اگر فرزندتان شما را در حال گریه ببیند، چه برداشتی می‌کند؟

نی‌نی‌بان: خیلی از والدین وقتی بغضشان می‌شکند، اولین واکنششان این است که سریع صورتشان را برگردانند، به اتاق دیگری بروند یا صبر کنند تا کودک گریه‌شان را نبیند. نگرانی همیشگی این است: «نکند گریه کردن من باعث شود بچه‌ام بترسد یا احساس ناامنی کند؟»

اما واقعیت این است که خودِ گریه کردن جلوی کودک لزوماً اتفاق بدی نیست. کودکان از همان سال‌های ابتدایی زندگی، احساسات را از چهره، لحن صدا و رفتار بزرگسالان می‌خوانند و به تدریج یاد می‌گیرند احساسات مختلف چه معنایی دارند و چطور می‌توان آنها را بیان و مدیریت کرد.

آنچه اهمیت دارد، بیشتر از خود اشک‌ها، این است که کودک در آن لحظه چه چیزی می‌بیند و بعد از آن چه توضیحی دریافت می‌کند.

کودک لازم نیست همیشه والدینش را خوشحال ببیند

گاهی والدین تصور می‌کنند برای اینکه کودک احساس امنیت داشته باشد، باید همیشه آرام، قوی و خوشحال به نظر برسند. اما چنین تصویری با واقعیت زندگی جور درنمی‌آید.

غم، خستگی، ناراحتی و حتی گریه، بخشی از تجربه انسانی هستند. اگر کودک همیشه ببیند بزرگسالان احساسات ناخوشایند خود را پنهان می‌کنند، ممکن است فرصت کمتری برای یادگیری نام‌گذاری و بیان این احساسات داشته باشد.

آکادمی اطفال آمریکا نیز بر اهمیت الگوبودن والدین در نحوه بیان احساسات تأکید می‌کند؛ کودکان از شیوه‌ای که والدین احساسات خود را بیان و مدیریت می‌کنند، چیزهای زیادی یاد می‌گیرند.

بعد از گریه، احساس خودتان را برای کودک توضیح دهید

اگر کودک شما را در حال گریه دید، لازم نیست وانمود کنید هیچ اتفاقی نیفتاده است. یک توضیح ساده و متناسب با سن کودک می‌تواند خیال او را راحت‌تر کند.

مثلاً می‌توانید بگویید: «امروز خیلی خسته و ناراحت بودم و برای همین گریه کردم. الان بهترم.»

این جمله به کودک نشان می‌دهد که گریه کردن بخشی از واکنش انسان به احساسات است و لزوماً به معنی وقوع یک اتفاق ترسناک نیست.

البته توضیح باید متناسب با سن کودک باشد. قرار نیست کودک را درگیر جزئیات مشکلات مالی، اختلافات خانوادگی یا مسائل بزرگسالان کنید. هدف فقط این است که بداند احساس ناراحتی شما به معنی مسئول بودن او یا از بین رفتن امنیتش نیست.

مراقب یک پیام مهم باشید: «تقصیر تو نیست»

بعضی کودکان، به‌خصوص در سنین پایین، ممکن است اتفاقات اطراف خود را به خودشان مربوط بدانند. اگر والد گریه می‌کند، ممکن است کودک بپرسد: «من کاری کردم؟» یا تصور کند اتفاقی برای او یا خانواده افتاده است.

در چنین شرایطی، جمله‌ای ساده مثل «تو هیچ کاری نکردی، مامان یا بابا فقط امروز ناراحت شده» می‌تواند کمک‌کننده باشد.

اگر کودک همچنان نگران است، به او فرصت سؤال پرسیدن بدهید. کودکان همیشه احساساتشان را مستقیم با کلمات بیان نمی‌کنند و گاهی نگرانی خود را در بازی یا رفتارشان نشان می‌دهند.

چیزی که بهتر است کودک نبیند، از کنترل خارج شدن احساسات است

بین «گریه کردن» و «از کنترل خارج شدن» تفاوت وجود دارد.

اشک ریختن و گفتن «خیلی ناراحتم» با فریاد زدن، تهدید کردن، شکستن وسایل یا ترساندن کودک یکسان نیست. مسئله اصلی زمانی ایجاد می‌شود که کودک احساس کند بزرگسال مقابلش دیگر قابل پیش‌بینی یا امن نیست.

اگر احساس می‌کنید عصبانیت یا فشار روانی شما از کنترل خارج شده، بهتر است ابتدا کمی از موقعیت فاصله بگیرید و از یک فرد قابل اعتماد کمک بگیرید. منابع تخصصی اطفال نیز بر اهمیت آرام ماندن والد و درخواست کمک در زمان فشار شدید تأکید دارند.

جلوی کودک گریه کردید؟ لازم نیست بعدش احساس گناه کنید

والد بودن به این معنی نیست که انسان دیگر نباید خسته، ناراحت یا آسیب‌پذیر باشد. اتفاقاً کودک می‌تواند از دیدن یک والد که احساساتش را می‌شناسد و بعد دوباره خودش را آرام می‌کند، چیز مهمی یاد بگیرد.

می‌توانید بعد از آرام شدن بگویید: «دیدی مامان ناراحت شد و گریه کرد؟ بعد کمی استراحت کردم و حالم بهتر شد.»

این نوع رفتار به کودک نشان می‌دهد احساسات شدید می‌آیند و می‌روند و می‌توان درباره آنها حرف زد. یادگیری همین مهارت‌ها از سال‌های کودکی به شکل‌گیری توانایی بهتر برای شناخت و تنظیم احساسات کمک می‌کند.

حرف آخر

قرار نیست خانه‌ای داشته باشیم که در آن هیچ‌کس هیچ‌وقت گریه نکند. کودک بیش از اینکه به یک والد همیشه خوشحال نیاز داشته باشد، به بزرگسالی نیاز دارد که در کنار احساسات مختلف، بتواند برای او احساس امنیت و ثبات ایجاد کند.

پس اگر یک روز بغضتان شکست و کودک هم شاهد آن بود، لازم نیست سریع اشک‌هایتان را پنهان کنید. آرامش کنید، احساس خود را به زبان ساده توضیح دهید و اگر لازم بود به کودک اطمینان دهید که او مقصر نیست.

گریه کردن به خودی خود چیزی نیست که کودک را آسیب‌پذیر کند؛ مهم این است که کودک در کنار دیدن احساسات والد، احساس امنیت، توضیح و حمایت هم دریافت کند.