بدغذایی کودکان شیرخوار؛ علتها و روشهای درمان کودکانی که فقط شیر میخورند
بدغذایی در کودکان شیرخوار یکی از دغدغههای رایج والدین است، بهویژه زمانی که کودک در سن مناسب شروع غذای کمکی قرار دارد اما همچنان فقط شیر میخورد و از غذاهای جامد یا نیمهجامد امتناع میکند. این وضعیت اگر بهدرستی مدیریت نشود، میتواند در بلندمدت بر رشد، وزنگیری و عادات غذایی کودک تاثیر بگذارد. در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که چرا برخی کودکان شیرخوار غذای جامد نمیخورند و چه راهکارهایی برای درمان بدغذایی آنها وجود دارد.
فهرست مطالب
بدغذایی در کودک شیرخوار یعنی چه؟
بدغذایی در شیرخوار به وضعیتی گفته میشود که کودک با وجود رسیدن به سن شروع غذای کمکی، تمایلی به خوردن غذاهای جامد یا پورهای ندارد و تغذیه اصلی او همچنان فقط شیر مادر یا شیر خشک است. این موضوع معمولاً پس از ۶ ماهگی جلب توجه میکند، زمانی که نیازهای تغذیهای کودک فراتر از شیر میرود.
از چه سنی نخوردن غذای جامد نگرانکننده است؟
بیشتر کودکان بین ۶ تا ۸ ماهگی بهتدریج با غذاهای کمکی آشنا میشوند. اگر کودک تا ۹ ماهگی بهطور کامل غذای جامد را رد کند یا بعد از ۱۰ تا ۱۲ ماهگی همچنان فقط شیر بخورد، لازم است علت این بدغذایی بررسی شود. در این سن، ادامه تغذیه انحصاری با شیر میتواند باعث کمبود برخی ریزمغذیها مانند آهن شود.
علتهای بدغذایی در کودکانی که فقط شیر میخورند
شایعترین علل بد غذایی کودکان عبارت است از:
وابستگی بیش از حد به شیر
مصرف مکرر شیر مادر یا شیر خشک، بهویژه قبل از وعدههای غذای کمکی، باعث سیری کودک میشود و تمایل او به امتحان غذاهای جدید را کاهش میدهد.
شروع دیرهنگام غذای کمکی
اگر معرفی غذای کمکی به بعد از ۶ ماهگی موکول شود، ممکن است کودک از نظر حسی آمادگی پذیرش بافتهای جدید را از دست بدهد و در برابر غذا مقاومت نشان دهد.
بیشتر بخوانید: روش اصولی شروع غذای جامد در کودکان
مشکلات دهانی و حرکتی
برخی کودکان دچار ضعف در عضلات دهان، زبان یا فک هستند و جویدن یا بلع غذا برایشان دشوار است. این موضوع میتواند باعث ترجیح شیر نسبت به غذا شود.
تجربههای منفی هنگام غذا خوردن
اجبار، تنبیه، اضطراب والدین یا خفگیهای قبلی میتواند در ذهن کودک تجربه ناخوشایندی از غذا خوردن ایجاد کند و باعث امتناع او از غذای جامد شود.
دندان درآوردن
در دوره رویش دندان، لثهها دردناک و ملتهب میشوند و کودک ممکن است تمایل کمتری به خوردن غذاهای غیرمایع داشته باشد.
رفلاکس یا مشکلات گوارشی
کودکانی که دچار رفلاکس، یبوست یا نفخ هستند، ممکن است غذا خوردن را با ناراحتی مرتبط بدانند و فقط شیر را بپذیرند.
الگوی تغذیه نادرست والدین
اگر والدین تنوع غذایی کمی ارائه دهند یا خودشان الگوی مناسبی از غذا خوردن نداشته باشند، کودک نیز تمایل کمتری به غذا نشان میدهد.
آیا فقط شیر خوردن برای کودک کافی است؟
تا ۶ ماهگی شیر بهتنهایی نیازهای کودک را تامین میکند، اما بعد از آن، شیر دیگر پاسخگوی تمام نیازهای رشدی نیست. ادامه تغذیه انحصاری با شیر پس از این سن میتواند منجر به کمخونی، کمبود انرژی، تاخیر در رشد مهارتهای جویدن و حتی بدغذایی شدیدتر در سالهای بعد شود.
عوارض بد غذایی کودکان
بدغذایی در کودکان، بهویژه در سنین شیرخوارگی و اوایل کودکی، اگر بهموقع مدیریت نشود میتواند فراتر از یک مشکل موقتی باشد و پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت ایجاد کند. ادامهدار شدن این وضعیت ممکن است رشد جسمی، تکامل مهارتهای تغذیهای و حتی نگرش کودک نسبت به غذا را تحت تاثیر قرار دهد و اصلاح آن در سنین بالاتر دشوارتر شود.
بیشتر بخوانید: جدول شروع غذای کمکی نوزاد
پیامدهای بدغذایی کودکان شامل موارد زیر است:
- اختلال در رشد وزن و قد به دلیل دریافت ناکافی انرژی و مواد مغذی
- کمخونی و کمبود ریزمغذیهایی مانند آهن و روی
- تاخیر در یادگیری مهارتهای جویدن و بلع غذاهای جامد
- ضعف سیستم ایمنی و افزایش احتمال ابتلا به بیماریها
- ایجاد عادات غذایی نادرست و وابستگی بیش از حد به شیر یا غذاهای محدود
- افزایش اضطراب والدین و شکلگیری فضای پرتنش هنگام غذا خوردن
- تشدید بدغذایی در سالهای بعد و سختتر شدن اصلاح رفتار غذایی کودک
روشهای درمان بدغذایی کودکانی که غذای جامد نمیخورند
شما میتوانید از طریق روشهای ساده زیر بدغذایی را در کودکان خود درمان کنید:
تنظیم زمان شیر و غذا
بهتر است شیر دادن بلافاصله قبل از غذای کمکی انجام نشود. فاصله زمانی مناسب باعث میشود کودک با احساس گرسنگی ملایم سراغ غذا برود.
شروع تدریجی و صبورانه
غذای کمکی باید بهآرامی و با حجم بسیار کم شروع شود. حتی چند قاشق در روز برای شروع کافی است و نباید انتظار مصرف زیاد داشت.
انتخاب بافت مناسب غذا
در ابتدا غذاها باید کاملاً نرم، پورهشده و یکدست باشند. با افزایش سن، میتوان بهتدریج بافت غذا را غلیظتر کرد تا کودک مهارت جویدن را بیاموزد.
تنوع غذایی بدون اجبار
ارائه طعمها و غذاهای متنوع بسیار مهم است، اما نباید کودک مجبور به خوردن شود. گاهی لازم است یک غذا چندین بار و در روزهای مختلف ارائه شود تا کودک آن را بپذیرد.
ایجاد محیط آرام هنگام غذا خوردن
فضای غذا باید بدون تنش، دعوا یا حواسپرتی شدید باشد. تلویزیون و موبایل بهتر است هنگام غذا خوردن خاموش باشند.
مشارکت کودک در فرآیند غذا
اجازه دادن به کودک برای لمس غذا، گرفتن قاشق یا بازی کنترلشده با غذا میتواند علاقه او را افزایش دهد و ترسش را کاهش دهد.
الگوی مناسب بودن والدین
کودکان از والدین تقلید میکنند.
به نقل از babyfeedingcoach.com
Babies are more likely to try foods they see you eating. Sit down and eat with your baby as much as possible. Show them how you chew and enjoy food. Use exaggerated expressions and talk about how things taste.
نوزادان به احتمال زیاد غذاهایی را که می بینند شما می خورید امتحان می کنند. بنشینید و تا حد امکان با کودکتان غذا بخورید. به آنها نشان دهید که چگونه غذا را می جوید و از آن لذت می برید. از عبارات اغراق آمیز استفاده کنید و در مورد طعم چیزها صحبت کنید.
غذا خوردن خانوادگی و دیدن لذت والدین از غذا تاثیر مثبتی بر پذیرش غذا دارد.
نقش مکملها در بدغذایی شیرخواران
در برخی موارد، پزشک ممکن است مکملهایی مانند قطره آهن یا ویتامینها را تجویز کند، اما این مکملها جایگزین غذای جامد نیستند و تنها بهعنوان کمک موقت استفاده میشوند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
مراجعه به پزشک زمانی ضروری است که بدغذایی کودک شیرخوار با علائمی فراتر از بیمیلی ساده به غذا همراه باشد. اگر کودک بعد از ۹ ماهگی همچنان بهطور کامل غذای جامد را نمیپذیرد، وزنگیری مناسبی ندارد، رشد قدی او متوقف شده یا کاهش یافته است، دچار استفراغ مکرر، یبوست یا اسهال طولانیمدت میشود، هنگام غذا خوردن بهشدت بیقراری میکند یا علائم ضعف و بیحالی دارد، لازم است حتماً توسط پزشک بررسی شود تا مشکلاتی مانند کمبودهای تغذیهای، اختلالات گوارشی یا مسائل رشدی بهموقع تشخیص داده و درمان شوند.
درمان داروی بد غذایی کودکان
درمانهای دارویی بهطور معمول خط اول درمان بدغذایی کودکان شیرخوار نیستند و تنها در صورتی استفاده میشوند که علت زمینهای مشخصی وجود داشته باشد. در برخی موارد، پزشک ممکن است برای اصلاح کمبودهایی مانند آهن یا برخی ویتامینها، یا در صورت وجود مشکلاتی مانند رفلاکس، یبوست یا اختلالات گوارشی، دارو یا مکمل مناسب تجویز کند. این درمانها بهمنظور رفع مشکل اصلی انجام میشوند و بهتنهایی باعث علاقهمند شدن کودک به غذای جامد نخواهند شد، بنابراین همزمان باید اصلاح الگوی تغذیه، زمانبندی صحیح وعدهها و روشهای رفتاری مناسب نیز رعایت شود.
سخن پایانی
بدغذایی کودکانی که فقط شیر میخورند، اغلب قابلدرمان است و در بیشتر موارد به شیوه برخورد والدین، زمانبندی صحیح و صبوری بستگی دارد. شناخت علت بدغذایی، اجتناب از اجبار و ایجاد تجربههای مثبت از غذا خوردن، نقش کلیدی در اصلاح این وضعیت دارند. هرچه مداخله زودتر و آگاهانهتر انجام شود، احتمال شکلگیری عادات غذایی سالم در آینده کودک بیشتر خواهد بود.