فتق ناف نوزاد، چه دلیلی دارد؟

• فتق ناف
هنگامی که جای بند ناف خوب می شود، در عمق ناف و همسطح جدار عضلانی شکم، معمولاً سوراخی باقی می ماند که عروق بند ناف از آن عبور می کرده اند. هنگامی که کودک به شدت گریه می کند، قسمتی از این روده از این سوراخ خارج می شود و زیر پوست ناحیه بند ناف می آید و آن را برجسته می کند. به این برجسنگی فتق ناف می گویند.
اگر این سوراخ کوچک باشد، برجستگی بزرگتر از یک نخود نیست و سوراخ هم چند هفته یا چند ماه بسته خواهد شد. وقتی سوراخ بزرگ باشد، ممکن است ماهها و سال ها طول بکشد تا بسته شود و اندازۀ فتق هم بزرگ است.

قبلاً گمان می کردند که اگر چسب محکمی به محل ناف بچسبانند، سوراخ شکمی بسته می شود و از زیر پوست بیرون نمی زند. حالا متوجه شده اند که این کار کمترین فایده ای ندارد و بهتر است خودتان را با چسب و امثال آن به دردسر نیندازید، چون خیس می شود و می افتد و پوست بچه را هم می سوزاند.

به خاطر برجسنگی ناشی از فتق ناف نگران نشوید، چون مشکلات سایر فتق ها را به همراه نمی آورد و ضرورتی هم ندارد جلوی گریه کردن کودک را بگیرید.
در کودکان بزرگتر و بزرگسال ها، چربی شکم آن قدر ضخیم هست که باعث شود سوراخ ناف فرو رفته به نظر برسد، ولی در یکی دو سال اول زندگی کمتر این وضع پیش می آید. چین های اطراف ناف در هنگامی که شکم پر است، برجسته می شوند.
این برجسنگی را نباید با فتق ناف اشتباه بگیرید. فتق در زیر چین های پوستی ناف به شکل بادکنک احساس می شود. فتق باعث می شود که ناف سفت تر از اوقات دیگر به نظر برسد.
اگر در ظرف شش یا هشت سال هنوز هم فتق برجسته به نظر برسد و هیچ نشانۀ بهبودی را نشان ندهد، معمولاً توصیه می شود که جراحی ترمیمی صورت بگیرد.

• فتق کشاله ران
پس از فتق ناف، شایع ترین فتق، نوعی است که پزشکان به آن کشاله فتق رانی (مغبنی) گویند. از داخل شکم مجرای باریکی شروع می شود و از طریق کشالۀ ران به کیسۀ بیضه ها می رسد. این مجرا محل عبور رگ های خونی و اعصاب بیضه هاست و از میان عضلات جدارۀ شکم عبور می کند.
هنگامی که محل ورود این مجرا در این عضلات، از حد عادی گشادتر باشد، هنگامی که کودک زور می زند یا گریه می کند، امکان دارد قسمتی از روده ها وارد این مجرا شوند و به طرف پایین حرکت کنند.

اگر روده فقط تا وسط مجرا پایین بیاید، در کشالۀ ران برجستگی ایجاد می شود، ولی اگر همۀ مسیر را طی کند و تا بیضه برسد، کیسۀ بیضه موقتاً بسیار بزرگ و حجیم می شود. این فتق در دخترها هم هست، ولی موارد آن بسیار نادر است و به صورت برآمدگی در کشالۀ ران دیده می شود.

پارگی برای این عارضه اصطلاح بدی است، چون این طور به نظر می رسد که انگار وقتی که روده در اثر زور زدن بچه به طرف پایین رانده می شود، یکی از اعضای بدن در داخل شکم پاره می شود و همین باعث می شود که هروقت بچه گریه می کند، مادرش به وحشت بیفتد.
هنگامی که کودک آرام دراز می کشد، معمولاً روده ها به داخل شکم برمی گردند. روده ها ممکن است هر بار که بچه می ایستد، از شکمش خارج شوند و یا فقط وقتی که زیاد زور می زند، از شکم وارد این مجرا شود.
گاهی اوقات فتق کشالۀ رانی تبدیل به فتق فشرده می شود، یعنی روده در مجرا گیر می کند و رگ های خونی دور خود می پیچند و در نتیجه در آن قسمت از روده، خون بند می آید. این عارضه، روده را مسدود می کند و دل درد و استفراغ شدیدی را به همراه دارد و باید فوراً عمل شود.

تبدیل فتق کشالۀ رانی به فتق گلوفشرده معمولاً در 6 ماه اول زندگی اتفاق می افتد و فتقی است که قبلاً کسی به آن توجه نکرده است.

مادر اثر گریۀ شدید نوزاد خود، چندین بار کهنه هایش را عوض می کند، ولی ناگهان متوجه برآمدگی بزرگی در کشالۀ ران او می شود. به هیچ وجه سعی نکنید این برآمدگی را با فشار انگشت به داخل برانید.
در فاصله ای که کودک را به پزشک می رسانید، زیر پاهای او متکا بگذارید، یک شیشۀ شیر به دهانش بگذارید تا گریه اش قطع شود و یک کیسۀ اب یخ را روی فتق بگذارید تا درد دلش ساکت شود. این کارها ممکن است باعث شوند که روده به داخل شکم برگردد.
اگر به فتق در فرزندتان مشکوک هستید، فوراً او را به پزشک نشان بدهید. این روزها فتق کشالۀ رانی را خیلی زود عمل می کنند. این عمل ابداً مهم نیست و همیشه هم با موفقیت همراه است و کودک خیلی زود می تواند از بستر بلند شود.