علائم عفونت لوزه در کودکان، بشناسید!

دو بافت توده ای شکل شبیه تخم مرغ در انتهای گلوی کودک وجود دارد. این توده ها از ورود جرم به بدن کودک مراقبت می کند. این بافت ها لوزه نامیده می شوند که به تولید پادتن هایی که به مبارزه با عفونت می پردازند، کمک می کنند. لوزه نقش مهمی در سیستم دفاعی بدن ایفا می کند اما گاهی عفونت وارد بدن می شود. هنگامی که ویروس ها و باکتری ها به لوزه حمله می کنند باعث ورم و التهاب آن می شوند. این التهاب عفونت لوزه نامیده می شود.

هنگامی که عفونت لوزه در کودک اتفاق می افتد، لوزه ها بزرگ و قرمز می شوند و لایه ای سفید یا زرد بر روی آن ها قرار می گیرد. این عفونت در بین کودکان رایج است.

دو نوع عفونت لوزه وجود دارد

عفونت لوزه مزمن

هنگامی که گلو درد یا عفونت لوزه فرزند شما به مدت سه ماه به طول بینجامد، عفونت لوزه مزمن نامیده می شود.

عفونت لوزه بازگشت کننده

این حالت زمانی است که فرزند شما چند بار در سال دچار عفونت لوزه شود.
به طور کلی عفونت لوزه به دلیل عفونت ناشی از ویروس اتفاق می افتد گاهی نیز این عفونت در اثر باکتری های ایجاد می شود.
درمان عفونت لوزه کار سختی است زیرا برای درمان ابتدا باید عامل ایجاد کننده آن تشخیص داده شود. در زمان های قدیم عفونت لوزه را با عمل جراحی با برداشتن لوزه درمان می کردند. اما در حال حاضر عمل جراحی فقط در حالتی که عفونت در اثر باکتری ایجاد شده باشد یا توسط داروها درمان نشود، توصیه می شود.

دلایل عفونت لوزه در کودکان

همان طور که گفته شد عفونت لوزه به دلیل عفونت ناشی از باکتری یا ویروس ایجاد می شود. ویروس هایی که باعث عفونت لوزه در کودکان می شوند شامل:

- ویروس انترو

- ویروس آنفولانزا
- ویروس آندو
- ویروس پارا آنفولانزا
- ویروس تبخال
- ویروس اسپاتین بار
- عفونت لوزه همچنین توسط باکتری استروپتوکوک نیز اتفاق می افتد.
عفونت لوزه بیماری مسری است و به راحتی از کودکی به کودک دیگر منتقل می شود. کودک با تنفس بازدم، سرفه یا عطسه فرد مبتلا به عفونت لوزه، دچار بیماری می شود.
همچنین لمس کردن کودکی که عفونت لوزه دارد نیز باعث عفونت می شود. ظرف غذا و لیوان مشترک، بوسیدن و بغل کردن کودک مبتلا به عفونت لوزه نیز باعث انتقال عفونت می شود.

چرا لوزه به راحتی تحت تاثیر عفونت قرار می گیرد؟

از آن جایی که لوزه اولین بخش دفاعی بدن است که در معرض باکتری و ویروس قرار می گیرد، احتمال در معرض قرار گرفتن آن نیز بیشتر است. البته بعد از سن بلوغ احتمال ابتلا به عفونت کاهش می یابد.

علائم عفونت لوزه در کودکان

بیشتر کودکان در سنین پیش از دبستان و اواسط نوجوانی به عفونت لوزه مبتلا می شوند. علائم عفونت لوزه شامل:
- ورم غدد لنفاوی در گردن
- آبریزش بینی
- تب بالا
- جوش زدن دهان یا بدن
- لوزه های قرمز و ورم کرده
- احساس درد در هنگام قورت دادن
- سردرد متوالی
- معده درد
- گرفتگی ماهیچه های گردن
- گلو درد و گرفتگی صدا
- احساس لرزش ناگهانی
- پوشش سفید یا زرد بر روی لوزه
- تنفس دشوار
- گلو درد
- مشاهده تاول یا زخم در گلو
- گوش درد
- از دست دادن اشتها

در کنار علائم بالا، کودکان علائم دیگری نیز مشاهده می کنند مانند:
- شکم درد
- استفراغ
- حالت تهوع
- بهانه گیری
- غذا نخوردن
- برگشت غذا یا آب به دلیل احساس درد در قورت دادن

چه زمانی نیاز است برای عفونت لوزه به پزشک مراجعه کنید؟
در صورت مشاهده علائم بالا، احتمال عفونت لوزه وجود دارد. اگر گلو درد کودک بعد از چهار روز از بین نرفت و یکی از علائم زیر را نیز مشاهده کردید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
- دمای بالای ۳۸ درجه سانتی گراد
- دشوار صحبت کردن
- احساس خستگی شدید
- ناتوانی در تنفس یا قورت دادن
- گرفتگی گردن
- ادرار نکردن به مدت 12 ساعت
- ورم فک
- در هنگام خواب بین نفس های او فاصله زیادی است
این علائم نشانه عفونت شدید است بنابراین به سرعت به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص عفونت لوزه در کودکان

اصولا بدن کودک در مقابل عفونت مبارزه می کند و نیازی به درمان نیست. اما این در حالی است که عامل عفونت ویروس باشد.

پزشک معمولا به علائم توجه می کند تا مطمئن شود عامل عفونت ویروس است. او از شما درباره تب کودک، گلودرد، سردرد، بدن درد و علائم دیگر عفونت می پرسد. از طرف دیگر در صورتی که عامل عفونت باکتریایی باشد، پزشک آزمایشاتی تجویز می کند. به یاد داشته باشید که درمان عفونت لوزه در کودکان از طریق فهمیدن علت ایجاد آن می باشد. باکتری استروپتوکوک عامل عفونت لوزه باکتریایی می باشد. پزشک با انجام آزمایشاتی بر روی گلو عفونت باکتریایی را تشخیص می دهد.

برخی آزمایشاتی که پزشک برای تشخیص باکتریایی یا ویروسی بودن عفونت لوزه انجام می دهد شامل:

آزمایش کشت گلو

این آزمایش برای تشخیص این که آیا گلو درد کودک به خاطر باکتری استروپتوکوک است یا خیر انجام می شود.

در طی این آزمایش، پزشک نمونه ای از پشت گلو می گیرد. سپس نمونه را داخل ظرفی می گذارد تا باکتری ها را تشویق به رشد کنند. آزمایشات شیمیایی بر روی این نمونه انجام می شود. اگر نتیجه منفی باشد، باکتری رشد نمی کند. بنابراین عامل عفونت لوزه کودک باکتری استروپتوکوک نمی باشد.

آزمایش مقدار سلول های خونی

این آزمایش به پزشک کمک می کند تعداد و نوع سلول های خون موجود در بدن را تشخیص دهد. آزمایش اطلاعاتی در خصوص گلبول های قرمز، سفید و پلاکت ها فراهم می کند.
پزشک به مقدار کمی خون برای انجام آزمایش نیاز دارد. این آزمایش نشان می دهد سطح سلول های خونی کودک طبیعی است یا خیر. همچنین ویروسی یا باکتریایی بودن عفونت را نیز مشخص می کند.

اگر فرزند شما علائمی مانند حالت تهوع و خستگی دارد، آزمایش خون به پزشک کمک می کند خطرناک بودن شرایط را تشخیص دهید. همچنین به پزشک کمک می کند سایر عفونت ها یا مشکلات دیگر را نیز بررسی کند به عنوان مثال کم خونی یا مونونوکلئوز نیز بررسی می شود.

درمان عفونت لوزه در کودکان

عمل جراحی لوزه

اگر کودک شما بیش از هفت بار در سال دچار عفونت لوزه می شود، پزشک عمل جراحی را جهت برداشتن لوزه پیشنهاد می کند.

پزشک هنگامی که آنتی بیوتیک ها کمکی به درمان عفونت نمی کند یا مشکلات زیر دیده می شود، جراحی را توصیه می کند:

- سخت نفس کشیدن

- آپنه انسدادی خواب
- سخت قورت دادن غذاهایی مانند گوشت
- عفونت لوزه با مصرف آنتی بیوتیک درمان نشود.
کودک روز بعد از عمل جراحی مرخص می شود. اما بهبود کامل حدود دو هفته طول می کشد.

استامینوفن

این دارو برای درمان تب و کاهش درد مناسب است. اما پیش از استفاده از قرص، با پزشک مشورت کنید. پزشک مقدار موردنیاز را به شما می گوید. مقدار زیاد استامینوفن باعث آسیب به کبد می شود.

آنتی بیوتیک ها

اگر دلیل عفونت، باکتری ها باشند، پزشک آنتی بیوتیک تجویز می کند. اگر باکتری استرپتوکوک عامل عفونت باشد، پزشک به مدت ده روز پنی سیلین تجویز می کند. گاهی کودک نسبت به پنی سیلین حساسیت دارد. در این حالت پزشک آمپول دیگری تجویز می کند.

کودک باید به طور کامل آنتی بیوتیک های تجویز شده را مصرف کند. زیرا در صورت قطع قرص، عفونت با شدت بیشتری برگشت می کند. همچنین اگر قرص به طور منظم مصرف نشود، احتمال التهاب کلیه و تب رماتیسمی وجود دارد.

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

این داروها مسکن هایی خوبی است که باعث کاهش تب، ورم و درد می شود.
یکی از این داروها ایبوپروفن می باشد. پیش از تهیه قرص با پزشک مشورت کنید. برخی افراد بعد از مصرف این قرص ها دچار خونریزی معده یا مشکلات کلیوی می شوند. اگر کودک شما زیر ۶ ماه است به هیچ عنوان، این قرص ها را به او ندهید.

جلوگیری از عفونت لوزه در کودکان

به یاد داشته باشید عفونت لوزه به شدت مسری است و به راحتی منتقل می شود. بهترین راه جلوگیری از ابتلا، رعایت بهداشت است.

نکاتی که کودک باید توجه کند

از لیوان، وسایل شخصی و عینک فرد مبتلا به عفونت لوزه استفاده نکند.
خوراکی خود را با فرد مبتلا سهیم نشود.
اگر کودک شما مبتلا به عفونت لوزه شده است، پس از درمان مسواک جدید برای او تهیه کنید.
مطمئن شوید کودک دست هایش را با صابون می شوید.
مطمئن شوید کودک همیشه ضدعفونی کننده دست به همراه دارد و پیش از غذا خوردن دست هایش را تمیز می کند.
مطمئن شوید کودک همیشه دستمال کاغذی یا دستمال مرطوب به همراه دارد. به او آموزش دهید هنگام عطسه از دستمال استفاده کند.

فاکتورهای خطرناک برای عفونت لوزه
عفونت لوزه بیشتر در کودکان بالای دو سال اتفاق می افتد. کودکان کوچکتر فقط در صورتی که در معرض بیماری باشند، احتمال ابتلا وجود دارد. مطالعات نشان می دهد در کودکان بین دو تا ۵ سال، عفونت ویروسی اتفاق می افتد و عفونت باکتریایی بیشتر افراد بین ۵ تا ۱۵ سال را تحت تاثیر قرار می دهد.

کودکانی که به مدرسه می روند، زمان زیادی در مدرسه و با دوستان سپری می کنند. این افراد همیشه در معرض باکتری و ویروس هایی هستند که باعث عفونت لوزه می شود.

مشکلات ناشی از عفونت لوزه

ورم لوزه؛ عفونتی که به سایر بافت های اطراف لوزه نیز منتقل می شود.
سخت نفس کشیدن
آپنه انسدادی خواب یا فاصله زیاد بین نفس کشیدن در هنگام خواب
آبسه دور لوزه که عفونتی است که به دلیل تجمع چرک در پشت لوزه ها ایجاد می شود.
گاهی اوقات هنگامی که فرزند شما در معرض عفونت لوزه ناشی از باکتری استروپتوکوک قرار می گیرد و آنتی بیوتیک ها اثر نمی کنند شرایط زیر به وجود می آید:
التهاب بافت ها مانند تب رماتیسمی که بر روی بافت ها، مفاصل و قلب اثر می گذارد.
گلومرولونفریت سیفیلیس که نوعی التهاب است و بر کلیه اثر می گذارد.

روش های خانگی برای عفونت لوزه در کودکان
پیش از استفاده از روش های خانگی با پزشک مشورت کنید.

آب برگ ریحان

ریحان ویژگی ضدویروس و ضد التهابی دارد. این ماده نه تنها باعث بهبود سریع لوزه می شود بلکه مسکن خوبی برای کاهش درد و راحت تر قورت دادن غذا است.
چند برگ ریحان به یک فنجان آب بیفزایید. آب را به مدت ده دقیقه بجوشانید و بگذارید سرد شود. مقداری آب لیمو و عسل به آن بیفزایید. این ترکیب را روزی دو تا سه بار به کودک بدهید.

غرغره کردن آب نمک

غرغره کردن آب نمک بهترین راه برای تسکین گلودرد است. همچنین آب نمک باعث از بین رفتن ویروس ها و باکتری ها نیز می شود. همچنین به ورم گلو نیز کمک می کند.
یک قاشق چایخوری نمک را در آب گرم مخلوط کنید و به کودک بدهید غرغره کند.

دارچین

دارچین خواص ضد میکروبی دارد و به بهبود عفونت لوزه کمک می کند. این ماده از رشد باکتری های و میکروارگانیسم های مضر بر روی لوزه جلوگیری می کند. همچنین باعث کاهش تورم و درد می شود. یک قاشق چایخوری دارچین تازه را با دو قاشق چایخوری عسل در یک لیوان آب گرم مخلوط کنید. کودک را تشویق کنید آن را بنوشد.

زردچوبه

زردچوبه ضدعفونی کننده و ضدالتهاب می باشد و باعث بهبود عفونت لوزه می شود.
یک قاشق چایخوری پودر زردچوبه را در یک لیوان آب گرم یا آب نمک مخلوط کنید و روزی چند بار به کودک بدهید بنوشد.

همچنین می توانید کی قاشق چایخوری زردچوبه را با مقدار کمی فلفل در شیر گرم بریزید و به کودک بدهید. شیر به کودک انرژی می دهد و زردچوبه باعث بهبود عفونت و کاهش تورم می شود.

نارون لغزنده

این ماده یکی از بهترین درمان های خانگی است زیرا حاوی ژلی به نام لعاب است. این ژل به کاهش تورم و درد کمک می کند. این ماده بافت های ملتهب را بهبود می دهد.
به دو فنجان آب جوش، مقدار کمی نارون بفزایید. بگذارید چند دقیقه بماند. سپس آن را به صورت گرم به کودک بدهید بنوشد.

همچنین می توانید مقداری نارون را با یک قاشق چایخوری فلفل قرمز و عسل در آب گرم مخلوط کنید و به کودک بدهید.

آب لیمو

آب لیمو ضد التهاب، ضد باکتری و ضد ویروس می باشد که باعث بهبود عفونت لوزه می شود. لیمو مقدار زیادی ویتامین ث دارد که باعث افزایش سیستم ایمنی بدن می شود. سیستم ایمنی سالم در مقابل عفونت و جرم راحت تر مبارزه می کند.

مقدار کمی آب لیمو، یک قاشق چایخوری عسل و مقداری نمک را در آب گرم مخلوط کنید. نوشیدنی گرم را روزی چند بار به کودک بدهید تا زمانی که علائم عفونت لوزه برطرف شود.

همچنین می توانید تکه ای لیمو به کودک بدهید مک بزند. مقداری نمک و فلفل بر روی لیمو بریزید. این کار باعث بهبود سریع عفونت لوزه می شود.

دانه های شنبلیله

دانه های شنبلیله ویژگی ضد باکتریایی دارند. این دانه ها باعث بهبود سریع عفونت لوزه می شوند.

اگر می خواهید کودک راحت تر غذا را قورت دهد، از این دانه ها به او بدهید. مقدار دانه شنبلیله را به آب در حال جوش بیفزایید. بگذارید چند دقیقه بماند سپس به کودک اجازه دهید آن را غرغره کند. مطمئن شوید کودک آن را قورت ندهد.

انجیر

انجیر باعث تسکین درد گلو و درمان عفونت لوزه می شود.
سه تا 4 عدد انجیر را بجوشانید. سپس آن ها را له کنید و خمیر حاصل را با عسل مخلوط کنید. مخلوط را روزی سه تا 4 بار به کودک بدهید بخورد.
همچنین می توانید انجیر شیرین نشده را بر روی گلو کودک قرار دهید، بگذارد ۵ تا ۱۰ دقیقه بماند سپس آن را بشویید.

نعناع

نعناع نیز ویژگی های ضد باکتریایی دارد و از رشد باکتری جلوگیری می کند. ماده موجود در برگ نعناع باعث تسکین درد گلو می شود.
مقداری برگ نعناع را در آب بجوشانید. مقداری عسل به آن بیفزایید و این چای نعناع را روزی چند بار به کودک بدهید.

نکات مهم در خصوص عفونت لوزه

عفونت لوزه بیماری رایجی در بین کودکان است. گاهی این بیماری بدون هیچ مشکلی درمان می شود. اما اگر کودک شما به طور مرتب دچار عفونت لوزه می شود بهتر است به پزشک مراجعه کنید. همچنین حفره های دندانی نیز می تواند باعث عفونت لوزه شود. بنابراین کودک را به طور مرتب به دندانپزشکی ببرید.

مهمترین مطالب در این باره:
حتما شما هم به آن دسته از بچه‌هایی بر‌خورده‌اید که در هنگام سرماخوردگی طوری راه بینی‌شان بسته شده که مجبورند با دهان نفس بکشند و مادر کودک در جواب سوالتان که علتش را از او می‌پرسید، جواب می‌دهند: «لوزه سوم دارد!». اما خیلی‌ها نمی‌دانند واقعا لوزه‌ها و مخصوصا لوزه سوم چگونه باعث اختلال در تنفس و عوارض دیگر می‌شود. به همین دلیل ما درباره نقش لوزه سوم در بدن، کارکرد و ایجاد بیماری آن، از دکتر یاسر مالی، متخصص کودکان و نوزادان پرسیدیم.
دکتر مالی درباره محل قرار گرفتن لوزه‌ها در دستگاه گوارش و کارکرد آنها می‌گوید:«لوزه‌ها قسمتی از سیستم دفاعی بدن انسان هستند. ما در بدن خود دو لوزه حلقی 1 و 2 داریم و یک لوزه سوم که در انتهای حلق و سقف بینی قرار دارد. درواقع لوزه‌ها قسمتی از بافت لنفاوی بدن هستند که در دفاع از بدن نقش دارند. به همین دلیل است که بعضی از پزشکان معتقدند لوزه‌ها را نباید عمل کرد. اما زمانی که لوزه‌ها از کارکرد خود خارج می‌شوند، لازم است آن‌ها را جراحی کنند.»
فرم بعضی از لوزه‌ها به گونه‌ای است که خلل و فرج و یا حفره‌های کوچک دارد بنابر‌این در هنگام غذا خوردن ذرات ریز غذا داخل این حفره‌ها چسبیده و به مرور در آنجا جمع شده و باعث تجمع میکروب‌ها و باکتری‌های گوناگون می‌شود.
دکتر مالی درباره بزرگ شدن لوزه سوم و عفونی شدن آن می‌گوید:« لوزه سوم یا «آدنوئید» در صورت بزرگ شدن، راه شیپور استاش گوش را می‌بندد که به نوعی هواخور گوش است و موجب عفونت گوش می‌شود. بعضی مواقع لوزه‌ها در اثر بزرگ شدن، مخزن باکتری می‌شوند و لوزه‌های حلقی هم اگر شخص را خیلی اذیت کنند باید جراحی شده و برداشته شوند. لوزه سوم را با چشم نمی‌توان دید و تنها متخصص گوش و حلق و بینی با معاینه و یا عکس‌برداری می‌تواند آن را تشخیص دهد.»
گاهی بزرگ شدن لوزه‌ها در رشد کودک تداخل ایجاد کند و منجر به بروز علائم شدید می‌شوند. به همین دلیل دکتر مالی می‌گوید:« این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که لوزه‌ها بزرگ شده و عفونت کرده باشند و تعداد عفونت و ا‌لتهاب ها زیاد شده و مرتب تکرار شوند. پس در این شرایط اگر چرک و عفونت لوزه‌ها درمان نشود عوارض کشنده دارد. اگر لوزه‌ها خیلی بزرگ شوند کودک به دلیل این که نمی‌تواند خوب نفس بکشد دهانش را باز می‌کند و با ادامه این روند او به مرور دچار بدشکلی فک به ویژه در فک بالا می‌شود که در پزشکی به آن «چهره آدنوئیدی» می‌گویند.»

این متخصص کودکان و نوزادان، درباره نشانه‌های بزرگ شدن لوزه‌ها در شیرخواران و کودکان توضیح می‌دهد:« بزرگ شدن لوزه‌ها در حلق باعث تنگ شدن فضا برای قورت دادن غذا، تحریک گلو، بی‌اشتهایی، سرفه و درد می‌شود. اگر در همین حال، آنها عفونی شوند، تب،گلو‌درد و سرفه نیز به این علائم اضافه می‌شوند. لوزه سوم بعد از بزرگ شدن، کل راه بینی را می‌بندد و همین باعث کیپ شدن گوش،‌خرُخرُ کردن بچه و عفونت‌های گوشی می‌شود. همچنین کودک ممکن است بر اثر این عفونت، افت شنوایی پیدا کند و خواب راحت نداشه باشد و در اثر آن بچه همیشه خسته باشد. ممکن است راندمان کاری و راندمان هوش کودک پایین بیاید و یا دچار شب‌ادراری شود. علاوه بر آن چون بچه‌ها در خواب رشد می‌کنند، بر روی رشدشان هم تأثیر می‌گذارد.»فارنژیت از عفونت‌های شایع لوزه‌ها است که با تب، دل‌‌درد، تهوع و سر‌درد همراه است و اگر لوزه‌‌های کسی عفونت داشته باشد، این فارنژیت‌های چرکی باید خیلی سریع درمان شوند. چون در صورت درمان نشدن، خطر رماتیسم قلبی و یا اختلال شدید کلیه‌ها بر اثر عفونت لوزه‌ها (PSGN) وجود دارد که بسیار کشنده است و عوارض زیادی دارد.
دکتر مالی درباره درمان عفونت‌های لوزه و جراحی آنها می‌گوید:« گاهی اوقات التهاب لوزه‌ها با دارو‌های ضد‌التهاب ساده رفع شده و کوچک می‌شود و برخی عفونت‌های ویروسی هم با ر‌وش‌های درمانی ساده مانند آب‌نمک و سرم شستشو رفع می‌شود. اگرکار به جایی رسید که لوزه‌ها باید برداشته شوند، پزشکان به سن کودک هم توجه می‌کنند و معمولا کودکان کوچکتر از 3 تا 4 سال را عمل نمی‌کنند چون در این سن عوارض بیهوشی بر عملکرد ذهن زیاد است. همچنین پزشکان بچه‌هایی که در سنین 11 تا 12 سالگی هستند را هم عمل نمی‌کنند چون ممکن است همراه با تغییرات بلوغ سنی، این لوزه‌ها هم کوچک شوند. البته باید بدانید که خیلی از لوزه ها نیاز به عمل جراحی ندارد و همچنین خیلی از لوزه‌ها هم جنبه ارثی دارند.»