مدفوع زیاد نوزاد؛ بررسی کامل علل، وضعیت طبیعی و زمان نگرانی

مدفوع طبیعی نوزاد چگونه است؟

تعداد، رنگ و قوام مدفوع نوزاد به عوامل مختلفی مانند سن، نوع تغذیه و شرایط بدنی او بستگی دارد. نوزادان به‌ویژه در ماه‌های اول زندگی، الگوی دفع متفاوتی نسبت به کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان دارند.

به‌طور معمول:

• نوزادان شیر مادرخوار ممکن است چندین بار در روز مدفوع داشته باشند.
• برخی نوزادان حتی بعد از هر وعده شیر خوردن دفع دارند.
• مدفوع معمولاً نرم، خمیری یا کمی آبکی است و این موضوع به‌تنهایی نشانه اسهال محسوب نمی‌شود.

بنابراین صرف بالا بودن تعداد دفعات مدفوع، بدون وجود علائم دیگر، الزاماً غیرطبیعی نیست.

بیشتر بخوانید:  انواع رنگ مدفوع نوزاد نشانه چیست؟ 

مدفوع زیاد نوزاد تا چند بار در روز طبیعی است؟

در نوزادان تازه متولد شده تا حدود ۲ ماهگی، ۳ تا ۸ بار مدفوع در روز می‌تواند در محدوده طبیعی قرار بگیرد. برخی نوزادان حتی بیش از این مقدار نیز دفع دارند و همچنان سالم هستند.

نکته مهم این است که:

• اگر نوزاد وزن‌گیری مناسب دارد
• بی‌قرار نیست
• علائم کم‌آبی ندارد

مدفوع زیاد به‌تنهایی نگران‌کننده محسوب نمی‌شود.

علت مدفوع زیاد نوزاد چیست؟

شایع ترین دلایل مدفوع زیاد نوزاد عبارتند از:

شیر مادر

شیر مادر به‌سرعت هضم می‌شود و حرکات روده را تحریک می‌کند. به همین دلیل نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند معمولاً دفعات مدفوع بیشتری نسبت به نوزادان شیرخشک‌خوار دارند.

سیستم گوارشی نابالغ

دستگاه گوارش نوزاد هنوز به‌طور کامل تکامل نیافته است. این نابالغی باعث می‌شود روده‌ها واکنش فعال‌تری نشان دهند و دفعات دفع افزایش یابد.

رفلکس گاستروکولیک

در نوزادان، بعد از شیر خوردن، روده‌ها تحریک می‌شوند تا تخلیه شوند. این رفلکس طبیعی می‌تواند باعث شود نوزاد پس از هر وعده تغذیه مدفوع کند.

تغییر در تغذیه

تغییر نوع شیر خشک، تغییر رژیم غذایی مادر شیرده یا شروع تغذیه کمکی ممکن است به‌طور موقت باعث افزایش دفعات مدفوع شود.

حساسیت یا عدم تحمل غذایی

در برخی موارد، مدفوع زیاد می‌تواند ناشی از حساسیت به پروتئین شیر گاو یا عدم تحمل برخی ترکیبات غذایی باشد که معمولاً با علائم دیگری همراه است.

به نقل از hoopschildrens.org

Allergies can cause intestinal symptoms, such as stomach cramps or repeated attacks of diarrhea, in children. Other symptoms include headaches, excessive fatigue and/or unusually crabby or restless moods.

آلرژی‌ها می‌توانند باعث علائم روده‌ای مانند گرفتگی معده یا حملات مکرر اسهال در کودکان شوند. سایر علائم شامل سردرد، خستگی بیش از حد ویا خلق و خوی غیرمعمول بدخلق یا بی‌قرار است.

تفاوت مدفوع زیاد با اسهال در نوزاد

یکی از اشتباهات رایج والدین، یکسان دانستن مدفوع زیاد با اسهال است. این دو وضعیت تفاوت‌های مهمی دارند.

اسهال معمولاً با این نشانه‌ها همراه است:

• تغییر ناگهانی در قوام مدفوع و بسیار آبکی شدن آن
• بوی تند و غیرطبیعی
• وجود مخاط یا خون
• بی‌قراری، تب یا کاهش اشتها

اگر مدفوع نوزاد زیاد است اما ظاهر، رنگ و حال عمومی نوزاد طبیعی است، معمولاً اسهال محسوب نمی‌شود.

بیشتر بخوانید:  دلایل و روشهای درمان عفونت روده در نوزادان

رنگ مدفوع در نوزادانی که مدفوع زیاد دارند

رنگ مدفوع نیز اهمیت زیادی دارد:

• زرد خردلی یا طلایی در نوزادان شیر مادرخوار طبیعی است
• سبز ممکن است به‌دلیل عبور سریع مدفوع از روده باشد
• قهوه‌ای روشن در نوزادان شیرخشک‌خوار شایع است

تنها رنگ‌هایی که نیاز به بررسی دارند، سفید، خاکستری، سیاه یا خونی هستند.

مدفوع زیاد نوزاد نشانه چه بیماری‌هایی می‌تواند باشد؟

در موارد نادر، مدفوع زیاد ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:

• عفونت‌های گوارشی
• آلرژی غذایی
• عدم جذب برخی مواد مغذی
• مشکلات متابولیک

در این شرایط معمولاً علائم هشداردهنده دیگری نیز دیده می‌شود و فقط افزایش دفعات مدفوع مطرح نیست.

روش‌های تشخیص علت مدفوع زیاد نوزاد

تشخیص علت مدفوع زیاد نوزاد بر اساس بررسی مجموعه‌ای از عوامل انجام می‌شود و صرفاً به تعداد دفعات دفع محدود نیست. پزشک ابتدا با ارزیابی سن نوزاد، نوع تغذیه (شیر مادر یا شیر خشک)، روند وزن‌گیری و وضعیت عمومی او شروع می‌کند. سپس ویژگی‌های مدفوع مانند قوام، رنگ، بوی غیرطبیعی و وجود مخاط یا خون بررسی می‌شود. در صورت وجود علائم هشداردهنده، ممکن است آزمایش مدفوع، بررسی عدم تحمل غذایی یا ارزیابی عفونت‌های گوارشی انجام شود. در بسیاری از موارد، تنها معاینه بالینی و پیگیری رشد نوزاد برای تشخیص طبیعی بودن مدفوع زیاد کافی است.

چه زمانی مدفوع زیاد نوزاد نگران‌کننده است؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

• کاهش وزن یا عدم وزن‌گیری
• تب
• وجود خون یا مخاط زیاد در مدفوع
• علائم کم‌آبی مانند خشکی دهان یا کاهش ادرار
• بی‌حالی یا بی‌قراری شدید

راهکارهای مدیریت مدفوع زیاد نوزاد

در مواردی که بررسی‌ها نشان می‌دهد مدفوع زیاد نوزاد ناشی از عوامل طبیعی مانند نابالغ بودن دستگاه گوارش یا نوع تغذیه است و علت جدی یا بیماری زمینه‌ای وجود ندارد، معمولاً نیازی به درمان دارویی نیست. هدف اصلی در این شرایط، کمک به تعادل عملکرد روده، حفظ آرامش نوزاد و پیشگیری از مشکلاتی مانند تحریک پوستی یا کم‌آبی بدن است. با رعایت چند اقدام ساده، در اغلب موارد این وضعیت به‌مرور زمان و با رشد نوزاد بهبود پیدا می‌کند.

روش‌های مدیریت و بهبود مدفوع زیاد نوزاد در این شرایط عبارت‌اند از:

• تنظیم فواصل شیردهی و پرهیز از شیردهی بیش‌ازحد در هر وعده
• اطمینان از صحیح بودن روش شیر دادن و آروغ گرفتن نوزاد پس از تغذیه
• پرهیز از تغییر مکرر شیر خشک بدون نظر پزشک
• بررسی رژیم غذایی مادر شیرده و حذف موقت مواد غذایی مشکوک در صورت نیاز
• تعویض به‌موقع پوشک و مراقبت از پوست ناحیه پوشک برای جلوگیری از سوختگی
• حفظ آرامش نوزاد و توجه به الگوی خواب و تغذیه منظم

در بیشتر نوزادان، با تکامل تدریجی دستگاه گوارش، دفعات مدفوع به‌صورت طبیعی کاهش پیدا می‌کند.

سخن پایانی

مدفوع زیاد نوزاد در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از رشد و تکامل دستگاه گوارش است و به‌تنهایی نشانه بیماری محسوب نمی‌شود. آنچه اهمیت دارد، توجه به وضعیت کلی نوزاد، وزن‌گیری و علائم همراه است. آگاهی والدین از تفاوت بین وضعیت طبیعی و غیرطبیعی می‌تواند از نگرانی‌های بی‌مورد جلوگیری کند و در عین حال تشخیص به‌موقع مشکلات واقعی را ممکن سازد.