جلوگیری از بارداری به روش طبیعی | بررسی انواع، میزان موفقیت و مقایسه با روشهای مطمئن
جلوگیری از بارداری یکی از دغدغههای مهم زوجها در سنین باروری است. برخی افراد به دلایل شخصی، مذهبی یا نگرانی از عوارض هورمونی، به روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری علاقهمند هستند. این روشها بدون استفاده از دارو یا ابزار پزشکی انجام میشوند، اما آگاهی از میزان موفقیت و احتمال بارداری در آنها اهمیت زیادی دارد. در این مقاله، ابتدا روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری و احتمال بارداری در هر کدام بررسی میشود، سپس به معرفی روشهای مطمئنتر پیشگیری از بارداری میپردازیم.
فهرست مطالب
روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری
روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری بدون استفاده از دارو، هورمون یا ابزار پزشکی انجام میشوند و بر پایه شناخت چرخه قاعدگی، علائم فیزیولوژیک بدن و کنترل زمان رابطه جنسی هستند. با وجود طبیعی بودن، باید توجه داشت که احتمال بارداری در این روشها بالا است و هیچکدام از آنها اطمینان کامل ایجاد نمیکنند.
روش تقویمی (محاسبه روزهای بارور)
در این روش، فرد با ثبت زمان شروع و پایان چند دوره قاعدگی، تلاش میکند روزهای تخمکگذاری و بازه باروری را محاسبه کند. سپس در این روزها از برقراری رابطه جنسی پرهیز میشود یا از روشهای کمکی استفاده میشود.
مشکل اصلی این روش آن است که تخمکگذاری همیشه دقیق و ثابت نیست و عواملی مانند استرس، تغییر وزن، بیماری، اختلالات هورمونی و حتی تغییر سبک زندگی میتوانند زمان تخمکگذاری را جابهجا کنند. همچنین اسپرم میتواند چند روز در بدن زنده بماند، بنابراین حتی نزدیکی قبل از زمان تخمکگذاری نیز ممکن است منجر به بارداری شود. به همین دلیل، احتمال بارداری در روش تقویمی بالا است.
بیشتر بخوانید: در چه روزهایی احتمال بارداری صفر است؟
روش دمای پایه بدن
این روش بر اساس اندازهگیری دمای بدن در حالت استراحت کامل (صبح زود و قبل از برخاستن از رختخواب) انجام میشود. پس از تخمکگذاری، دمای پایه بدن کمی افزایش پیدا میکند و فرد با بررسی این تغییرات، روزهای بارور را تشخیص میدهد.
این روش نیازمند دقت و نظم روزانه است و کوچکترین تغییر در الگوی خواب، بیخوابی، تب، بیماری یا مصرف برخی داروها میتواند دمای بدن را دچار نوسان کند. از طرف دیگر، افزایش دما معمولا بعد از وقوع تخمکگذاری رخ میدهد، یعنی ممکن است زمان باروری گذشته باشد. به همین دلیل، این روش نیز با احتمال بارداری بالا همراه است.
بررسی ترشحات دهانه رحم
در این روش، تغییرات ترشحات واژن به عنوان شاخص باروری استفاده میشود.
به نقل از webmd.com
Cervical mucus on your fertile days can look clear, slippery, and stretchy, like egg whites. You can use a tissue or your fingers to check it several times a day. It’s best to keep a chart so you can see the patterns in your cervical mucus from one cycle to another – and know when you should skip sex.
مخاط دهانه رحم در روزهای باروری شما میتواند شفاف، لغزنده و کشسان، مانند سفیده تخم مرغ، به نظر برسد. میتوانید از یک دستمال کاغذی یا انگشتان خود برای بررسی آن چندین بار در روز استفاده کنید. بهتر است یک نمودار داشته باشید تا بتوانید الگوهای مخاط دهانه رحم خود را از یک چرخه به چرخه دیگر مشاهده کنید - و بدانید چه زمانی باید از رابطه جنسی صرف نظر کنید.
تشخیص صحیح نوع ترشحات نیاز به تجربه و آگاهی دارد و بسیاری از عوامل مانند عفونتهای واژینال، تحریک جنسی، مصرف داروها یا تغییرات هورمونی میتوانند ظاهر ترشحات را تغییر دهند. همین موضوع باعث میشود احتمال اشتباه در تشخیص روزهای بارور بالا برود و در نتیجه، احتمال بارداری در این روش نیز زیاد باشد.
روش خروج (انزال خارج از واژن)
در این روش، مرد پیش از انزال آلت تناسلی را از واژن خارج میکند تا اسپرم وارد رحم نشود.
این روش به شدت وابسته به کنترل فرد مقابل است و در عمل خطای انسانی در آن بسیار زیاد است. علاوه بر این، مایع پیشانزالی که پیش از انزال خارج میشود میتواند حاوی اسپرم باشد و حتی مقدار کم اسپرم هم امکان بارداری را ایجاد میکند. به همین دلیل، روش خروج یکی از پرریسکترین روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری محسوب میشود و احتمال بارداری در آن بسیار بالا است.
روش شیردهی (آمنوره شیردهی)
در برخی زنان، شیردهی مداوم میتواند باعث مهار موقت تخمکگذاری شود. این روش تنها زمانی تا حدی موثر است که نوزاد فقط از شیر مادر تغذیه کند، دفعات شیردهی منظم باشد و هنوز قاعدگی بازنگشته باشد.
با کاهش دفعات شیردهی، شروع غذای کمکی یا حتی بدون بازگشت قاعدگی، امکان تخمکگذاری وجود دارد. بسیاری از بارداریهای ناخواسته در این دوره به دلیل اعتماد بیش از حد به این روش رخ میدهد، بنابراین احتمال بارداری در روش شیردهی نیز قابل توجه است.
بیشتر بخوانید: با انواع قرص ضد بارداری آشنا شوید
روشهای طب سنتی برای جلوگیری از بارداری
در طب سنتی ایرانی و برخی مکاتب کهن، جلوگیری از بارداری بیشتر بر پایه تعدیل مزاج، کاهش احتمال لقاح یا جلوگیری از رسیدن نطفه به رحم مطرح شده است. این روشها معمولا تجربی، غیرقطعی و وابسته به شرایط بدنی افراد هستند.
استفاده از مواد گیاهی با طبع سرد
در متون طب سنتی، گیاهان و خوراکیهایی با طبع سرد بهعنوان کاهشدهنده میل جنسی یا ضعیفکننده قوه باروری معرفی شدهاند. موادی مانند کافور، عدس، کاهو، سرکه و برخی گیاهان دارویی در این دسته قرار میگیرند.
با این حال، مصرف این مواد نهتنها مانع قطعی بارداری نمیشود، بلکه استفاده مداوم و خودسرانه آنها ممکن است باعث ضعف عمومی بدن، اختلال گوارشی یا بههمریختگی مزاج شود. احتمال بارداری با وجود مصرف این مواد همچنان بالا است.
استعمال موضعی برخی مواد گیاهی
در برخی منابع طب سنتی به استفاده موضعی از روغنها یا ترکیبات گیاهی پیش یا پس از نزدیکی اشاره شده است، با این باور که مانع نفوذ نطفه میشوند.
این روشها از نظر علمی تایید نشدهاند و هیچ شواهد معتبری درباره اثرگذاری واقعی آنها وجود ندارد. علاوه بر بیاثر بودن، ممکن است باعث تحریک، سوزش یا عفونتهای واژینال شوند.
شستوشو پس از نزدیکی
در طب سنتی و باورهای قدیمی، شستوشوی واژن پس از رابطه جنسی بهعنوان راهی برای جلوگیری از بارداری مطرح بوده است.
این روش نهتنها از بارداری جلوگیری نمیکند، بلکه به دلیل ورود سریع اسپرم به دهانه رحم، عملا بیاثر است و میتواند تعادل طبیعی واژن را بر هم بزند. احتمال بارداری در این روش بسیار بالا است.
تنظیم زمان نزدیکی بر اساس مزاج و چرخه قاعدگی
در طب سنتی، توجه به زمان نزدیکی از نظر مزاجی و فاصله با قاعدگی مطرح شده است. تصور بر این بوده که نزدیکی در برخی روزها احتمال بارداری کمتری دارد.
این دیدگاه تا حدی شبیه روش تقویمی است و همان محدودیتها را دارد. تخمکگذاری همیشه قابل پیشبینی نیست و عوامل مختلفی آن را تغییر میدهند، بنابراین این روش نیز قابل اطمینان نیست.
کاهش قدرت باروری با اصلاح مزاج
در برخی متون کهن، اصلاح مزاج به سمت سردی یا خشکی برای کاهش احتمال بارداری توصیه شده است.
این رویکرد میتواند تعادل کلی بدن را مختل کند و عوارضی مانند ضعف، اختلال قاعدگی یا کاهش انرژی ایجاد کند، بدون آنکه جلوگیری موثری از بارداری داشته باشد.
فواید و معایب روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری
روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری بدون استفاده از دارو، هورمون یا ابزار پزشکی انجام میشوند و به همین دلیل برخی افراد آنها را ترجیح میدهند. با این حال، این روشها محدودیتها و معایب مهمی دارند که باید بهدرستی شناخته شوند.
احتمال بارداری در روشهای پیشگیری طبیعی و سنتی
بهطور کلی، احتمال بارداری در روشهای طبیعی پیشگیری از بارداری بالا است و بسته به نوع روش و میزان دقت در اجرای آن متفاوت میباشد. در شرایط استفاده معمول، احتمال بارداری در روش تقویمی و بررسی علائم باروری حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد در سال است، در روش دمای پایه و ترشحات دهانه رحم نیز این عدد در همین بازه یا حتی بیشتر قرار میگیرد. روش خروج یکی از پرخطاترین روشهای طبیعی محسوب میشود و احتمال بارداری در آن میتواند به ۲۰ تا ۳۰ درصد در سال برسد. روش شیردهی تنها در شرایط کاملا خاص احتمال کمتری دارد، اما با کوچکترین تغییر، خطر بارداری افزایش مییابد. به همین دلیل، هیچیک از روشهای طبیعی پیشگیری از بارداری قابل اطمینان نیستند و احتمال بارداری ناخواسته در آنها قابل توجه است.
فواید روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری
یکی از مهمترین فواید این روشها، عدم استفاده از هورمونها و داروهای شیمیایی است. افرادی که به دلایل پزشکی یا شخصی تمایلی به مصرف هورمون ندارند، ممکن است این روشها را مناسبتر بدانند.
- روشهای طبیعی هزینه مالی خاصی ندارند و نیازی به خرید دارو، ابزار یا مراجعه مداوم به مراکز درمانی نیست. این موضوع برای برخی زوجها از نظر اقتصادی اهمیت دارد.
- این روشها باعث افزایش آگاهی فرد از چرخه قاعدگی و تغییرات بدن میشوند. شناخت زمان تخمکگذاری، ترشحات و علائم هورمونی میتواند به درک بهتر سلامت باروری کمک کند.
- در صورت تصمیم به بارداری، نیازی به قطع دارو یا خارج کردن وسیله خاصی وجود ندارد و باروری معمولا بلافاصله بازمیگردد.
- برای برخی افراد، این روشها از نظر فرهنگی یا مذهبی قابل قبولتر هستند و با باورهای شخصی آنها همخوانی بیشتری دارند.
معایب روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری
مهمترین عیب این روشها، بالا بودن احتمال بارداری است. حتی با رعایت دقیق، امکان خطا وجود دارد و هیچکدام از روشهای طبیعی اطمینان بالایی ایجاد نمیکنند.
- این روشها به نظم، دقت و پیگیری روزانه نیاز دارند. فراموشی، بینظمی یا تفسیر اشتباه علائم بدن میتواند به بارداری ناخواسته منجر شود.
- عوامل بیرونی مانند استرس، بیماری، تغییر وزن، بیخوابی و اختلالات هورمونی میتوانند نتایج این روشها را کاملا تحت تاثیر قرار دهند.
- روشهای طبیعی از انتقال بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمیکنند و در روابط پرخطر هیچگونه محافظتی ایجاد نمیشود.
- در برخی زوجها، محدود شدن زمان رابطه جنسی به روزهای خاص میتواند باعث فشار روانی، کاهش رضایت جنسی یا تنش در رابطه شود.
- این روشها برای زنانی با چرخه قاعدگی نامنظم، پس از زایمان یا در دوران نزدیک به یائسگی کارایی بسیار پایینی دارند.
چه کسانی نمیتوانند از روشهای پیشگیری طبیعی بارداری استفاده کنند؟
روشهای طبیعی پیشگیری از بارداری به دقت بالا، نظم رفتاری و ثبات شرایط بدنی نیاز دارند. افرادی که چرخه باروری آنها قابل پیشبینی نیست یا بارداری ناخواسته برایشان پیامدهای جدی دارد، معمولا گزینه مناسبی برای این روشها نیستند، زیرا احتمال خطا و بارداری در این روشها بالا است.
افرادی که نمیتوانند از روشهای طبیعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند عبارتاند از:
- زنانی که چرخه قاعدگی نامنظم دارند یا دچار اختلالات هورمونی هستند
- افرادی که پس از زایمان یا در دوران شیردهی قرار دارند
- زنانی که در سنین نزدیک به یائسگی هستند
- زوجهایی که به هیچ عنوان قصد بارداری ندارند
- افرادی که توانایی پیگیری روزانه علائم باروری را ندارند
- کسانی که به دلیل استرس، بیماری یا تغییر سبک زندگی، چرخه ثابتی ندارند
روشهای مطمئن جلوگیری از بارداری
اگر هدف پیشگیری موثر و قابل اطمینان از بارداری است، استفاده از روشهای مطمئنتر انتخاب منطقیتری خواهد بود.
قرصهای جلوگیری از بارداری
این قرصها با تنظیم هورمونها مانع تخمکگذاری میشوند و در صورت مصرف صحیح، درصد موفقیت بالایی دارند.
کاندوم
کاندوم یکی از روشهای در دسترس و موثر است که علاوه بر جلوگیری از بارداری، از انتقال بیماریهای مقاربتی نیز پیشگیری میکند.
آییودی
آییودی یکی از مطمئنترین روشهای جلوگیری از بارداری بلندمدت است و نیاز به مصرف روزانه ندارد.
روشهای دائمی
بستن لولهها در زنان یا وازکتومی در مردان برای افرادی مناسب است که تصمیم قطعی به عدم بارداری در آینده دارند.
سخن پایانی
روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری اگرچه بدون دارو و ابزار پزشکی هستند، اما احتمال بارداری در آنها بالا است و نیاز به دقت زیادی دارند. در مقابل، روشهای مطمئن پزشکی با درصد موفقیت بالا، انتخاب مناسبتری برای پیشگیری موثر از بارداری محسوب میشوند. انتخاب روش مناسب باید بر اساس شرایط فردی، هدف از پیشگیری و مشورت با پزشک انجام شود.
برای ارسال نظر کلیک کنید
▼