چرا پوست بعد از زایمان کدر و بی‌روح می‌شود؟

نی‌نی‌بان: بعد از زایمان، بیشتر توجه مادر به مراقبت از نوزاد، تنظیم خواب و سازگاری با شرایط جدید زندگی معطوف می‌شود. در این میان، ممکن است متوجه شوید پوستتان مثل قبل شفاف و شاداب نیست؛ صورتتان خسته به نظر می‌رسد، زیر چشم‌ها تیره‌تر شده یا پوستتان خشک و کدر شده است. اما چرا چنین تغییری اتفاق می‌افتد؟ آیا کدر شدن پوست بعد از زایمان طبیعی است و برای بازگشت شادابی آن چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، این تغییرات موقتی هستند و با گذشت زمان و مراقبت درست، وضعیت پوست بهتر می‌شود. با این حال، شناخت علت‌ها کمک می‌کند راهکار مناسب‌تری انتخاب کنید.

۱. تغییرات هورمونی؛ یکی از دلایل تغییر ظاهر پوست

در دوران بارداری، سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند و این تغییرات می‌توانند بر رنگدانه‌ها، چربی و وضعیت کلی پوست اثر بگذارند. پس از زایمان، بدن به‌تدریج به شرایط هورمونی جدید عادت می‌کند و در این دوره ممکن است ظاهر پوست نیز تغییر کند.

برخی مادران با افزایش خشکی یا جوش مواجه می‌شوند و برخی دیگر متوجه پررنگ‌تر شدن لک‌های صورت، به‌ویژه لک‌های ناشی از ملاسما، می‌شوند. این لک‌ها همیشه بلافاصله پس از زایمان از بین نمی‌روند و ممکن است برای کم‌رنگ شدن به زمان و مراقبت مناسب نیاز داشته باشند.

برای کمک به بهبود وضعیت پوست، از شوینده ملایم، مرطوب‌کننده مناسب و ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید. اگر لک‌ها ماندگار هستند یا شدت می‌گیرند، متخصص پوست می‌تواند درباره روش‌های درمانی مناسب راهنمایی‌تان کند.

۲. کم‌خوابی و خستگی؛ اثرشان را روی صورت می‌بینید

مراقبت از نوزاد معمولاً با بیدار شدن‌های مکرر در شب همراه است. کمبود خواب می‌تواند باعث شود پوست خسته‌تر به نظر برسد و تیرگی و پف زیر چشم‌ها بیشتر به چشم بیاید. خستگی همچنین ممکن است باعث شود فرصت کمتری برای مراقبت روزانه از پوست داشته باشید.

البته تیرگی زیر چشم فقط به کم‌خوابی مربوط نیست و عواملی مانند ژنتیک، حساسیت و ساختار پوست نیز در آن نقش دارند.

اگر امکانش را دارید، از کمک همسر یا اعضای خانواده برای تقسیم مسئولیت‌های مراقبت از نوزاد استفاده کنید تا فرصت بیشتری برای استراحت داشته باشید. خواب کافی همیشه در این دوران آسان نیست، اما حتی ایجاد فرصت‌های کوتاه برای استراحت نیز می‌تواند به بهتر شدن حال عمومی شما کمک کند.

۳. کم‌آبی بدن و خشکی پوست

شیردهی، تعریق، تغییر برنامه غذایی و فراموش کردن نوشیدن آب در روزهای شلوغ پس از زایمان ممکن است دریافت مایعات کافی را دشوار کند. کم‌آبی بدن می‌تواند بر سلامت عمومی تأثیر بگذارد و در صورت قابل‌توجه بودن، ظاهر پوست را نیز تغییر دهد.

از سوی دیگر، خشکی پوست همیشه به کم‌آبی بدن مربوط نیست؛ تغییرات هورمونی، هوای خشک و استفاده از شوینده‌های قوی نیز می‌توانند در این مسئله نقش داشته باشند.

برای مراقبت بهتر، در طول روز آب بنوشید و هنگام شیردهی به احساس تشنگی خود توجه کنید. استفاده از مرطوب‌کننده حاوی موادی مانند گلیسیرین یا سرامید نیز به حفظ رطوبت پوست کمک می‌کند.

۴. تغذیه نامنظم و کمبود بعضی مواد مغذی

بعد از زایمان ممکن است به دلیل خستگی و مشغله زیاد، وعده‌های غذایی نامنظم شوند یا تنوع کافی نداشته باشند. بدن در این دوره همچنان به مواد مغذی مختلف نیاز دارد و دریافت ناکافی بعضی از آن‌ها، مانند آهن، می‌تواند بر سلامت عمومی اثر بگذارد.

کمبود آهن، به‌ویژه پس از خون‌ریزی قابل‌توجه هنگام زایمان، ممکن است باعث کم‌خونی، خستگی، رنگ‌پریدگی و ضعف شود. البته کدر شدن پوست به‌تنهایی نشانه کمبود آهن نیست و برای تشخیص، در صورت نیاز باید آزمایش انجام شود.

سعی کنید در برنامه غذایی خود از منابع پروتئین، سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و منابع آهن استفاده کنید. اگر خستگی شدید، سرگیجه، تپش قلب یا رنگ‌پریدگی غیرمعمول دارید، با پزشک مشورت کنید و خودسرانه مکمل آهن مصرف نکنید.

۵. استرس و فشارهای روحی بعد از زایمان

تغییر سبک زندگی، مسئولیت‌های تازه و نگرانی درباره سلامت نوزاد می‌توانند فشار روانی زیادی ایجاد کنند. استرس ممکن است خواب را مختل کند و برخی مشکلات پوستی، مانند آکنه یا التهاب، را تشدید کند.

در چنین شرایطی، انتظار داشتن پوستی بی‌نقص واقع‌بینانه نیست. بهتر است به‌جای امتحان کردن چندین محصول جدید، یک برنامه مراقبتی ساده و قابل‌اجرا داشته باشید و برای استراحت و حمایت عاطفی نیز وقت بگذارید.

اگر غمگینی، اضطراب یا احساس فرسودگی برایتان شدید است یا ادامه پیدا می‌کند، از پزشک یا متخصص سلامت روان کمک بگیرید. سلامت روان مادر نیز به اندازه سلامت جسم او اهمیت دارد.

برای بازگشت شادابی پوست بعد از زایمان چه کنیم؟

برای شروع، لازم نیست سراغ محصولات گران‌قیمت یا روتین‌های طولانی بروید. این چند عادت ساده می‌توانند مفید باشند:

• پاک‌سازی ملایم: صورتتان را با شوینده مناسب و آب ولرم بشویید و از شست‌وشوی بیش از حد بپرهیزید.

• مرطوب‌کننده روزانه: محصولی متناسب با نوع پوستتان انتخاب کنید تا به حفظ سد محافظتی پوست کمک کند.

• استفاده از ضدآفتاب: ضدآفتاب با SPF ۳۰ یا بالاتر به پیشگیری از تشدید لک‌ها و آسیب ناشی از نور خورشید کمک می‌کند.

• تغذیه متعادل و نوشیدن آب: به نیازهای بدن توجه کنید و وعده‌های غذایی را تا حد امکان منظم نگه دارید.

• صبر و پرهیز از درمان‌های خودسرانه: پوست برای سازگاری با تغییرات پس از زایمان به زمان نیاز دارد. اگر شیر می‌دهید، پیش از استفاده از محصولات درمانی جدید، به‌ویژه ترکیبات ضدلک و ضدجوش، درباره ایمنی آن‌ها با پزشک مشورت کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر تغییر رنگ پوست ناگهانی یا شدید است، لک‌ها به‌سرعت تغییر می‌کنند، پوست دچار التهاب مداوم شده یا کدری پوست با خستگی شدید و علائم دیگری همراه است، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام دهید. گاهی مشکلاتی مانند کم‌خونی یا اختلالات تیروئید پس از زایمان می‌توانند در خستگی و تغییر وضعیت عمومی بدن نقش داشته باشند.

در نهایت، کدر شدن پوست بعد از زایمان معمولاً یک علت واحد ندارد. تغییرات هورمونی، کم‌خوابی، استرس و عادت‌های مراقبتی همگی می‌توانند مؤثر باشند. به خودتان فرصت بدهید، از یک روتین ساده شروع کنید و به یاد داشته باشید که مراقبت از خودتان بخشی از مراقبت از خانواده است.