تولد هر نوزاد معلول یا بیمار هزینه ها، زحمات و مشکلات بسیاری را برای جامعه و بویژه خانواده ها رقم می زند. علاوه بر این چنین کودکانی اکثرا زندگی دردناک و مشکلات روحی و روانی بسیاری پیدا می کنند. شاید حتی بسیاری از آن ها به سن بلوغ نرسند و از دنیا بروند.
سلامت جنین همیشه یکی از بزرگ ترین دغدغه های ذهنی مادر ها و پدر ها بوده است، اما این روز ها با پیشرفت علم ژنتیک می توان در بسیاری از موارد از جمله ازدواج های فامیلی و... حتی با احتمال صددرصد از تولد نوزاد بیمار جلوگیری کرد! اقدامات درمانی را در سه ماهه اول تولد انجام دهید. سیاست و هدف رشته تخصصی زنان، تولد و تحویل یک نوزاد سالم به مادری سالم است.اگر یک زایمان موفق انجام شود، اما نوزاد عقب افتادگب ذهنی یا یک اشکال مادرزادی مثل فتق دیافراگم داشته باشد این سیاست به درستی اجرا نشده است. پس باید چه کار کنیم؟
اینجاست که علم ژنتیک و غربالگری به کمک ما می آید. اکنون امکانات زیادی در این زمینه در کشور ایران وجود دارد.این غربالگری به خصوص در سه ماهه اول بارداری اهمیت بسیاری دارد. در حال حاضر پزشکی قانونی در مورد چندین بیماری اجازه سقط می دهد. بنابراین با تشخیص این اختلالات می توان قبل از ۱۸ هفتگی جنین دارای مشکل را سقط کرد.در این زمان سونوگرافی سه بعدی انجام می دهیم و جنین را از لحاظ خطر بیماری های مادرزادی مثل عقب افتادگی ذهنی بررسی می کنیم. آزمایش خون نیز انجام می دهیم تا ببینیم اختلالات کروموزومی دیگری مطرح است یا خیر. بخش ژنتیک می تواند در این موارد تشخیص قطعی بدهد.
بر اساس آمار سال گذشته مجوز قانونی ۴۵۰ مورد سقط جنین که دچار معلولیت بودند در سطح کشور صادر شد تا از تولد کودکان معلول جلوگیری شود. سال گذشته ۱۴۰ هزار مراجعه را به مشاوره های ژنتیکی در کشور شاهد بودیم که پنج تا شش هزار مراجعه در حین بارداری بوده است. از پنج هزار مورد تشخیص معلولیت در حین بارداری ۴۵۰ مورد منجر به سقط جنین شده که جزو موارد قانونی و درمانی سقط بوده تا از تولد نوزادان معلول جلوگیری شود.با تشخیص به موقع و با اخذ مجوز پزشکی قانونی این سقط ها که اغلب به دلیل اختلالات کروموزومی و همچنین بیماری های ژنتیکی و ارثی تشخیص داده شده بود انجام شده تا از تولد فرزند معلول جلوگیری شود.
انجام آزمایشات بارداری برای پیشگیری از تولد نوزاد معلول ضروری است
بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی هر هشت دقیقه یک کودک معلول در جهان به دنیا می آید. حدود 500 میلیون فرد معلول در جهان وجود دارند که 80 درصد آنها در کشورهای جهان سوم ساکن هستند. آمارهای جهانی نشان می دهد 15درصد از افراد هر جامعه معلول هستند که در ایران این آمار به بیش از 11 میلیون نفر می رسد. 11 میلیون نفر در ایران دارای درجات مختلف از معلولیت خفیف، متوسط و خیلی شدید هستند که چهار درصد از این افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید هستند که مراقبت و نگهداری از آنها هزینه های گزافی را بر خانواده و جامعه تحمیل می کند، به همین دلیل لازم است که عوامل معلولیت ساز مورد شناسایی قرار گیرند تا بتوان پدیده معلولیت را تا حد امکان تحت کنترل درآورد، زیرا آن گونه که آمارها نشان می دهند روز به روز از سهم عوامل ژنتیکی در بروز معلولیت کاسته و بر سهم حوادث در این زمینه افزوده می شود.
بر اساس آمار سال گذشته مجوز قانونی 450 مورد سقط جنین که دچار معلولیت بودند در سطح کشور صادر شد تا از تولد کودکان معلول جلوگیری شود. سال گذشته 140 هزار مراجعه را به مشاوره های ژنتیکی در کشور شاهد بودیم که پنج تا شش هزار مراجعه در حین بارداری بوده است. از پنج هزار مورد تشخیص معلولیت در حین بارداری 450 مورد منجر به سقط جنین شده که جزو موارد قانونی و درمانی سقط بوده تا از تولد نوزادان معلول جلوگیری شود.
غربالگری راهکار مناسب برای تشخیص سلامت نوزادان و پیشگیری از تولد نوزاد معلول
در اصل غربالگری های سه ماهه اول و دوم، سونوگرافی و تست های تشخیصی باید در زمان مناسب انجام شود تا بتوان با تشخیص دقیق بیماری از تولد نوزادی با آنومالی های فراوان پیشگیری کرد. غربالگری های دوران بارداری برای سنجش سلامت جنین دو نوع است که در سه ماهه اول و در سه ماهه دوم انجام می شود و شامل برخی تست های خونی است که در آن خون مادر بررسی می شود. در سونوگرافی چند معیار بررسی می شود که مهم ترین آن بررسی اندازه استخوان بینی است. اگر استخوان بینی کودک مشکلی نداشت، هنوز احتمال وجود برخی سندروم ها که شایع ترین آن سندروم دان است مرتفع نیست.
با غربالگری از تولد نوزاد معلول پیشگیری کنید
سونوگرافی باید حدود ۱۱ تا ۱۲ هفتگی بارداری انجام شود، زیرا اگر زود تر یا دیر تر انجام شود، ارزشی ندارد؛ اگر جواب آن مثبت باشد، باید به سرعت غربالگری سه ماهه دوم و تست های تشخیصی انجام شود تا اگر مشکلی تشخیص داده شد، با اجازه پزشکی قانونی ختم بارداری انجام شود. بسیاری از سندروم ها به ویژه سندروم دان، بیماری های خونی همچون هموفیلی و بیماری های ارثی در این غربالگری ها مورد بررسی قرار می گیرند. در واقع می توان با هزینه اندک، روش های ساده تر و با اجازه ختم حاملگی از تولد یک نوزاد با آنومالی های زیاد و تحمیل هزینه های مالی و روانی بر خانواده ها و جامعه جلوگیری کرد. البته غربالگری ها به تنهایی نمی توانند وجود یک بیماری را تایید کنند.
سقط جنین بهترین راهکار در بارداری های پرخطر
سمیرا به تازگی باردار شده است. او مشکوک به ویروس گربه است و احتمال نابینایی جنین وجود دارد. به این ترتیب پزشک معالجش به او انواع آزمایش ها و سونوگرافی های مربوطه را تجویز کرده است تا از تولد نوزاد بیمار و ناقص جلوگیری کند. او می گوید:هم اکنون به دلیل تغذیه ناسالم و بروز انواع بیماری های نوظهور و آلودگی های محیطی شاهد بروز مشکلات و بیماری های متعددی در مراحل بارداری هستیم. این زن جوان دلیل بروز بیماری را نگهداری گربه در منزلش می داند و می افزاید:آزمایشات فراوانی در این زمینه انجام شده است که در صورت بروز هر گونه نارسایی سقط جنین انجام می شود.
با تمام بررسی ها، باز هم تولد نوزاد معلول!
مریم به تازگی نوزادش فوت شده است. او که در مراحل بارداری تحت درمان بوده و بعد از زایمان نوزاد نارس را به دنیا آورده است، به «آرمان» می گوید:در ابتدای بارداری پزشک معالج احتمال تولد نوزاد نارس را داد و به این ترتیب مجبور به انجام سونوگرافی و آزمایش های فراوان شدم، هرچند بعد از انجام آزمایشات پزشک معالج تشخیص داد که نوزاد سالم است، اما بعد از زایمان نوزاد نارس بود! هم اکنون دو ماه از فوت نوزاد این مادر گذشته و به دلیل عدم درج مشکل جنین در هفته دوازدهم بارداری در پرونده پزشکی توسط پزشک معالج، دیگر نمی تواند به دلیل سهل انگاری از پزشک شکایت کند و به قول معروف دیگر دستش به جایی بند نیست.
توجه به آزمایشات قبل و بعد از بارداری الزامی است
یک عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس درباره تاثیر غربالگری در کاهش احتمال تولد نوزاد نارس می گوید:به دلیل پیشرفت علوم بیماری های ناشناخته و بیماری هایی با منشأ ژنتیک مشاهده می شود. بشیر خالقی می افزاید:انجام غربالگری ها در زمینه تالاسمی به میزان قابل توجهی از تولد نوزاد مبتلا به این بیماری در کشور کاسته است. در برخی از بیماری های ناشناس انجام غربالگری موثر است. چون ازدواج های فامیلی و وجود بیماری های وراثتی در افراد احتمال تولد نوزاد بیمار را افزایش می دهد. به گفته او با انجام برخی آزمایشات به سهولت می توان بیماری های تهدید کننده مادر و جنین را تشخیص داد و در صورت احتمال بروز هر گونه نارسایی می توان مجوز سقط جنین را صادر کرد.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس درباره جهش ژنتیک و احتمال تولد نوزاد بیمار می افزاید:علم پزشکی را نمی توان بر اساس محاسبات ریاضی ارزیابی کرد. برای مثال بارداری مادر در سنین میانسالی به نسبت احتمال تولد نوزاد منگول، مبتلا به سندروم دان و... را افزایش می دهد. در این شرایط هر قدر بتوان از تولد نوزاد بیمار در جامعه جلوگیری کرد به نسبت مشکلات ناشی از تولد این گونه فرزندان در خانواده نیز کاهش می یابد. در ضمن تولد نوزاد مبتلا به سندروم دان از مادران جوان نیز مشاهده می شود، اما هیچ یک از این امور دلیلی برای نقد و عدم کارایی این گونه آزمایشات محسوب نمی شود.
برای ارسال نظر کلیک کنید
▼