۵ قانون ساده برای کاهش دعوای خواهر و برادرها

نی‌نی‌بان: تقریباً هیچ خانه‌ای با دو یا چند کودک پیدا نمی‌شود که صدای بحث، اعتراض یا حتی گریه خواهر و برادرها را نشنیده باشد. دعوا بر سر اسباب‌بازی، نوبت بازی، توجه والدین، جای نشستن یا حتی اینکه «چه کسی اول شروع کرد» می‌تواند خیلی زود فضای خانه را به هم بریزد. اما قرار نیست والدین برای هر اختلاف کوچکی داور شوند یا یکی از بچه‌ها را همیشه مقصر بدانند.

رقابت میان خواهر و برادرها تا حدی طبیعی است، اما والدین می‌توانند با چند قانون ساده، شدت و تعداد این دعواها را کمتر کنند و به بچه‌ها یاد بدهند چطور اختلاف‌هایشان را بهتر حل کنند.

۱. قانون‌های خانه را از قبل مشخص کنید

یکی از اشتباه‌های رایج این است که والدین فقط هنگام دعوا قانون تعیین می‌کنند. بهتر است چند قانون ساده و قابل‌فهم از قبل برای همه بچه‌ها مشخص باشد؛ مثلاً «کتک زدن ممنوع»، «توهین نمی‌کنیم» و «برای استفاده از وسایل مشترک نوبت می‌گیریم».

این قوانین باید برای همه یکسان باشند. اگر کودک احساس کند یک خواهر یا برادر همیشه بیشتر اجازه دارد یا بیشتر بخشیده می‌شود، احتمال رقابت و اعتراض بیشتر خواهد شد.

قرار نیست خانه به یک دادگاه تبدیل شود. چند قانون روشن و ثابت، معمولاً از ده‌ها تذکر لحظه‌ای مؤثرتر است.

۲. برای هر کودک زمان اختصاصی داشته باشید

گاهی دعوای خواهر و برادرها فقط بر سر یک اسباب‌بازی نیست؛ پشت آن ممکن است یک نیاز ساده‌تر وجود داشته باشد: «مامان و بابا به من هم توجه کنند.»

وقتی یکی از بچه‌ها احساس کند خواهر یا برادرش بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد، ممکن است با رفتارهای مختلف تلاش کند توجه والدین را به دست بیاورد. به همین دلیل، داشتن زمان اختصاصی برای هر کودک اهمیت زیادی دارد.

این زمان لازم نیست طولانی یا پرهزینه باشد. حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه گفت‌وگوی دونفره، بازی، پیاده‌روی یا انجام کاری که کودک دوست دارد، می‌تواند به او احساس دیده شدن بدهد.

۳. همیشه دنبال مقصر نگردید

وقتی دو کودک با هم دعوا می‌کنند، اولین واکنش بسیاری از والدین این است که بپرسند: «چه کسی شروع کرد؟»

اما پیدا کردن مقصر همیشه مشکل را حل نمی‌کند. گاهی هر دو کودک در ادامه دعوا نقش داشته‌اند و تمرکز روی اینکه چه کسی اول شروع کرده، فقط بحث را طولانی‌تر می‌کند.

به جای آن، والدین می‌توانند ابتدا بچه‌ها را آرام کنند و بعد از هر دو بخواهند اتفاقی را که افتاده توضیح دهند. سپس به جای قضاوت، روی راه‌حل تمرکز کنند: «حالا چطور می‌توانیم این مشکل را حل کنیم؟»

این روش به کودک یاد می‌دهد هدف از حل اختلاف، شکست دادن طرف مقابل نیست.

۴. برای وسایل مشترک، قانون نوبت داشته باشید

بخش بزرگی از دعواهای خواهر و برادرها بر سر وسایل مشترک اتفاق می‌افتد. یک کودک می‌خواهد با یک اسباب‌بازی بازی کند و دیگری دقیقاً همان لحظه همان وسیله را می‌خواهد!

در چنین شرایطی، قانون «نوبت» می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. زمان هر نوبت را می‌توان بر اساس سن بچه‌ها تعیین کرد؛ مثلاً با یک تایمر ساده مشخص شود که هر کودک چه زمانی بازی می‌کند.

البته لازم نیست همه چیز همیشه مشترک باشد. بعضی وسایل می‌توانند کاملاً شخصی باشند و کودک حق داشته باشد نخواهد آن را با خواهر یا برادرش شریک شود. مشخص کردن این تفاوت، بسیاری از درگیری‌های روزمره را کمتر می‌کند.

۵. به بچه‌ها یاد بدهید بعد از دعوا دوباره رابطه را ترمیم کنند

هدف این نیست که خواهر و برادرها هرگز دعوا نکنند؛ چنین چیزی واقع‌بینانه نیست. مهم‌تر این است که یاد بگیرند بعد از اختلاف چه کنند.

گاهی یک عذرخواهی ساده لازم است، گاهی پس دادن وسیله‌ای که برداشته‌اند و گاهی هم چند دقیقه فاصله گرفتن و آرام شدن. والدین می‌توانند به جای مجبور کردن کودک به گفتن «ببخشید»، به او کمک کنند بفهمد چه رفتاری باعث ناراحتی دیگری شده و چطور می‌تواند آن را جبران کند.

مثلاً به جای «بگو ببخشید»، می‌توان پرسید: «فکر می‌کنی خواهرت وقتی اسباب‌بازی‌اش را گرفتی چه احساسی داشت؟ حالا چه کاری می‌توانی انجام بدهی که او احساس بهتری داشته باشد؟»

یک نکته مهم برای والدین

قرار نیست هر دعوایی را همان لحظه متوقف کنید. اگر اختلاف بچه‌ها بدون خشونت و توهین پیش می‌رود، گاهی بهتر است چند لحظه فرصت بدهید تا خودشان راه‌حل پیدا کنند. دخالت فوری والدین می‌تواند ناخواسته این پیام را ایجاد کند که «هر مشکلی داشتی، مامان یا بابا باید حلش کند.»

در مقابل، اگر دعوا به کتک‌کاری، آسیب زدن، تهدید یا رفتارهای آزاردهنده تبدیل شد، والدین باید مداخله کنند و امنیت بچه‌ها را در اولویت قرار دهند.

در نهایت، کم شدن دعوای خواهر و برادرها بیشتر از آنکه به یک خانه کاملاً آرام و بدون اختلاف نیاز داشته باشد، به قوانین روشن، توجه عادلانه و آموزش مهارت حل مسئله احتیاج دارد. بچه‌ها قرار نیست از روز اول بلد باشند چطور اختلافشان را مدیریت کنند؛ این مهارتی است که به مرور و با رفتار درست والدین یاد می‌گیرند.