ترس از غریبه‌ ها در نوزادان و کودکان | علت و راهکارهای موثر

ترس از غریبه‌ ها در نوزادان و کودکان یکی از دغدغه‌های رایج والدین است؛ به‌ویژه زمانی که کودک با دیدن فردی ناآشنا گریه می‌کند، به والدین می‌چسبد یا از برقراری ارتباط خودداری می‌کند. این واکنش که به «اضطراب غریبه» نیز شناخته می‌شود، بخشی طبیعی از روند رشد عاطفی و شکل‌گیری دلبستگی ایمن در کودک است. بسیاری از نوزادان از حدود هشت ماهگی نسبت به افراد ناآشنا حساس می‌شوند و این وضعیت ممکن است تا دو سالگی ادامه داشته باشد. شناخت علت ترس از غریبه‌ها در کودکان و آگاهی از روش‌های صحیح برخورد با آن، نقش مهمی در تقویت احساس امنیت و استقلال کودک دارد. در این مقاله از بخش روانشناسی و رشد کودک نی‌نی‌بان، به‌طور کامل بررسی می‌کنیم که ترس از غریبه‌ها تا چه سنی طبیعی است و برای کاهش و مدیریت آن چه اقداماتی می‌توان انجام داد.

آیا ترس از غریبه‌ ها در نوزادان طبیعی است؟

بله، ترس از افراد غریبه در کودکان یک مرحله طبیعی از رشد محسوب می‌شود. این واکنش نشان‌دهنده شکل‌گیری دلبستگی سالم میان کودک و مراقبان اصلی اوست. زمانی که نوزاد یاد می‌گیرد چهره‌های آشنا را تشخیص دهد، به‌طور طبیعی در برابر افراد جدید محتاط‌تر عمل می‌کند.

واکنش‌ها ممکن است شامل گریه، سکوت، پنهان شدن پشت والدین یا امتناع از بغل رفتن باشد. این رفتارها نشانه ضعف شخصیتی یا کم‌رویی دائمی کودک نیست، بلکه بخشی از فرآیند تکامل هیجانی اوست.

سن ترس از غریبه‌ ها در کودکان

ترس از غریبه‌ها معمولاً بین ۷ تا ۱۰ ماهگی شدت می‌گیرد. در برخی کودکان این دوره کوتاه است و طی چند ماه کاهش می‌یابد، اما در برخی دیگر ممکن است تا حدود ۱۸ ماهگی یا حتی دو سالگی ادامه داشته باشد.

به‌عنوان مثال، کودکی که به مهدکودک می‌رود ممکن است با تغییر مربی دچار اضطراب شود. این واکنش به دلیل نیاز کودک به ثبات و احساس امنیت است. در اغلب موارد، با افزایش مهارت‌های اجتماعی و رشد شناختی، این ترس به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.

چگونه ترس از غریبه‌ ها در کودکان را کاهش دهیم؟

۱. احساس کودک را نادیده نگیرید

انکار یا سرزنش کودک به دلیل ترس از افراد ناآشنا می‌تواند اضطراب او را تشدید کند. بهتر است احساسش را بپذیرید و با جملاتی آرام‌بخش به او اطمینان دهید که در کنارش هستید. این رفتار باعث تقویت حس امنیت می‌شود.

۲. معرفی تدریجی افراد جدید

بهتر است آشنایی با افراد جدید به‌صورت مرحله‌ای انجام شود. ابتدا اجازه دهید کودک در آغوش شما بماند و از فاصله امن، فرد جدید را مشاهده کند. معرفی در محیط خانه معمولاً راحت‌تر از مکان‌های شلوغ است.

۳. حفظ آرامش والدین

کودکان به‌خوبی حالات هیجانی والدین را درک می‌کنند. اگر شما آرام و مطمئن رفتار کنید، احتمال پذیرش فرد جدید توسط کودک بیشتر می‌شود. لبخند، تماس چشمی مثبت و لحن دوستانه تأثیر قابل توجهی دارد.

۴. استفاده از وسایل آرامش‌بخش

همراه داشتن اسباب‌بازی یا پتوی مورد علاقه کودک در موقعیت‌های جدید می‌تواند احساس کنترل و امنیت او را افزایش دهد. این کار به کاهش اضطراب غریبه کمک می‌کند.

۵. تشویق به استقلال در سنین بالاتر

برای کودکان بالای دو سال، تقویت حس استقلال اهمیت زیادی دارد. اجازه دهید برخی کارهای ساده را خودشان انجام دهند. تجربه موفقیت‌های کوچک، اعتمادبه‌نفس کودک را افزایش می‌دهد و ترس از افراد جدید را کاهش می‌دهد.

اهمیت آشنایی کودک با افراد جدید

مواجهه کنترل‌شده با موقعیت‌های اجتماعی به کودک کمک می‌کند یاد بگیرد حضور افراد جدید تهدیدکننده نیست. حضور در جمع‌های خانوادگی، محیط‌های بازی و کلاس‌های آموزشی می‌تواند مهارت‌های اجتماعی کودک را تقویت کند.

همچنین بهتر است پیش از ترک کودک، زمان بازگشت خود را توضیح دهید تا دچار اضطراب جدایی نشود. ثبات در رفتار والدین نقش مهمی در کاهش ترس از غریبه‌ها دارد.

چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟

اگر ترس از غریبه‌ ها در نوزادان بعد از دو سالگی کاهش نیافت، شدت آن زیاد بود یا کودک حتی بدون حضور فرد ناآشنا نیز مضطرب به نظر می‌رسید، بهتر است با روانشناس کودک مشورت شود. به‌ویژه در صورت وجود سابقه خانوادگی اضطراب، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری دارد.

جمع‌بندی

ترس از غریبه‌ ها در نوزادان و کودکان بخشی طبیعی از رشد عاطفی و اجتماعی آن‌هاست و معمولاً از حدود هشت ماهگی آغاز شده و تا دو سالگی کاهش می‌یابد. این مرحله نشان‌دهنده شکل‌گیری دلبستگی سالم و توانایی تشخیص چهره‌های آشناست. والدین با حفظ آرامش، معرفی تدریجی افراد جدید، احترام به احساس کودک و تقویت استقلال او می‌توانند این دوره را به‌درستی مدیریت کنند.

نکته مهم این است که عجله یا اجبار در مواجهه با افراد جدید نتیجه معکوس خواهد داشت. با صبر، حمایت عاطفی و ایجاد تجربه‌های اجتماعی مثبت، کودک به‌تدریج احساس امنیت بیشتری پیدا می‌کند. در صورت شدت غیرعادی یا تداوم طولانی‌مدت ترس، مشاوره با متخصص کودک بهترین تصمیم است.

اگر شما هم تجربه‌ای درباره ترس از غریبه‌ها در کودکتان دارید، آن را با ما و دیگر والدین در میان بگذارید.