درمان ویروس دست پا دهان، روش های مراقبت از کودک

بیماری دست و پا و دهان یا همان HFMD یک بیماری نسبتا شایع ویروسی در کودکان است. این بیماری را نباید با تب برفکی (بیماری دهان و پا) که حیوانات را مبتلا می سازد اشتباه گرفت. این بیماری بیشتر در کودکان خردسال یا یا پیش دبستانی بروز می کند.

اگر چه بزرگسالان و کودکان هم در هر سنی می توانند به آن مبتلا شوند. در این مقاله با این بیماری، علائم آن و روش مراقبت از بیمار آشنا می شوید.

بیماری دست، پا و دهان چیست؟

بیماری دست، پا و دهان یا HFMD بیشتر در کودکان خردسال یا یا پیش دبستانی بروز می کند. گر چه بزرگسالان و کودکان هم در هر سنی می توانند به آن مبتلا شوند. اکثر افراد بزرگسال وقتی در کودکی دچار این بیماری شده باشند به خاطر تولید آنتی بادی در برابر این بیماری مصون می شوند.

بیماری HFMD غالبا در فصل تابستان و پاییز مشاهده می شود و ویروس های متعدی در بروز این بیماری دخیل هستند اما شایع ترین آنها ویروس کوکساکی است. در موارد نادری به بیماریهایی نظیر مننژیت ویروسی یا التهاب مغز منجر می شود اما کودکان این بیماری را معمولا بدون درمان خاصی و ظرف مدت یک هفته تا ده روز به سلامت پشت سر می گذارند.

تشویق کودک به نوشیدن مایعات و پرهیز از غذاهای شور، تند یا اسیدی می تواند در درمان این بیماری موثر باشد. برای پیشگیری هم رعایت اقدامات احتیاطی و بهداشتی مانند شستن منظم دست‌های کودک، شستن و ضد عفونی کردن اسباب‌بازی‌ها ضروری است.

علائم بیماری

اگر کودکتان به بیماری HFMD مبتلا شود. در وهله اول یک تب خفیف می گیرد و احتمالا کم اشتها می شود علاوه بر آن ممکن است گلو درد بگیرد و در مجموع کلافه به نظر برسد.

چند روز پس از شروع تب، زخمهای دردناکی در داخل دهان، روی زبان، لثه ها، یا داخل گونه ها ظاهر شده و کودکتان را تند خو و ملتهب می کند. ضمن آنکه ممکن است چند دانه پوستی قرمز روی کف دستها، کف پاها، یا حتی روی باسن منتشر شود که کم کم متورم شده و به شکل تاول در می آید.

آیا این بیماری مسری است؟

بله مسری است و از طریق ترشحات بینی و گلو، مدفوع یا مایع درون تاول ها انتشار می یابد. با وجود آنکه بیماری کودکتان در هفته اولی که علائم بیماری در او مشاهده شده به شدت واگیردار است اما ویروس این بیماری می تواند تا چند هفته بعد هم به دیگران سرایت کند.

اگر کودکتان به مهد می رود شاید لازم باشد چند هفته او را به مهد نبرید.

آیا باید با پزشک تماس گرفت؟

بله باید تماس بگیرید. با وجود آنکه پرشک نمی تواند کار زیادی برای درمان انجام دهد اما می توان برای برای درد و تسکین کودکتان دادو هایی را تجویز کند. اگر سن کودکتان زیر سه ماه است و دمای ناحیه مقعد او 38درجه سانتی گراد یا بالاتر است ،خیلی سریع تماس بگیرید و اگر کودکتان 6 ماهه یا بزرگتر است هر وقت تب او به 39/4 درجه سانتی گراد رسید با پزشک تماس بگیرید. یکی از مواردی که پزشک مراقب آن خواهد بود کم آبی بدن کودکتان است.

از آن جایی که داخل دهان کودکتان زخم است، نوشیدن شیر یا آب برایش سخت است و از نوشیدن امتناع می کند. اگر علائم کم آبی را در کودکتان مشاهده کردید، علائمی مثل خشک شدن دهان و با خیس نبودن پوشک به مدت 6 ساعت یا بیشتر سریع به پزشک زنگ بزنید.

چطور از کودک بیمار مراقبت کنیم؟

اگر کودکتان به نوع خفیف بیماری HFMD مبتلاشده و بدقلقی می کند، باید در کنار خوراندن مایعات، از امکاناتی برای آرام کردنش استفاده کنید. اگر کودکتان غذای جامد می خورد به او غذاهای نمکدار، ادویه دار یا اسیدی ندهید، چون باعث سوزش زخم های داخل دهان می شود. به او غذاهای نرم بدهید تا آنها را راحتر ببلعد.

نوشیدنی های خنک، بستنی و یخمک در اینگونه مواقع درد را آرام می کند، ضمن آنکه با تجویز پزشک میتوانید مقدار مناسبی استامینوفن یا ایبوپروفن به او بدهید. یادتان باشد هرگز آسپیرین ندهید چون ممکن است او را به سندروم ری که نوعی اختلال کشنده است، مبتلا کند.

آیا ممکن است کودک بیش از یکبار به این بیماری مبتلاشود؟

بله، کودک شما ممکن است چندبار به بیماری HFMD مبتلا شود. یکی از راههای پیشگیری از بیماری شستن دست های کودکتان است. اسباب بازی ها و وسایلی که ممکن است میکروب روی آنها باشد بطور مرتب بشویید و ضدعفونی کنید تا کودکتان را از مبتلا شدن به این بیماری دورنگه دارید.

یک نکته مهم

اگر باردار هستید و درمجاورت کودک مبتلا به این بیماری قرار دارید احتمال اینکه جنین شما به این بیماری مبتلا شوید بسیار کم است، با این حال پزشک را در جریان قراردهید. هر وقت پوشک کودکتان را عوض می کنید یا کارهای او را انجام میدهید، دست هایتان راخوب بشویید تا احتمال ابتلا به این بیماری رابه حداقل برسانید.

مهم‌ترین مطالب در این‌باره:
بیماری دست، پا و دهان یا HFMD، یک بیماری ویروسی نسبتاً شایع در بین کودکان است.
لازم به یادآوری است که این بیماری، مشابه بیماری دهان و پا نیست که به نام تب برفکی نیز شناخته می‌شود و حیوانات را مبتلا می‌کند. در این مطلب می‌توانید با علل، علائم، پیشگیری و درمان بیماری دست، پا و دهان در کودک آشنا شوید.

علل ایجاد بیماری دست، پا و دهان
بیماری دست، پا و دهان می‌تواند توسط ویروس‌های مختلفی و بیشتر از همه، توسط ویروس کوکساکی ایجاد شود. این بیماری بیشتر در کودکان زیر پنج سال بروز می‌کند، اما بزرگسالان نیز می‌توانند به آن مبتلا شوند.
بدن افراد بزرگسال آنتی‌بادی‌هایی ایجاد می‌کند و به بیشتر ویروس‌های عامل این بیماری ایمن هستند اما با این وجود هم می‌توانند باز هم بیماری را بگیرند اگر، از طریق ویروس متفاوتی آلوده شوند.
شیوع بیماری دست، پا و دهان در فصول بهار، تابستان و پاییز اتفاق می‌افتد. کودکان معمولاْ بدون درمان در عرض یک هفته تا ۱۰ روز بهبود می‌یابند، اما در موارد بسیار نادر، این بیماری می‌تواند به مننژیت ویروسی یا آنسفالیت و التهاب مغز منجر شود.
در مورد مسری و واگیردار بودن بیماری دست، پا و دهان در کودکان باید گفت که این بیماری مسری است و ویروس می‌تواند از طریق ترشحات بینی و گلو، مایع موجود در تاولها ، یا مدفوع منتقل شود.
این بیماری در طول هفت روز اول بروز علائم در کودک، مسری‌تر است اما ویروس تا هفته‌ها بعد هم می‌تواند منتقل شود.
همچنین اگر در حین بارداری در معرض بیماری دست، پا و دهان قرار بگیرید، احتمال این که جنین در حال رشد تحت تأثیر آن قرار بگیرد بسیار اندک است، اما در هر حال این موضوع را به اطلاع پزشکتان برسانید.
دست‌های خود را به طور مرتب بشویید، به ویژه پس از عوض کردن پوشک یا رسیدگی به کودک بیمارتان. شما همچنین می‌توانید دستکش بپوشید تا ریسک ابتلا خود را به حداقل برسانید.

مراقبت از کودک مبتلا و درمان بیماری دست، پا و دهان
اگر فرزندتان موردی نسبتاً خفیف از بیماری دست، پا و دهان داشته باشد، غیر از نظارت روی درجه حرارت بدنش و اطمینان از اینکه مایعات و غذای کافی می‌خورد، لازم نیست کار بیشتری انجام دهید‌.
اما، اگر فرزندتان به مورد شدیدی از این بیماری دچار شده است، می‌تواند واقعاْ بدحال باشد، پس باید علاوه بر ناز و نوازش‌ فراوان، کودکتان را تشویق کنید تا به قدر کافی مایعات بنوشد.
همچنین در طول مدتی که دهان کودک درد دارد، غذاهای شور، تند یا اسیدی به او ندهید. خوردن غذاهای ساده برای او از همه راحت‌تر است. نوشیدنی‌های سرد، بستنی و بستنی یخی نیز می‌تواند ناراحتی او را کاهش دهد.
اگر کودکتان حداقل سه ماهه است و پزشکش اجازه داده، دادن دز مناسب استامینوفن به فرزندتان نیز می‌تواند کمک کند.
همچنین اگر کودکتان حداقل شش ماهه است، باز هم با تجویز و تشخیص پزشکش، می‌تواند دز مناسبی از ایبوپروفن دریافت کند، اما هرگز به یک کودک آسپرین ندهید، چون این دارو می‌تواند به سندرم ری منجر شود که یک اختلال نادر اما بالقوه کشنده است.
اگر فرزند شما بیش از ۱۲ ماه دارد، از پزشک خود در مورد درمان‌های مایع مختلف برای تسکین زخم‌های دهانش نیز سؤال کنید.
همچنین اگر فرزند شما به مهدکودک یا مدرسه می‌رود، به کارکنان آنجا اطلاع دهید که فرزندتان مبتلا به بیماری دست، پا و دهان شده است، تا اگر لازم می‌دانند به اطلاع دیگر والدین و کارکنان مهد برسانند تا گوش به زنگ مشاهدهٔ علائم آن در کودکان دیگر باشند.
برای پیشگیری از شیوع این بیماری از طریق کودک شما به دیگر کودکان عزیزمان می‌توانید کودک خود را در خانه نگه دارید اگر او:
- تب دارد.
- بزاق بیش از حدی ترشح می‌کند.
- برای شرکت در کلاس حالش به اندازهٔ کافی خوب به نظر نمی‌رسد.
- تاول‌های باز دارد؛ که البته معمولاً در حدود هفت روز خشک می‌شوند.
اگر کودکتان معیارهای مشخص مهد یا مدرسه‌‌اش را برای «ماندن کودک بیمار در خانه» دارد، بهتر است در خانه بماند. اگر مطمئن نیستید کودکتان چه زمانی می‌تواند به مهدکودک یا مدرسه بازگردد، با پزشک کودکتان صحبت کنید.
باز هم تأکید می‌شود، از آنجا که این بیماری می‌تواند درگیری سیستم عصبی به شکل عفونت مغز یا حتی علائمی شبیه فلج اطفال داشته باشد، اگر کودک شما حال عمومی بدی دارد یا علائمی بیشتر از علائمی که به آن اشاره شد وجود داشته باشد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید و او احتمالاً نیاز به بستری شدن خواهد داشت.

پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان کودک
بهترین راه شما برای جلوگیری از این بیماری رعایت اقدامات احتیاطی و بهداشتی مانند شستن منظم دست‌های کودک، شستن و ضدعفونی کردن اسباب‌بازی‌ها و دیگر مواردی است که می‌تواند حامل میکروب باشند و تلاش برای دوری از کودکان آلوده به این بیماری است.
با این حال، اگر کودکتان با فردی آلوده به بیماری تماس داشته، ‌غیرممکن است که تضمین کنید او بیماری را نخواهد گرفت.
همچنین یادتان باشد که فرزندتان می‌تواند بیش از یک بار دچار بیماری دست، پا و دهان شود.
درست مثل بیماری سرماخوردگی ، کودک شما به ویروس خاصی که او را بیمار کرده است ایمنی پیدا می‌کند، اما بسیاری از سویه‌های دیگر ویروس‌ می‌توانند این بیماری را ایجاد کنند.