علت شیر نخوردن نوزاد، روزهای اول تولد

کم شیر خوردن نوزاد تا چه حد طبیعی است؟

شیر خوردن نوزاد معمولاً از پایان هفته اول تا حدود دو هفته پس از تولد حالت طبیعی و منظم‌تری پیدا می‌کند. در این بازه زمانی، شیر مادر به‌طور کامل‌تر ترشح می‌شود، قدرت مکیدن نوزاد افزایش می‌یابد و هماهنگی بین مکیدن، بلع و تنفس بهتر شکل می‌گیرد. به همین دلیل دفعات و مدت شیر خوردن واضح‌تر می‌شود و نوزاد با فاصله‌های منظم‌تری شیر می‌خورد، هرچند همچنان تفاوت‌های فردی بین نوزادان طبیعی است.

دلایل شیر نخوردن نوزاد در روزهای اول

بعضی از شایع‌ترین علل شیر نخوردن نوزاد در روزهای اول عبارتند از:

طبیعی بودن کاهش اشتها در روزهای اول

در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول پس از تولد، حجم معده نوزاد بسیار کوچک است و مقدار کمی آغوز نیاز او را تامین می‌کند. به همین دلیل ممکن است نوزاد فواصل طولانی‌تری بخوابد و تمایل کمی به مکیدن نشان دهد. این وضعیت در بسیاری از نوزادان طبیعی است و با گذشت چند روز بهبود پیدا می‌کند.

دیر ترشح شدن شیر مادر

در روزهای ابتدایی، شیر مادر هنوز به‌طور کامل جاری نشده و نوزاد بیشتر آغوز دریافت می‌کند.

به نقل از ummhealth.org

Some of the conditions linked to a delay may also have an ongoing effect on milk production, including increased stress, severe postpartum bleeding, leftover placental fragments, and thyroid conditions.

برخی از شرایط مرتبط با تاخیر، ممکن است تأثیر مداومی بر تولید شیر داشته باشند، از جمله افزایش استرس، خونریزی شدید پس از زایمان، قطعات جفت باقی مانده و بیماری‌های تیروئید.

 اگر جریان شیر کم باشد، نوزاد ممکن است زود خسته شود، مکیدن را رها کند یا بی‌قراری نشان دهد. این مسئله به‌ویژه در زایمان اول شایع‌تر است و معمولاً با تحریک مداوم سینه و مکیدن مکرر برطرف می‌شود.

بیشتر بخوانید: درمان شیر نخوردن نوزاد در طب سنتی

گرفتن نادرست سینه

یکی از شایع‌ترین علت‌های شیر نخوردن نوزاد، نحوه نادرست گرفتن سینه است. اگر دهان نوزاد به اندازه کافی باز نشود یا بخش مناسبی از هاله سینه را نگیرد، مکیدن موثر انجام نمی‌شود و نوزاد زود خسته یا بی‌میل می‌شود. در این شرایط ممکن است نوزاد گریه کند اما عملاً شیر نخورد.

خواب‌آلودگی نوزاد

نوزادان، به‌خصوص در چند روز اول، بخش زیادی از زمان خود را در خواب می‌گذرانند. خواب‌آلودگی می‌تواند باعث شود نوزاد برای شیر خوردن بیدار نشود یا مکیدن ضعیفی داشته باشد. این حالت در نوزادانی که زایمان سخت یا داروهای خاص در زمان تولد دریافت کرده‌اند بیشتر دیده می‌شود.

زردی نوزاد

زردی خفیف تا متوسط می‌تواند باعث بی‌حالی و کاهش میل نوزاد به شیر خوردن شود. نوزادان مبتلا به زردی معمولاً خواب‌آلودتر هستند و دفعات شیر خوردن آن‌ها کاهش پیدا می‌کند. در این شرایط، افزایش دفعات شیردهی اهمیت زیادی دارد.

بیشتر بخوانید: علل و روش‌های درمان بیماری زردی نوزاد

درد یا ناراحتی جسمی نوزاد

برخی مشکلات جسمی می‌توانند مانع شیر خوردن نوزاد شوند، از جمله:

• نفخ و دل‌درد
• رفلاکس معده
• زخم یا برفک دهان
• گرفتگی بینی

وجود این مشکلات باعث می‌شود نوزاد هنگام مکیدن احساس ناراحتی کند و از شیر خوردن امتناع کند.

تولد زودرس یا وزن کم هنگام تولد

نوزادان نارس یا کم‌وزن معمولاً قدرت مکیدن کمتری دارند و زود خسته می‌شوند. این نوزادان ممکن است نتوانند شیر را به مقدار کافی دریافت کنند و نیاز به صبر، تکرار و گاهی روش‌های کمکی شیردهی داشته باشند.

اضطراب و تنش مادر

وضعیت روحی مادر نقش مهمی در شیردهی دارد. اضطراب، استرس و نگرانی می‌تواند روی ترشح شیر و تعامل مادر و نوزاد تاثیر بگذارد. نوزادان به‌خوبی تنش محیط را حس می‌کنند و ممکن است در چنین شرایطی همکاری کمتری برای شیر خوردن داشته باشند.

استفاده زودهنگام از شیشه یا پستانک

اگر در روزهای اول به نوزاد شیشه یا پستانک داده شود، ممکن است دچار سردرگمی در مکیدن شود. مکیدن شیشه با سینه مادر متفاوت است و این تفاوت می‌تواند باعث شود نوزاد تمایل کمتری به شیر مادر نشان دهد.

راه‌حل‌های کمک به شیر خوردن نوزاد

در ادامه راهکارهایی موثر برای کمک به شیر خوردن نوزاد آمده است:

تماس پوستی مادر و نوزاد

قرار دادن نوزاد روی سینه مادر باعث افزایش احساس امنیت نوزاد و تحریک طبیعی رفلکس مکیدن می‌شود و به شروع بهتر شیردهی کمک می‌کند.

شیردهی مکرر در فواصل کوتاه

حتی اگر نوزاد مدت کوتاهی شیر بخورد، تکرار شیردهی باعث تقویت مکیدن نوزاد و افزایش تدریجی ترشح شیر مادر می‌شود.

اصلاح وضعیت قرارگیری نوزاد روی سینه

قرارگیری درست سر و بدن نوزاد و گرفتن صحیح سینه باعث می‌شود مکیدن موثرتر باشد و نوزاد کمتر خسته شود.

بیدار کردن ملایم نوزاد برای شیر خوردن

باز کردن قنداق، تعویض پوشک یا نوازش آرام می‌تواند به بیدار شدن نوزاد خواب‌آلود و شروع مکیدن کمک کند.

آرامش مادر هنگام شیردهی

کاهش استرس و ایجاد فضای آرام باعث بهبود ترشح شیر و تعامل بهتر بین مادر و نوزاد می‌شود.

پرهیز از شیشه و پستانک در روزهای اول

استفاده نکردن از شیشه و پستانک کمک می‌کند نوزاد الگوی مکیدن صحیح از سینه مادر را بهتر یاد بگیرد.

صبوری و تداوم در شیردهی

در بسیاری از موارد، با گذشت چند روز و تمرین مداوم، شیر خوردن نوزاد به‌طور طبیعی بهبود پیدا می‌کند.

مقدار شیر مورد نیاز برای نوزاد

مقدار شیر مورد نیاز نوزاد در روزهای اول تولد کم است و به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند، زیرا معده نوزاد بسیار کوچک است. در ۲۴ ساعت اول، هر وعده شیر معمولاً چند میلی‌لیتر آغوز است و همین مقدار برای تامین نیاز نوزاد کافی محسوب می‌شود. با گذشت روزها و افزایش ترشح شیر مادر، حجم شیر مصرفی بیشتر می‌شود و نشانه کافی بودن آن، افزایش تعداد پوشک خیس، هوشیاری نسبی نوزاد و شروع وزن‌گیری طبیعی است، نه مدت یا حجم ظاهری هر وعده شیردهی.

از کجا بفهمیم نوزاد به اندازه کافی شیر خورده؟

برای فهمیدن اینکه نوزاد به اندازه کافی شیر خورده یا نه، باید به نشانه‌های رفتاری و جسمی او توجه کرد، نه فقط مدت زمان شیردهی. نوزادی که شیر کافی دریافت می‌کند معمولاً بعد از شیر خوردن آرام‌تر می‌شود و خودش سینه را رها می‌کند. تعداد پوشک خیس در شبانه‌روز به‌تدریج افزایش می‌یابد و مدفوع حالت طبیعی دارد. همچنین نوزاد هوشیار است و روند وزن‌گیری او پس از روزهای اول تولد طبیعی پیش می‌رود که همه این‌ها نشان‌دهنده دریافت کافی شیر هستند.

چه زمانی باید نگران شد؟

در صورتی که یکی از علائم زیر وجود داشته باشد، بررسی تخصصی لازم است:

• نوزاد بیش از ۲۴ ساعت هیچ شیری نخورد
• تعداد پوشک خیس به‌طور واضح کم باشد
• کاهش وزن شدید یا ادامه‌دار دیده شود
• نوزاد بسیار بی‌حال یا بی‌قرار باشد

سخن پایانی

شیر نخوردن نوزاد در روزهای اول تولد در بسیاری از موارد طبیعی و گذراست و به تطابق نوزاد و مادر با شرایط جدید مربوط می‌شود. با شناخت علت‌ها، صبوری و دریافت آموزش صحیح شیردهی، اغلب این مشکل بدون مداخله خاص برطرف می‌شود. در صورت تداوم یا همراهی با علائم نگران‌کننده، بررسی تخصصی می‌تواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند.