شربت تب بر کودکان _ انواع، دوز، کاربردها و عوارض
شربت تب بر کودکان یکی از پرمصرفترین داروهای خانگی است که برای کاهش تب و بهبود بیحالی و ناراحتی کودک استفاده میشود. این شربتها معمولاً بهگونهای فرموله شدهاند که با طعم و قوام مناسب، مصرف آنها برای کودکان آسانتر باشد. والدین باید بدانند تب معمولاً نشانه دفاعی بدن در برابر عفونتها است و استفاده صحیح از شربت تب بر کمک میکند کودک راحتتر شود و دمای بدن در محدوده ایمن باقی بماند. در ادامه بیشتر در مورد انواع شربت تب بر کودکان کاربردها عوارض و دوز مصرفیشان توضیح خواهیم داد.
فهرست مطالب
- شربت تب بر چیست؟
- شربت تب بر از چند درجه تب لازم است؟
- معرفی انواع شربت تب بر کودکان
- شربت ایبوپروفن
- شربت تایلانول (Tylenol)
- شربت موترُفِن (Motrofen / Moterofen)
- شربت ادویل (Advil)
- شربت پاراتامول
- موارد منع مصرف شربت پاراتامول
- انواع شربت تب بر گیاهی برای کودکان
- درمانهای خانگی کاهش تب در کودکان
- عوارض مصرف زیاد شربت تب بر برای کودکان
- سوالات متداول
شربت تب بر چیست؟
شربت تب بر دارویی مایع است که با هدف کاهش دمای بدن کودک تجویز یا استفاده میشود. این داروها معمولاً حاوی ترکیباتی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن هستند که با مهار تولید مواد ایجادکننده التهاب در بدن، دمای بدن را پایین میآورند. این شربتها نهتنها تب را کاهش میدهند بلکه به رفع دردهای خفیف مانند گلودرد، دنداندرد، بدندرد و سردرد نیز کمک میکنند.
شربت تب بر از چند درجه تب لازم است؟
به طور معمول زمانی که دمای بدن کودک بالای ۳۸ درجه سانتیگراد میرسد، میتوان از شربت تب بر استفاده کرد. برای نوزادان زیر سه ماه، هرگونه تب نیازمند مراجعه فوری به پزشک است. در کودکان بزرگتر، اگر تب باعث بیقراری، نخوردن غذا یا خواب آشفته شود، شربت تب بر نقش مهمی در کاهش این علائم دارد.
بیشتر بخوانید: بهترین شربت برای سرفه خلط دار کودکان + ترکیبات و نحوه مصرف هر یک
معرفی انواع شربت تب بر کودکان
در این بخش رایجترین شربتهای تب بر را بهصورت جداگانه معرفی میکنیم.
شربت ایبوپروفن
ایبوپروفن یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است که با مهار آنزیمهای تولیدکننده مواد التهابزا در بدن، موجب کاهش تب، درد و التهاب میشود. این دارو معمولاً در قالب شربت مخصوص کودکان تولید میشود و شروع اثر سریع و پایداری متوسط دارد.
کاربردها
- کاهش تب متوسط تا بالا
- کنترل درد دنداندرآوردن
- کاهش دردهای عضلانی و مفصلی
- کمک به کاهش التهاب در گلو و گوش
عوارض احتمالی ایبوپروفن
شربت ایبوپروفن حتی اگر در دوز مجاز مصرف شود میتواند عوارضی داشته باشد از جمله:
- دلدرد یا ناراحتی معده
- تهوع یا استفراغ
- بروز حساسیت پوستی
- خشکی دهان یا سردرد
موارد منع مصرف ایبوپروفن
مصرف شربت ایبوپروفن برای کودکان زیر ممنوع است:
- نوزادان زیر شش ماه
- کودکان با سابقه زخم معده
- مشکلات کلیوی یا کمآبی شدید
- حساسیت شناختهشده به داروهای ضدالتهاب
دوز ایبوپروفن برای کودکان
دوز شربت تب بر کودکان باید توسط پزشک مشخص شود اما به طور کلی در مورد ایبوپروفن برای کودکان به شکل زیر است:
- ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن، هر ۶ تا ۸ ساعت
- حداکثر سه تا چهار بار در ۲۴ ساعت
شربت استامینوفن
استامینوفن با مهار تولید مواد شیمیایی مرتبط با تب و درد در سیستم عصبی مرکزی، دمای بدن را کاهش داده و دردهای خفیف تا متوسط را تسکین میدهد.
به نقل از medlineplus.gov
Acetaminophen is used to relieve mild to moderate pain and to reduce fever. Acetaminophen is in a class of medications called analgesics (pain relievers) and antipyretics (fever reducers). It works by changing the way the body senses pain and by cooling the body.
استامینوفن برای تسکین درد خفیف تا متوسط و کاهش تب استفاده می شود. استامینوفن در دسته ای از داروها به نام مسکن (تسکین دهنده درد) و ضد تب (کاهنده تب) قرار دارد. با تغییر روشی که بدن درد را حس می کند و بدن را خنک می کند، کار می کند.
این دارو بهسرعت جذب شده و برای کودکان یکی از بیخطرترین انتخابها محسوب میشود.
بیشتر بخوانید: سرماخوردگی نوزاد ـ ۷ علامت شایع + روشهای درمان و پیشگیری
کاربردها
- تب ناشی از سرماخوردگی یا عفونت
- درد خفیف پس از واکسن
- درد گلو
- درد دنداندرآوردن
عوارض احتمالی مصرف استامینوفن
شربت استامینوفن حتی اگر در دوز مجاز مصرف شود میتواند عوارضی داشته باشد از جمله:
- تهوع خفیف
- خوابآلودگی
- راش پوستی در کودکان حساس
موارد منع مصرف استامینوفن
مصرف شربت استامینوفن برای کودکان زیر ممنوع است:
- کودکان دارای مشکلات کبدی
- مصرف همزمان با داروهای حاوی استامینوفن
- حساسیت شناختهشده به ترکیبات دارو
دوز استامینوفن برای کودکان
دوز شربت تب بر کودکان باید توسط پزشک مشخص شود اما به طور کلی در مورد استامینوفن معمولا به شکل زیر است:
- ۱۰ تا ۱۵ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن
- هر ۴ تا ۶ ساعت
- حداکثر پنج بار در ۲۴ ساعت
بیشتر بخوانید: شیاف استامینوفن در کودکان _ نحوه مصرف + مزایا، معایب
شربت تایلانول (Tylenol)
تایلانول نام تجاری استامینوفن است و همان مکانیسم اثر یعنی مهار مسیرهای درد و تب در مغز را دارد. این دارو بهصورت شربت کودک با طعمهای مختلف موجود است و اثر ملایم اما مطمئنی در کاهش تب کودکان و درمان سرماخوردگی کودک ایجاد میکند.
کاربردها
- تب خفیف تا متوسط
- دردهای عمومی مانند گلودرد، گوشدرد
- درد واکسیناسیون
- کمک به کاهش بیقراری ناشی از تب
عوارض احتمالی تایلانول
عوارض احتمالی شربت تایلانول در دوز توصیه شده عبارتند از:
- حساسیت پوستی
- تهوع یا کاهش اشتها
- خوابآلودگی در برخی کودکان
موارد منع مصرف تایلانول
شربت تالانول برای کودکان زیر ممنوع است:
- کودکان دارای مشکلات کبدی
- استفاده همزمان با استامینوفنهای دیگر
- عدم تحمل یا حساسیت به استامینوفن
دوز تایلانول برای کودکان
دوز دارو باید توسط پزشک و با توجه به شرایط کودک تجویز شود اما در مورد شربت تایلانول معمولاً به شکل زیر است:
- ۱۰ تا ۱۵ میلیگرم برای هر کیلوگرم وزن
- هر ۴ تا ۶ ساعت
- حداکثر پنج دوز در روز
شربت موترُفِن (Motrofen / Moterofen)
موترفن معمولاً نوعی محصول تجاری ایبوپروفن محسوب میشود که مکانیسم اثر آن مشابه سایر داروهای NSAID است. این دارو با کاهش التهاب و مهار مواد تبزا، در کنترل تبهای بالا عملکرد خوبی دارد.
کاربردها
- تبهای شدید یا مقاوم
- دردهای عضلانی
- التهاب گلو و گوش
- درد ناشی از ضربدیدگی
عوارض احتمالی موترفن
عوارض احتمالی مصرف داروی موترفن در دوز تجویز شده عبارتند از:
- ناراحتی معده
- اسهال یا یبوست خفیف
- بروز حساسیت پوستی
- سردرد
موارد منع مصرف موترفن
مصرف شربت موترفن برای کودکان زیر ممنوع است:
- نوزاد زیر شش ماه
- کودکان با مشکلات کلیوی
- زخم معده فعال
- آسم حساس به NSAID
دوز مجاز موترفن برای کودکان
دوز دارو باید توسط پزشک و با توجه به شرایط کودک تجویز شود اما معمولا به صورت زیر است:
- ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم
- هر ۶ تا ۸ ساعت
- حداکثر سه یا چهار دوز در شبانهروز
شربت ادویل (Advil)
ادویل نام تجاری ایبوپروفن است و همان مکانیسم اصلی را دارد. این دارو با مهار آنزیمهای مؤثر در تولید پروستاگلاندینها، که عامل تب، درد و التهاب هستند، موجب کاهش سریع تب و درد در کودکان میشود. ادویل بهصورت شربت با طعمهای مختلف برای کودکان بالای شش ماه عرضه میشود و به دلیل اثر طولانیتر نسبت به استامینوفن، یکی از انتخابهای رایج والدین است.
کاربردها
- کاهش تب متوسط تا شدید
- کاهش درد ناشی از سرماخوردگی و آنفلوآنزا
- تسکین درد دنداندرآوردن
- کاهش التهاب و درد گوش
- کاهش درد عضلانی، مفصلی و ضربدیدگی
- کمک به کاهش سردردهای خفیف تا متوسط
عوارض احتمالی ادویل
عوارض احتمالی شربت ادویل در دوز تجویز شده عبارت است از:
- دلدرد یا ناراحتی معده
- تهوع یا استفراغ
- بروز واکنشهای حساسیتی پوستی
- سرگیجه یا سردرد
- خشکی دهان یا بیاشتهایی
- در موارد نادر احتمال تحریک معده یا اسهال مشاهده میشود
موارد منع مصرف ادویل
مصرف شربت ادویل برای کودکان زیر ممنوع است:
- نوزادان زیر شش ماه
- کودکان مبتلا به زخم معده یا خونریزی گوارشی
- نارسایی کلیوی یا کمآبی شدید
- حساسیت به ایبوپروفن یا سایر داروهای NSAID
- آسم حساس به داروهای ضدالتهاب
- مصرف همزمان با برخی داروهای ضدانعقاد، مگر با نظر پزشک
دوز ادویل برای کودکان
دوز شربت ادویل با توجه به تجویز پزشک متفاوت است اما معمولاً به صورت زیر است:
- ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
- هر ۶ تا ۸ ساعت، بسته به شدت تب
- حداکثر سه تا چهار بار در ۲۴ ساعت
شربت پاراتامول
پاراتامول همان داروی استامینوفن است و با نامهای مختلف تجاری عرضه میشود. مکانیسم اثر آن از طریق مهار مسیرهای درد و تب در سیستم عصبی مرکزی است و برخلاف داروهای ضدالتهابی، اثر مستقیم بر التهاب ندارد اما در کاهش تب و دردهای خفیف تا متوسط بسیار موثر است. جذب سریع، طعم مناسب و ایمنی بالا نسبت به بسیاری از داروها باعث شده این شربت یکی از پرمصرفترین داروهای خانگی برای کودکان باشد.
کاربردها
- کاهش تب ناشی از سرماخوردگی یا عفونت
- تسکین درد پس از واکسیناسیون
- کاهش گلودرد
- درد دنداندرآوردن
- کمک به بهبود بیقراری ناشی از تب
- کاهش دردهای عمومی مانند گوشدرد یا سردرد
عوارض احتمالی پاراتامول
برخی از عوارض مصرف شربت پاراتامول عبارتند از:
- حساسیت پوستی
- تهوع یا استفراغ خفیف
- خوابآلودگی در برخی کودکان
- کاهش اشتها
- در مصرف زیاد احتمال آسیب کبدی وجود دارد
موارد منع مصرف شربت پاراتامول
مصرف شربت پاراتامول برای کودکان زیر ممنوع است:
- مشکلات کبدی یا سابقه هپاتیت
- مصرف همزمان با داروهای حاوی استامینوفن
- حساسیت شناختهشده به پاراتامول
- مصرف بدون تجویز برای نوزادان زیر سه ماه
دوز شربت پاراتامول برای کودکان
دوز توصیه شده شربت پاراتامول معمولا به شکل زیر است:
- ۱۰ تا ۱۵ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
- هر ۴ تا ۶ ساعت
- حداکثر پنج بار در ۲۴ ساعت
انواع شربت تب بر گیاهی برای کودکان
در کنار شربتهای دارویی، برخی شربتهای گیاهی تب بر برای کودکان وجود دارند که به عنوان مکمل و برای کاهش تب خفیف تا متوسط استفاده میشوند. این شربتها معمولاً با ترکیبات طبیعی تهیه میشوند و باید طبق دستور پزشک یا داروساز مصرف شوند. برخی از شربتهای گیاهی عبارتند از:
- شربت بادرنجبویه: این شربت از گیاه بادرنجبویه تهیه میشود و میتواند به کاهش تب و آرام کردن کودک کمک کند. همچنین اثر ملایم آرامبخش و ضد اضطراب نیز دارد.
- شربت ختمی: از گلهای ختمی تهیه شده و علاوه بر کاهش تب، باعث تسکین گلو و کاهش التهاب دستگاه تنفسی میشود.
- شربت عسل و آویشن: ترکیب عسل و آویشن خاصیت ضدالتهابی و تب بر دارد و میتواند در کودکان بالای یک سال برای کاهش تب و تقویت سیستم ایمنی مفید باشد.
- شربت زنجبیل کودکانه: مقدار ملایم زنجبیل در شربت میتواند به افزایش تعریق و کاهش تب کمک کند، البته مصرف آن در نوزادان زیر ۶ ماه توصیه نمیشود.
- شربت نعناع و لیمو: این شربت با ایجاد حس خنکی و ضدالتهاب ملایم، میتواند تب و ناراحتی کودک را کاهش دهد.
مصرف این شربتها باید با رعایت سن کودک و میزان مجاز روزانه باشد و در صورت تب بالا یا طولانی، حتماً پزشک معالج باید نظر دهد. استفاده از شربتهای گیاهی به جای داروهای اصلی تب بر توصیه نمیشود، بلکه به عنوان مکمل در تب خفیف میتوانند مفید باشند.
درمانهای خانگی کاهش تب در کودکان
در مورد کاهش تب کودکان مصرف شربتهای تب بر، خط اول درمانی نیست و بهتر است ابتدا از روشهای غیر دارویی و خانگی ایمن برای کنترل دمای بدن کودک استفاده کرد و در صورت عدم نتیجه روشهای دارویی را به کار برد.
روشهای خانگی کاهش تب در کودکان و نوزادان شامل موارد زیر است:
- کمپرس آب ولرم: گذاشتن حوله یا پارچه مرطوب ولرم روی پیشانی، زیر بغل و کشاله ران میتواند دمای بدن را کاهش دهد.
- آب کافی و تغذیه مناسب: دادن مایعات فراوان مانند آب، شیر و سوپ به کودک به جلوگیری از کمآبی کمک میکند.
- حمام ولرم: یک حمام کوتاه با آب ولرم میتواند دمای بدن کودک را کاهش دهد، اما از آب سرد یا یخ استفاده نکنید.
- لباس سبک و تهویه مناسب: پوشاندن لباسهای نازک و سبک و فراهم کردن هوای تازه در اتاق کودک به کاهش تب کمک میکند.
- استراحت کافی: خواب و استراحت مناسب باعث تقویت سیستم ایمنی و بهبود سریعتر کودک میشود.
عوارض مصرف زیاد شربت تب بر برای کودکان
مصرف بیش از حد شربت تب بر در کودکان میتواند عوارض جدی ایجاد کند. برخی از مهمترین خطرات به صورت موردی عبارتند از:
- آسیب کبدی: بهویژه در صورت مصرف زیاد استامینوفن یا پاراتامول، میتواند باعث اختلال عملکرد کبد و در موارد شدید، نارسایی کبد شود.
- مشکلات کلیوی: مصرف بیش از حد ایبوپروفن یا داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAID) ممکن است باعث کاهش عملکرد کلیه یا آسیب کلیوی شود.
- خونریزی یا مشکلات گوارشی: مصرف زیاد ایبوپروفن یا ادویل ممکن است باعث زخم معده، خونریزی گوارشی و درد شکم شود.
- تشنج و مشکلات عصبی: در دوزهای بسیار بالا، تببرها میتوانند باعث تحریک سیستم عصبی، تشنج یا سردرد شدید شوند.
- واکنشهای آلرژیک: مصرف بیش از حد یا حساسیت به ترکیبات دارو ممکن است باعث کهیر، تورم صورت، تنگی نفس یا واکنش شدید آلرژیک شود.
- عدم تعادل الکترولیتها و کمآبی: مصرف طولانی و بیش از حد تببر بدون جبران مایعات بدن میتواند باعث کمآبی و اختلال در تعادل الکترولیتها شود.
مصرف دارو همیشه باید مطابق با وزن و سن کودک و دستور پزشک یا داروساز باشد و از خوددرمانی طولانی یا دوزهای اضافی پرهیز شود.
سخن پایانی
شربت تب بر کودکان یک ابزار کاربردی برای مدیریت تب و درد است اما استفاده صحیح از آن اهمیت زیادی دارد. همیشه دوز دارو را بر اساس وزن کودک محاسبه کنید و در صورت ادامهدار بودن تب بیشتر از ۴۸ ساعت یا همراه شدن با علائم نگرانکننده، حتماً به پزشک مراجعه کنید. انتخاب صحیح شربت متناسب با شرایط کودک باعث عملکرد بهتر و کاهش بروز عوارض میشود.
