جفت جنین چه زمانی تشکیل میشود؟

جفت عضوی جدید از بدن مادران باردار است که فقط در زمان بارداری و در دیواره داخلی رحم یا آندومتر تشکیل می شود و بعد از زایمان هم از رحم خارج می شود. در واقع جفت مسئول نگهداری، پشتیبانی و تسهیل کننده رشد جنین است.

این عضو بسیار کارآمد، محلی است که مادر و جنین را به یکدیگر مرتبط می کند. جفت مواد مغذی و اکسیژن را بوسیله بند ناف به جنین می رساند و مواد زائد را از جنین گرفته و تصفیه می‌کند.

چطور جفت کار می‌کند؟
جفت، اندامی است که جنین را به دیواره رحم متصل می‌کند تا جنین بتواند از طریق خون مادر، اکسیژن و مواد غذایی را دریافت کند.

جفت علاوه بر تبادل مواد غذایی نفش‌های دیگری از جمله تولید هورمون‌ هایی مانند استروژن، پروژسترون، HCG ،سوماتوتروپین و پرولاکتین و انتقال آنتی‌بادی‌ها و تبادل گازهای خونی دارد.

ساختار جفت
جفت از دو قسمت تقسیم شده است:
بخش مادری و بخش جنینی.
جفت انسان در پایان ۴۰ هفته بارداری، به شکل صفحه گرد و پهن است و قطری حدود ۲۲ سانتی‌متر و ۲ تا ۵/۲ سانتی‌متر ضخامت و وزنی حدود ۵۰۰ گرم دارد. رنگ جفت قرمز تیره به نظر می‌رسد. جنین توسط بندناف به جفت متصل شده است.
بندناف طبیعی ۵۵ تا ۶۰ سانتی‌متر طول دارد و دارای ۲ شریان و یک ورید است. بندناف به سطح جنینی جفت وارد شده و شاخه‌ شاخه می‌شود و سطح جفت را می‌پوشاند.
اتصال بندناف به جفت معمولی خارج از مرکز است و گاهی به حاشیه جفت نیز متصل می‌شود.

جفت از ۱۵ تا ۲۰ ناحیه برجسته به نام "کوتیلدون" تشکیل می‌شود.

رشد جفت
رشد جفت از کاشته شدن رویان (که در این زمان به آن بلاستوسیت می‌گویند) در پوشش داخلی رحم مادر (آندومتر) آغاز می‌شود.
قسمت خارجی بلاستوسیت از لایه‌ای از سلول‌ هایی به نام تروفوبلاست تشکیل می‌شود.
این لایه خود شامل ۲ بخش است:
سن‌سیوتروفوبلاست (لایه خارجی) و سیتوتروفوبلاست (لایه داخلی).

رشد این لایه سلولی نهایتا جفت را ایجاد می‌کند. مرحله رشد جفت تا پایان سه ماهه اول (۱۲ تا ۱۳ سانتی‌متر) باداری کامل می‌شود.

گردش خون جفتی - مادری
جفت مادری از آندومتر رحم منشا می‌گیرد. آندومتر بعد از کاشته شدن تخم دستخوش تغییراتی می‌شود. ضخامت آندومتر تحت تاثیر پروژسترون افزایش می‌یابد و سلول‌ های آندومتر در اثر تجمع چربی و گلیکوژن حجیم‌تر می‌شوند که به آن "دسیدوآ"می‌گویند.
شریان‌های مارپیچی عمل خون‌ رسانی از مادر به جنین را بر عهده دارند به تدریج از پیچش شریان‌ ها کاسته شده و بر قطر و ضخامت آن ها افزوده می‌شود که موجب جریان خون مادری به جفت و کاهش مقاومت جریان خون می‌شود.

به این ترتیب امکان مبادله مواد بین خون مادر و جنین فراهم می‌شود. هنگام ترم جریان خون مادری cc/min 600 تا ۷۰۰ است.

گردش خون جنینی جفت
بعد از مبادله مواد خونی بین جنین و مادر خون دارای اکسیژن و مواد غذایی از طریق وریدها به ورید نافی و سیستم گردش خون جنین وارد می‌شود. خون مادر و جنین هرگز با هم مخلوط نمی‌شوند.

کارکرد های جفت
- مواد غذایی و الکترولیت‌ ها مانند پروتئین‌ها، اسید های چرب، کربوهیدرات‌ها و ویتامین‌ها به راحتی از جفت عبور می‌کنند.
- آنتی‌بادی‌ها مانند IgG (ایمونوگلبولین G) از مادر به جنین منتقل می‌شود.
- هورمون‌ های درون‌ ریز مانند هورمون گنادوتروپین جفتی (HCG) بوسیله جفت تولید می‌شود.
هورمون‌ های جفت
HCGاولین هورمونی که جفت تولید می‌کند HCG است. این هورمون در خون و ادرار مادر یافت می‌شود. تست‌ های آزمایشگاهی از طریق این هورمون قادر به تشخیص بارداری است. تقریبا ۱۰۰روز بعد اولین روز آخرین قاعدگی به پایین‌ترین سطح خون می‌رسد و تا پایان بارداری در این مقدار باقی می‌ماند.

۳ تا ۴ هفته بعد از پایان بارداری سطح HCG در خون و ادرار مادر به مقادیر قبل از بارداری می‌رسد.HCG فقط در دوران بارداری و توسط جفت ترشح می‌شود.

لاکتوژن:

این هورمون مانند هورمون رشد عمل می‌کند. و دریافت قند خون مادر را در جنین را تسریع می‌کند. همچنین باعث تکامل پستان‌ ها برای تولید بیشتر می‌شود.

استروژن :

موجب تحریک و تکامل غدد پستانی و رحم می‌شود.

پروژسترون:
برای حفظ و ادامه بارداری ترشح می‌شود.

ناهنجاری‌ های جفت
در حالت معمولی پرزهای جفت در ضخامت پوشش داخلی رحم (آندومتر) قرار دارند و موقع زایمان به راحتی کنده می‌شوند ولی زمانی که ناهنجاری وجود دارد پرزهای جفت عمیق‌تر نفوذ می‌کنند و هنگام خروج جفت ایجاد مشکل کرده و حتی گاهی ممکن است به درآوردن رحم منجر شوند.
در ناهنجاری "نوع آکرتا" پرزهای جفت به لایه میانی رحم (میومتر) می‌رسند، ولی به همه ضخامت آن نفوذ نمی‌کنند. در "نوع اینکرتا"پرزهای جفتی" کاملا به داخل میومتر نفوذ می‌کند. در "نوه پره‌کرتا" که بدترین شکل این ناهنجاری است، پرزهای جفتی پس از عبور از میومتر، به پوشش سروزی بیرونی رحم (پری‌متر) می‌رسند.
خروج جفت بعد از خروج جفت قله رحم و قوام آن چک می‌شود. اگر قوام سفت بود و خون‌ریزی نداشت باید منتظر جدا شدن جفت ماند؛ هیچ‌گونه ماساژی لازم نیست و باید منتظر ماند تا جفت خود به خود جدا شود. بعد از خروج جفت باید با دقت معاینه شود تا از خروج کامل آن و باقی نماندن بخشی از آن در رحم مطمئن شد.
پیش از هفته ۲۰ بارداری، وزن جفت بیشتر از جنین است و کار اکثر اعضای بدن جنین که هنوز به اندازه کافی رشد نکرده‌اند را انجام می‌دهد. به ویژه در دوازده هفته اول بارداری که مواد شیمیایی آسیب‌ رسان، ویروس‌ ها و سموم می‌توانند روندِ رشد اعضای بدن جنین را با اختلال مواجه سازند.
آن چه تنفس می‌کنید، مواد شیمیایی که در معرض آن قرار می‌گیرید و ساندویچ خیار و پنیری که هم‌ اکنون خورده‌اید از طریق این عضو معجزه‌ آسا به جنینتان منتقل می‌شود.
جفت یک وظیفه خطیر دارد و آن نگهداری و حمایت از جنین است. بطور کلی جفت، کارش را به خوبی انجام می‌دهد، خصوصا زمانی‌ که با چالش‌ هایی معمول بارداری مثل عفونت‌ ها و سموم طبیعی مواجه می‌شویم.

ساختار و عملکرد جفت جنین
در اینجا کارکرد جادوئی آنرا مورد بررسی قرار می‌دهیم. بعد از لقاح جنین، تخم بارورشده (که در این زمان بلاستوسیست blastocyst نامیده می‌شود) به انتهای لوله فالوپ رفته و در جستجوی دیواره رحمی وارد رحم می‌شود. این خطرناک ترین سفری است که هر انسانی در دوران موجودیتش طی می‌کند، زیرا اگر بلاستوسیست در عرض هفت روز موفق به جایگزینی در رحم نشود، جدار داخلی رحم پاکسازی شده و حتی متوجه باردار بودن خود نیز نخواهید شد.

در صورتی‌ که تخمک بارورشده بر دیواره داخلی رحم کاشت شود، جفت جنین انسان شروع به شکل‌ گیری می‌کند.

تخمک بارورشده یا بلاستوسیست شامل دو لایه است:
توده داخلی و لایه خارجی.
توده داخلی سلول، چیزی است که به جنین تبدیل می‌شود؛ لایه خارجی، جفت جنین انسان را تشکیل می‌دهد.

سلول‌ های لایه خارجی شروع به ساختن پرزهایی می‌کنند که آن ها را "chorionic villi" می‌نامند. این پرزها، که مثل سخره‌ های مرجانی هستند، رگ‌ های خونی را از جفت به داخل دیواره اسفنجی رحم هدایت می‌کنند. فشار خون شما، خون را با فشار به اطراف پرزها می‌فرستد تا آن ها بتوانند آن را جذب و مواد مغذی و پادتن‌ ها را برای مصون‌ سازی به جنین رسانده و مواد زائد را به جریان خون منتقل کرده تا آن ها را از بدنتان خارج کنید.

دیگر وظایف جفت جنین
اگر فکر کنید که جفت فقط همین یک کار را انجام می‌دهد اشتباه کرده‌اید. جفت در کنار انجام وظیفه تصفیه و تبادل مواد مغذی و گازها، بسیاری از هورمون‌ ها را نیز ترشح کرده و جنین را ایمن نگه می دارد.
جفت برای پیشگیری از پس زدن جفت از سوی مادر هورمون HCG را ترشح می کند. این هورمون برای ترشح و تنظیم سطح هورمون پروژسترون و استروژن ضروری است.
همچنین ترشح هورمون HPL‌ نیز به عهده جفت است. این هوورمون باعث می شود غدد پستانی برای شیردهی مادر را تحریک و فعال شوند. این هورمون همچنین میزان قند، پروتئین و چربی مادر را تنظیم می‌کند، تا همیشه برای جنین در دسترس باشد.
هورمون استروژن نیز از دیگر فعالیت های جفت است و در آماده سازی بدن مادر برای شیردهی به گسترش غدد پستانی کمک می کند و فعال سازی رشد رحمی را ممکن می سازد. همچنین برای پیشگیری از زایمان زودرس و هورمون پروژسترون تولید می کند.
انتقال آنتی‌بادی های مادر به جنین از طریق جفت از هفته ۲۰ بارداری صورت می‌گیرد. این آنتی‌بادی‌ها جنین را در برابر بیماری‌ های عفونی حمایت می کند، این حمایت و پشتیبانی در ماه های اولیه زندگی نوزاد نیز ادامه می‌یابد.

مراقب فشار خون خود باشید
اگر فشار خون شما بالاست و برای پیشگیری دارو مصرف می‌کنید، حتما استفاده آن را ادامه دهید. زیرا فشار خون مادر بر چگونگی رسیدن خون، مواد مغذی، اکسیژن و سلول‌ های ایمن ساز جنین بسیار موثر است و بر عملکرد بهتر این تبادل‌ ها تاثیر می گذارد.
بنابراین هر گونه نوسان اضافی، بالا یا پائین، می‌تواند براین روند تاثیرات نا مطلوب داشته باشد، این اثر منفی حتی می‌تواند بر وضعیت جنین بعد از تولد نیز تاثیر ‌گذار باشد.

به آن چه که درباره فشار خون از جانب پزشک به شما گفته می‌شود، دقیقا توجه کنید. اندازه نرمال فشار خون کمتر از ۱۱۵/۷۵ است، ولی در دوران بارداری فشار خون شدیدا در نوسان است، به همین علت است که پزشک در تمامی ملاقات ها فشار خون شما را بررسی می کند.

آرامش خود را حفظ کنید
این را همیشه می‌شنوید، استرس برای سلامتی شما زیان‌آور است و به علت این که تغییرات زیادی در سیستم ایمنی شما در حال وقوع است، وضعیت بسیار لطیف و حساسی دارید و استرس اضافی می‌تواند سیستم ایمنی شما را بسیار ضعیف کند.

راهکارهایی برای کاهش استرس:
- دوران بارداری بهترین زمان برای انجام مراقبه و تمرین‌ های تنفسی است.
- شخصی از دوستان، آشنایان، فامیل، همسر یا مادر خود را انتخاب کرده که بتوانید به سادگی با او درد دل کرده و ناراحتی‌ های خود را بیرون بریزید.
- فردی که این دوران را گذرانیده است پیدا کنید تا بتوانید از تجربیاتش استفاده کرده و به این ترتیب خاطر خود را آسوده کنید
مشکلات متعددی برای جفت جنین وجود دارد که می‌تواند طی بارداری بر سلامت جفت تاثیر گذارد، مثل:
- دیابت ‌ها
- گذشتن از موعد زایمان
- افزایش فشار خون طی بارداری
- پره‌اکلامپسی
- اختلال لخته خونی
- سوء‌ مصرف مواد مخدر و الکل
- ضربه شدید شکمی
- سن زیاد مادر
- بارداری چند قلویی
- سابقه جراحی‌ های رحمی مثل سزارین
- دیابت بارداری

- چاقی مادر

مشکلات مربوط به جفت چیست؟
پارگی یا جداشدن جفت
این مشکل زمانی رخ می‌دهد که پیش از زایمان جفت از دیواره داخلی رحم جدا شود. این مسئله می‌تواند باعث درجات متفاوتی از خونریزی واژنی شود و جنین را از اکسیژن و مواد مغذی مورد نیازش محروم سازد. در برخی موارد نیز زایمان زودرس ضروری است.
جفت سر راهی یا پلاسنتا پرویا
این مشکل زمانی رخ می‌دهد که جفت بخشی یا بطور کامل دهانه رحم را بپوشاند و می‌تواند موجب خونریزی شدید واژنی در هنگام زایمان یا قبل از زایمان شود. در چنین شرایطی زایمان سزارین ضروری خواهد بود.
جفت سرراهی (Placenta Previa) یکی از مشکلات زایمان می‌باشد. جنین از طریق بند ناف به جفت متصل شده و مواد غذایی را از مادر دریافت می‌کند. در حاملگی معمولا جفت در نیمه فوقانی رحم قرار دارد، اما گاهی جفت در قسمت تحتانی رحم قرار می‌گیرد و دهانه رحم (سرویکس) را که محل خروج جنین هنگام زایمان است، به طور کامل و یا ناقص مسدود می‌کند. به این حالت قرار گیری جفت، جفت سر راهی می‌گویند.
چسبندگی جفت
این مشکل زمانی رخ می‌دهد که رگ‌ های خونی جفت عمیقاً داخل دیواره رحم رشد کند. این مسئله می‌تواند باعث خونریزی واژنی طی سه ماهه سوم بارداری و از دست رفتن شدید خون پس از زایمان شود. در این شرایط احتمالاً زایمان سزارین و خارج ساختن رحم ضروری باشد.
جفت باقی مانده

این مشکل زمانی رخ می‌دهد که جفت طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از زایمان از رحم خارج نشود. و در صورتی‌ که درمان نشود، جفت باقی‌ مانده می‌تواند باعث عفونت شدید یا از دست دادن مقدار زیادی خون از مادر شود.

نشانه‌ ها و علائم مشکلات جفت
علائم و نشانه‌ های مشکلات جفت شامل خونریزی واژنی، درد شکمی، پشت درد شدید و انقباضات سریع رحمی است. اگر هر یک از این نشانه‌ها را مشاهده کردید، فوراً باید با مراقب پزشکی تماس حاصل کنید.
تا چندی پیش تصور می‌شد که جفت از جنین در برابر اکثر سمومی که مادر مصرف کرده است، محافظت می‌کند. اما جفت یک دیواره محافظ کامل نیست و فقط برخی از عفونت‌ زاها، سموم و مواد شیمیایی را فیلتر می‌کند و برای تصفیه تمامی سمومی که از طریق رژیم غذایی و محیط امروزی وارد بدن مادر می شود، مجهز نیست.

مواد مضری که از جفت عبور می کند
جفت، جنین را در برابر اکثر باکتری‌ ها و برخی عفونت ها پشتیبانی می‌کند. اما در برابر ویروس‌ هایی مثل سرخجه هیچ پشتیبانی وجود ندارد.
معلوم شده است که الکل و نیکوتین، برخی داروها و مواد شیمیایی می‌تواند از جفت عبور کند و به جنین آسیب رساند. این سموم خطرات چشمگیری برای جنین ایجاد می‌کند و باعث افزایش خطر سقط جنین، بروز اختلالات مادرزادی، وزن کم هنگام زایمان، زایمان زودرس و از دست رفتن نوزادان خواهد شد.
سموم محیطی، مثل دود تنباکو، جیوه، سرب، دیوکسین، آلودگی‌ های هوا و حشره‌کش‌ ها از دیواره جفت عبور کرده و جزء عوامل آسیب رسان به جنین شناخته شده‌اند. پژوهش‌ ها نشان می‌دهد که مواد شیمیایی سمی استفاده شده در پاک‌کننده‌ ها و محصولات آرایشی و بهداشتی، بدن‌ بانوان باردار را آلوده می‌سازد و بدن آنان این مواد شیمیایی را پیش از زایمان به جنین‌ های خود منتقل می‌سازند.
مواد شیمیایی خطرآفرینی که باید در محصولات بهداشتی مراقب آن ها باشید عبارتند از:
"بوتیل استات"، "بوتیل هیدروکسی تولوئن"، "دی اتانول آمین"، "فرمالدئید"، "دی بوتیل فتالات"، "پترولیوم"، "سیلوکزانز" و "سدیم لائورت سولفور".
برای کاهش قرار گرفتن درمعرض سموم محیطی به موارد زیر توجه کنید:
با شستشوی کامل تمامی محصولات کشاورزی، پوست کندن میوه‌ ها و سبزیجات یا خریدن محصولات طبیعی از سموم و آفتکش‌ های باقی مانده بر روی میوه ها و محصولات کشاورزی در امان بمانید.
استفاده از مواد شوینده شیمیایی را محدود ساخته و برای پاکیزگی منزل از محصولات پاک کننده طبیعی بهره برید، مثل جوش شیرین، سرکه یا آب.
میزان غذا های کنسروی مصرفی خود را محدود سازید، چرا که اغلب کنسروها حاوی BPA است.
از خوردن ماهی‌ هایی که جیوه زیادی در خود دارد، مثل، اره‌ماهی، کوسه، شاه ماکارل و ماهی تن دوری کنید.
برای از بین بردن مواد شیمیایی موجود در گرد و غبار منزل، پیش از پختن و خوردن غذا دست‌ هایتان را بشوئید.