اهمیت مصرف ید در بارداری

غده تیروئید یکی از مهم‌ترین غدد درون‌ریز بدن محسوب می شود و هرگونه اختلال در عملکرد آن می تواند روی عملکرد سایر اعضای بدن نیز تاثیر بگذارد و سلامت بدن را به خطر بیندازد.

اما چه وقت تیروئید خوب کار نمی کند و ساز ناکوک می زند و نوای ناسازگاری سر می دهد و چه باید کرد تا به اندازه کار کند؟به بهانه برگزاری یازدهمین کنگره بین المللی بیماری های غدد درون ریز و متابولیسم که ۱۲ تا ۱۴ آبان ماه امسال در دانشگاه شهید بهشتی برگزار می شود، با دکتر حسین دلشاد، فوق تخصص بیماری های غدد درون ریز و متابولیسم و دبیر این کنگره، به گفت و گو نشستیم. او در گفت و گویی به تشریح برخی از بیماری های غده تیروئید می پردازد.

دکتر دلشاد می‌گوید: تیروئید یکی از مهم‌ترین غدد درون ریز بدن است که به‌دلیل جایگاه ویژه آن در ناحیه جلوی گردن، براحتی قابل دیدن است. از این‌رو هرگونه اختلال در اندازه و فرم این غده در همان مراحل اولیه بیماری قابل تشخیص بوده و درمان آن را آسان‌تر می‌کند. پرکاری و کم کاری تیروئید دو بیماری مهمی هستند که این غده را مورد تهدید قرار می‌دهد. البته از میان سایر بیماری‌های تهدید‌کننده این غده می‌توان به سرطان غده تیروئید نیز اشاره کرد که درمیان سایر سرطان‌های غدد درون ریز شایع‌تر است و با بزرگی غده تیروئید به شکل گره‌ای خود را نشان می‌دهد.

دبیر علمی کنگره بین‌المللی بیماری‌های غدد درون ریز و متابولیسم می‌افزاید: در مورد بیماری‌های غده تیروئید کم کاری این غده می‌تواند در هر سنی افراد جامعه را درگیر کند. یکی از علل این بیماری، کم کاری مادرزادی غده تیروئید است یعنی برخی از نوزادان هنگام تولد بنا به دلایلی به علت نداشتن غده تیروئید یا تشکیل نشدن کامل این غده دچار کم کاری مادرزادی غده تیروئید می‌شوند. شیوع این بیماری در کشورهای مختلف دنیا یک در 3 الی 4 هزار نوزاد زنده برآورد شده است اما مطالعاتی که در ایران صورت گرفته است شیوع کم‌کاری مادرزادی تیروئید را حدود یک در 900 الی 1000 نوزاد زنده نشان داده و حتی در برخی از شهرها مانند اصفهان یک در 500 نوزاد زنده برآورد کرده است.

او ادامه می‌دهد: البته بعد از به دنیا آمدن نوزاد سالم باز هم ممکن است او در هر سنی از زندگی خود به این بیماری مبتلا شود. کم کاری غده تیروئید که بعد از تولد ایجاد می‌شود ممکن است اکتسابی باشد یا باز هم مادرزادی باشد. به‌عنوان مثال برخی از اختلالات مادرزادی متابولیسم هورمون‌های غده تیروئید، که جزئی از علل کم کاری مادرزادی این غده هستند بعد از تولد هم ادامه می‌یابند یا در سنین بعد از تولد خود را بروز می‌دهند.

اما به گفته او، شایع‌ترین علت کم‌کاری اکتسابی تیروئید، کمبود ید است. ید به‌عنوان یک ماده مغذی برای سنتز هورمون‌های تیروئید ضروری است. به طوری که شصت درصد وزن هورمون‌های تیروئید را ید تشکیل می‌دهد. ید باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد اما در بیشتر مناطق دنیا زمین‌های کشاورزی ید کافی وجود ندارد. همین امر باعث شده گیاهان و حیواناتی که از این گیاهان تغذیه می‌کنند و به طورکلی منابع تغذیه‌ای انسان فاقد این ماده مغذی باشند.

هرچند کمبود ید یکی از علل شایع کم کاری غده تیروئید در دنیا است اما خوشبختانه در بیشتر کشورهای دنیا مانند ایران این کمبود برطرف شده و ما دیگر بیماری به نام کم کاری تیروئید ناشی از کمبود ید در ایران نداریم. حدود 15 سال قبل کشور ایران از سوی سازمان بهداشت جهانی به‌عنوان کشور عاری از کمبود ید معرفی شده است.

البته این موضوع درمورد زنان باردار و نوزادان متفاوت است. چراکه زنان در دوران بارداری نیاز بیشتری به مصرف ید دارند و باید این کمبود با مصرف مکمل‌ها برطرف شود.

دلشاد تأکید می‌کند، بعد از کمبود ید، می‌توان از مصرف برخی از داروها به‌عنوان علت دیگر کم کاری تیروئید نام برد. به‌عنوان مثال داروی یدورادیواکتیو که برای درمان پرکاری تیروئید مورد استفاده قرار می‌گیرد یکی از این داروهاست که در صورت تجویز نادرست یا استفاده نابجا می‌تواند به کم کاری تیروئید منجر شود. در برخی مواقع نیز اعمال جراحی تیروئید که برای سرطان‌های این غده یا گواتر‌های بزرگ صورت می‌گیرد هم به کم کاری اکتسابی تیروئید منجر می‌شوند.

این فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم با اشاره به علائم این بیماری خاطرنشان می‌کند: علائم این بیماری طیف وسیعی است که با توجه به سن ابتلای بیمار متفاوت خواهد بود. این علائم از نوزادی و دوران داخل جنینی با سقط جنین، تولد نوزاد مرده یا تولد نوزادی با عقب ماندگی در رشد ذهنی و جسمی آغاز شده و بتدریج با بزرگتر شدن نوزاد به شکل اختلالات هوشی خودنمایی می‌کند. اگر این بیماری در سنین بلوغ شروع شده باشد از نظر هوشی مشکلی ایجاد نخواهد کرد اما مشکلاتی مانند فراموشی، افزایش وزن، خشکی پوست، ریزش مو، شکنندگی ناخن، یبوست و احساس سرما، فرد مبتلا را درگیر خواهد کرد.

وی در خاتمه توصیه می‌کند: بهتر است تست‌های غربالگری این بیماری بدرستی انجام شود و افراد در مصرف داروهای خود دقت داشته باشند. زیرا در این صورت است که می‌توان با کنترل بیماری از عوارض جانبی آن در امان ماند.