساس هستند و اگر خواهر یا برادر آنها به این وسایل دست بزند، به سرعت و شدت واکنش نشان می‌دهند. بچه‌های مدرسه‌ای و ابتدایی اغلب درک قوی‌تری از عدالت و برابری دارند.

آنها از طرفی از رفتار خواهر و برادر کوچک‌ترشان متعجب می‌شوند و از طرف دیگر سعی دارند به استقلال فردی برسند؛ به همین دلیل به پدر و مادر در منزل کمک کرده و حتی از خواهر و برادر کوچک‌ترشان در بعضی موارد مراقبت می‌کنند. تمامی این تفاوت‌ها می‌تواند دلیلی برای دعوای کودکان باشد و روش دعوا کردن آنها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

مزاج و طبع فردی کودک

طبع فردی کودک که شامل خلق و خو، گرایش، میزان سازگاری و شخصیت او می‌شود، نقش عمده‌ای در چگونگی رفتار او با خواهر و برادرش دارد. مثلاً وقتی یکی از بچه‌ها خوابیده است و کودک دیگر در حال سر و صدا کردن است، اگر کودک خوابیده سازگار نباشد، به راحتی همین موضوع کوچک دلیل دعوایی بزرگ می‌شود.

نیازهای ویژه و کودکان بیمار

گاهی اوقات کودکان به‌دلیل بیماری یا مشکلات عاطفی و روانی به توجه و رسیدگی بیشتر والدین نیاز دارند و لازمه این رسیدگی و توجه، صرف زمان بیشتر برای آنهاست. در این شرایط ممکن است کودک دیگر متوجه این تفاوت و اختلاف و در نتیجه علت توجه بیشتر پدر و مادر به خواهر یا برادر خود نباشد و همین مسأله نقطه آغاز دعوا و اختلاف دو فرزند شود.

دعوای خواهر و برادر و واکنش والدین
در حالی که دعوای آنها با یکدیگر برای خودشان کاملاً معمولی است، برای اعضای خانواده بسیار ناخوشایند است و خانواده باید دعوای آنها را تحمل کند، به‌راستی والدین هنگام دعوای کودکان چه عکس‌العملی باید از خودشان نشان دهند؟

تا جایی که امکان دارد، مداخله نکنید؛ مگر اینکه آسیب‌دیدگی برای آنها وجود داشته باشد، مداخله شما مشکل آفرین خواهد شد و به تدریج آنها عادت می‌کنند هنگام بروز مشکل، شما برای رفع آن حاضر شوید و این موضوع آنها را از حل و فصل مشکلات‌شان و یادگیری رفع آنها بی‌نیاز می‌کند.

همچنین این خطر وجود دارد که شما سهواً جانب یکی از کودکان را بگیرید که این کار علاوه بر شعله‌ور کردن حس حسادت کودک، خشم او را نیز بر می‌انگیزد؛ بنابراین مداخله در دعوای کودکان موجب می‌شود که آنها به این روش ادامه دهند و همیشه امید داشته باشند که یکی از والدین به نجات آنها خواهد شتافت.

شما بهتر است فقط از دور نام آنها را صدا کنید و با این حرکت به آنها نشان دهید که متوجه رفتار آنها هستید تا در حین دعوا و مجادله از کلمات و حرکات ناشایست استفاده نکنند. این کار با دخالت کردن و جدا کردن کودکان از یکدیگر فرق دارد. اما حتی اگر در دعوای آنها دخالت کردید، آنها را تشویق کنید تا مشکل خود را حل و فصل کنند. اگر مجبور شدید وارد جریان دعوای آنها شوید، حتماً نکات زیر را به خاطر بسپارید.

کودکان را تا زمانی که کاملاً آرام نشده‌اند، جدا از یکدیگر قرار دهید. بهتر است آنها را به اتاق‌های جداگانه بفرستید تا درگیری دوباره شروع نشود. اجازه دهید تا هیجانات و احساسات کودکان فروکش کند. همیشه هر دو طرف دعوا تا حدی مقصر هستند؛ بنابراین شما به‌عنوان والدین کودکان، تنها یک نفر را مقصر ندانید و روی این موضوع تمرکز و تأکید نکنید.

هیچ وقت اجازه ندهید یکی از بچه‌ها بلندبلند کلمه «برنده شدم، برنده شدم» را تکرار کند و برنده دعوا شود. مثلاً اگر دعوای دو کودک بر سر به‌دست آوردن یک اسباب‌بازی است همیشه راه‌حلی وجود دارد که هر دو بتوانند از یک وسیله به‌طور مشترک استفاده کنند.

به یاد داشته باشید که کودکان مهارت‌های مهم زندگی را باید یاد بگیرند؛ مثل کنترل رفتارهای پرخاشگرانه و یا کنار آمدن با اختلافات، سازش و مذاکره و .... . راه‌های ساده‌ای وجود دارند که با رعایت آنها می‌توان از بروز جنگ و دعوا بین بچه‌ها جلوگیری کرد: قوانین و رفتارهایی را در خانه وضع کنید که کودکانتان حق سرپیچی از آنها را نداشته باشند؛ مثلاً به آنها بگویید که اجازه ندارند در خانه فریاد بزنند و یا در را بکوبند و یا حرف زشت بزنند و برای کسی که از این قوانین سرپیچی کند، نتیجه خاصی در نظر بگیرید.

این موضوع به آنها یاد خواهد داد که مسئول رفتار خودشان هستند و در هر شرایط و موقعیتی که قرار بگیرند، باید مراقب رفتارشان باشند. به این ترتیب، در تمامی مشکلات‌شان، چه حق با آنها باشد و چه نباشد، کار اشتباه و خطایی انجام نمی‌دهند. به کودکان خود یاد دهید که همیشه همه چیز نباید برابر باشد؛ زیرا گاهی یکی از بچه‌ها بیش از دیگری به مراقبت و توجه نیاز دارد.

با توجه به نیاز کودکان‌تان به آنها محبت کنید و توجه نشان دهید؛ مثلاً اگر یکی از آنها تمایل دارد به بیرون از منزل برود، او را به پارک ببرید و با او قدم بزنید و توجه خود را بدین ترتیب به او نشان دهید و اگر دیگری تمایل دارد در منزل بماند، برای اول کتاب بخوانید تا متوجه محبت و توجه شما بشود.

اطمینان حاصل کنید که هر یک از کودکان شما زمان، فضا و اسباب‌بازی کافی برای بازی در اختیار دارند و مجبور نیستند آنها را با خواهر و برادر خود به اشتراک بگذارند. به کودک‌تان نشان دهید که عشق برای شما هیچ محدودیتی نخواهد داشت. آنها را مطمئن کنید که هیچ خطری متوجه آنها نیست و آنها برای شما مهم و دوست داشتنی هستند و نیازهای آنان کاملاً برآورده می‌شود.

از کنار هم بودن به‌عنوان یک خانواده لذت ببرید؛ مثلاً فیلمی با یکدیگر تماشا کنید و یا با هم بازی کنید و برای یکدیگر وقت صرف کنید. این کار تنش بین کودکان را کاهش می‌دهد. از آنجایی که توجه والدین، یکی از مسائلی است که منجر به دعوا و اختلاف میان کودکان می‌شود، فعالیت‌های سرگرم کننده خانوادگی می‌تواند به کاهش درگیری‌ها کمک کند.

اگر فرزندان شما غالباً برای در اختیار داشتن بازی کامپیوتری و یا هر وسیله بازی دیگر با هم دعوا می‌کنند، جدولی تهیه کرده و استفاده از آن‌را برای آنها نوبتی کنید. به خاطر داشته باشید که گاهی اوقات بچه‌ها برای جلب توجه پدر و مادر با یکدیگر دعوا می‌کنند. در این موارد صبور و شکیبا باشید و به آنها توجه کنید.

در تعداد کمی از خانواده‌ها، تضاد میان خواهر و برادر آنقدر شدید می‌شود که عملکرد روزانه آنها را بر هم می‌زند و رفتار عاطفی و روانی کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این موارد با یک روانپزشک مشورت کنید و از او مشاوره بگیرید. اگر درگیری فرزندان شما جزء موارد زیر بود حتماً به پزشک مراجعه کنید:

دعوای کودکان آنقدر شدید است که منجر به مشکلات زناشویی می‌شود. این دعواها موجب آسیب فیزیکی به یکی از اعضای خانواده می‌شود و یک خطر واقعی آنها را تهدید می‌کند. به اعتماد به نفس و یا احساس و روان یکی از افراد صدمه وارد می‌شود نگرانی قابل توجهی، مثل افسردگی، سلامت فرد را تهدید می‌کند.

نقش مدل و الگوها
راه و روشی که والدین با آن، مشکلات و اختلافات خود را حل و فصل می‌کنند، الگو و سرمشق کودکان قرار می‌گیرد. بنابراین اگر شما و همسرتان در حل و رفع مشکلات و اختلاف نظرها، با یکدیگر محترمانه برخورد می‌کنید و حالت تهاجمی و انتقامی به خود نمی‌گیرید، این احتمال وجود دارد که فرزندان شما نیز در رفع مشکلات خود با خواهر و برادرشان از همان روش استفاده کنند.

آنها اگر ببینند که شما هنگام اختلاف با همسرتان با صدای بلند فریاد می‌زنید و در را به شدت به هم می‌کوبید و به یکدیگر توهین می‌کنید و حرف‌های زشت می‌زنید، مطمئین باشید که به احتمال زیاد، همین روش را برای حل مشکلات‌شان انتخاب کرده و این رفتار زشت را الگوبرداری می‌کنند.