آیا سرطان سینه با سونوگرافی قابل مشاهده است؟

بسیاری افراد بعد از لمس یک توده یا دریافت جواب آزمایش، این سؤال را می‌پرسند: آیا سرطان سینه با سونوگرافی قابل مشاهده است؟ پاسخ این است که سونوگرافی می‌تواند توده‌های مشکوک را نشان دهد و اطلاعات مهمی درباره ماهیت آن‌ها ارائه کند، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی سرطان محسوب نمی‌شود. در اینجا می بینیم این روش چه چیزهایی را مشخص می‌کند، دقت آن چقدر است و چه زمانی به آزمایش‌های تکمیلی نیاز خواهد بود.

سونوگرافی سینه چگونه می‌تواند سرطان را نشان دهد؟

سونوگرافی سینه با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصویری از بافت داخلی پستان ایجاد می‌کند. این امواج پس از برخورد با بافت‌ها بازتاب پیدا می‌کنند و دستگاه، بر اساس این بازتاب‌ها تصویر تولید می‌کند. در بررسی توده‌های مشکوک، سونوگرافی می‌تواند توده جامد را از کیست پر از مایع تفکیک کند، شکل و حاشیه توده را نشان دهد، میزان خون‌رسانی به توده عمق و محل دقیق ضایعه را ارزیابی کند.

توده‌های سرطانی معمولاً ویژگی‌هایی مانند حاشیه نامنظم، شکل غیرمتقارن و نفوذ به بافت اطراف دارند. اما برخی ضایعات خوش‌خیم نیز می‌توانند ظاهری مشابه ایجاد کنند. به همین دلیل نتیجه سونوگرافی باید توسط رادیولوژیست تفسیر شود. در شرایطی که فرد امکان مراجعه حضوری ندارد یا نیاز به خدمات تشخیصی سریع دارد، برخی مراکز معتبر خدمات انجام سونوگرافی در منزل ارائه می‌دهند که می‌تواند برای سالمندان، مادران باردار یا بیماران با محدودیت حرکتی گزینه مناسبی باشد.

دقت سونوگرافی در تشخیص سرطان سینه چقدر است؟

دقت سونوگرافی به شرایط بالینی، نوع دستگاه و تجربه رادیولوژیست بستگی دارد. این روش بیشتر برای ارزیابی توده‌های مشخص و تکمیل بررسی‌های تصویربرداری استفاده می‌شود، نه به‌عنوان ابزار قطعی تشخیص.

حساسیت و ویژگی سونوگرافی

میزان قابل اعتماد بودن سونوگرافی معمولاً با دو معیار بررسی می‌شود. اینکه این روش چقدر خوب می‌تواند موارد سرطانی را شناسایی کند و چقدر دقیق می‌تواند افراد سالم را سالم تشخیص دهد. البته این بررسی‌ها ثابت و قطعی نیستند و به عواملی مانند سن بیمار، تراکم بافت پستان، کیفیت دستگاه و تجربه پزشک بستگی دارند.

• درصد تقریبی تشخیص: سونوگرافی در بسیاری موارد توده‌های سرطانی را شناسایی می‌کند و در حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد موارد، ضایعات بدخیم را تشخیص می‌دهد، به‌ویژه زمانی که توده قابل لمس باشد یا قبلاً در ماموگرافی مورد مشکوکی دیده شده باشد. اما ممکن است برخی ضایعات بسیار کوچک یا در مراحل ابتدایی در سونوگرافی به‌وضوح دیده نشوند و نیاز به بررسی تکمیلی باشد.
• وابستگی به مهارت رادیولوژیست: نتیجه سونوگرافی فقط به کیفیت دستگاه وابسته نیست و تشخیص مرزهای نامنظم، شکل غیرطبیعی یا الگوی غیرمعمول عروق‌رسانی نیاز به تفسیر تخصصی دارد. هرچه رادیولوژیست تجربه بیشتری در تصویربرداری پستان داشته باشد، احتمال خطای تشخیصی کاهش پیدا می‌کند.

چه عواملی باعث خطا در سونوگرافی می‌شود؟

خطا در سونوگرافی معمولاً به دلیل محدودیت‌های ذاتی این روش یا ویژگی‌های خاص بافت پستان اتفاق می‌افتد. این موضوع لزوماً به معنی خراب بودن دستگاه نیست، بلکه به ماهیت امواج صوتی و شرایط بافتی هر فرد مربوط می‌شود. همچنین عوامل انسانی مانند زاویه قرارگیری پروب، میزان فشار واردشده روی بافت و نحوه تفسیر تصویر نیز می‌توانند بر نتیجه تأثیر بگذارند.

• بافت متراکم: در بافت‌های بسیار متراکم، تمایز بین بافت طبیعی و ضایعه مشکوک دشوارتر می‌شود. این موضوع به‌ویژه در زنان جوان شایع است. تراکم بالا می‌تواند مرز توده را مبهم نشان دهد یا باعث شود ضایعه در میان بافت طبیعی پنهان بماند.
• اندازه کوچک توده: ضایعات بسیار کوچک، به‌خصوص در مراحل ابتدایی، ممکن است وضوح کافی در تصویر نداشته باشند. توده‌های چند میلی‌متری گاهی تنها با ترکیب روش‌های تصویربرداری قابل تشخیص هستند.
• موقعیت عمقی: اگر توده در بخش‌های عمقی پستان یا نزدیک دیواره قفسه سینه قرار داشته باشد، امواج صوتی بازتاب ضعیف‌تری ایجاد می‌کنند. در این شرایط تصویر ممکن است کیفیت پایین‌تری داشته و نیاز به ارزیابی دقیق‌تر نیاز باشد.

تفاوت سونوگرافی و ماموگرافی در تشخیص سرطان سینه

سونوگرافی و ماموگرافی ابزارهای مهم در تشخیص سرطان سینه هستند، اما کاربرد آن‌ها یکسان نیست. ماموگرافی بیشتر برای غربالگری جمعیت عمومی استفاده می‌شود و سونوگرافی نقش تکمیلی و تشخیصی دارد. انتخاب بین این دو روش به سن، تراکم بافت پستان و هدف بررسی بستگی دارد.

آیا سونوگرافی برای غربالگری سرطان سینه کافی است؟

سونوگرافی به‌تنهایی روش استاندارد غربالگری سرطان سینه محسوب نمی‌شود. دلیل اصلی این موضوع ناتوانی آن در تشخیص برخی تغییرات بسیار ریز مانند میکروکلسیفیکاسیون‌هاست که در مراحل ابتدایی سرطان دیده می‌شوند. پزشکان معمولاً ترکیبی از ماموگرافی دوره‌ای، سونوگرافی تکمیلی در صورت نیاز، معاینه بالینی و بررسی سابقه خانوادگی را توصیه می‌کنند.

بهترین روش تشخیص قطعی سرطان سینه چیست؟

تشخیص قطعی سرطان سینه تنها با بررسی مستقیم سلول‌ها امکان‌پذیر است. تصویربرداری‌ها فقط احتمال بدخیمی را مطرح می‌کنند و نمی‌توانند به‌تنهایی حکم قطعی بدهند.

• بیوپسی: در بیوپسی، با استفاده از سوزن مخصوص یا جراحی محدود، بخشی از بافت مشکوک خارج می‌شود. این کار اغلب با سونوگرافی انجام می‌شود تا محل دقیق توده هدف قرار گیرد. بیوپسی انواع مختلفی دارد؛ از جمله نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA) و سوزن ضخیم (Core biopsy) که بسته به شرایط انتخاب می‌شود.
• پاتولوژی: نمونه بافت به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می‌شود و سلول‌ها زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند. در این مرحله مشخص می‌شود سلول‌ها سرطانی هستند یا خیر. همچنین نوع سرطان، درجه تهاجم و برخی ویژگی‌های بیولوژیک تومور نیز تعیین می‌شود که در انتخاب روش درمان نقش اساسی دارد.
• آزمایش‌های تکمیلی: در برخی موارد خاص،MRI پستان برای بررسی گستردگی ضایعه یا ارزیابی بافت مقابل انجام می‌شود. این روش حساسیت بالایی دارد و می‌تواند ضایعات پنهان را آشکار کند. در افراد با سابقه خانوادگی قوی، تست‌های ژنتیکی مانند بررسی جهش‌های BRCA نیز توصیه می‌شود.

تا زمانی که نتیجه پاتولوژی مشخص نشود، نمی‌توان درباره سرطانی بودن یا نبودن یک توده اظهار نظر قطعی کرد. به همین دلیل مرحله نمونه‌برداری تعیین‌کننده‌ترین بخش فرایند تشخیص است.

سوالات متداول

آیا سونوگرافی می‌تواند سرطان سینه را قطعی تشخیص دهد؟

خیر. سونوگرافی فقط می‌تواند ضایعات مشکوک را شناسایی کند. تشخیص قطعی نیاز به بیوپسی و بررسی پاتولوژی دارد.

اگر سونوگرافی طبیعی باشد باز هم احتمال سرطان وجود دارد؟

بله، هرچند احتمال آن پایین است. برخی ضایعات بسیار کوچک یا تغییرات سلولی اولیه ممکن است در سونوگرافی دیده نشوند. در صورت وجود علائم یا سابقه خانوادگی، پیگیری ضروری است.

هر چند وقت یکبار باید سونوگرافی سینه انجام داد؟

خانم‌های زیر 40 سال سونوگرافی سینه را هر یک سال یکبار و پس از رسیدن به 50 سالگی 2 بار در سال انجام دهند.

جمع بندی

سونوگرافی می‌تواند سرطان سینه را نشان دهد، اما قرار نیست آخرین و قطعی‌ترین پاسخ را بدهد. این روش برای بررسی توده‌های مشکوک بسیار کمک‌کننده است، مخصوصاً در جوانان یا افرادی که بافت سینه متراکم دارند. با این حال، برای غربالگری عمومی کافی نیست و اگر موردی مشکوک دیده شود، تأیید نهایی فقط با نمونه‌برداری انجام می‌شود.