با بی قراری نوزاد چه کنیم؟

برای والدینی که برای نخستین بار صاحب فرزند می شوند گریه نوزاد بارزترین مشخصه و تفاوت زندگی آن ها با گذشته ای است که در آن به جز صدای تلویزیون و گفت وگوی دونفره و کارهای روزمره زندگی، صدایی شنیده نمی شد. حال تصور کنید کودکی که تازه پا به دنیا گذاشته هرگز گریه نمی کرد، در این صورت ما چگونه راهی برای پی بردن به نیازهای او داشتیم؟
گریه نوزاد اولین علامت حیات و نشانه سلامت او پس از تولد است. طی چند ماه اول زندگی، نوزاد به صورت غریزی با گریه اش اعلام نیاز می کند و دیگران را خبر می کند تا به او رسیدگی کنند. اما همین گریه اولین مصیبت بسیاری از والدین جوان است. آن ها که تجربه ای در نگه داری کودک ندارند، اغلب دستپاچه می شوند و می کوشند او را ساکت کنند. شاید اولین احساسی که پس از تحمل صدای گریه و جیغ ممتد یک نوزاد به پدر و مادر جوان دست می دهد احساس بیگانگی و ناتوانی در قبال موجودی است که هرچند به شکل و شمایل آن هاست اما بسیار غریبه است.غریبه ای که به زبان آن ها حرف نمی زند، نمی شود از حرکاتش چیزی فهمید، روز و شب نمی شناسد و فقط با زبان جیغ و گریه حرف می زند. به همین دلیل است که بسیاری اوقات می شنویم که والدین از گریه های گاه و بی گاه نوزاد خود کلافه می شوند. اما اگر آن ها زبان بچه ها را بدانند قطعا بهتر می توانند منظور او را از گریه های ممتد متوجه شوند. خوب است در مرحله اول بدانید که بچه ها خصوصیات متفاوتی دارند بنابراین نباید آنان را با هم مقایسه کرد. برخی بچه ها آرام، برخی حساس و برخی تحریک پذیرند. بچه هایی که حساس اند به محرک های محیطی حساسیت زیادی نشان می دهند و به محض کوچک ترین تغییری از جمله موقع عوض کردن پوشک، لباس، محل خواب و غیره گریه سر می دهند. آن ها همچنین به محرک های بو، صدا و روشنایی حساس اند و بلافاصله واکنش نشان می دهند. والدین باید در شناخت خلق کودک خود دقت و عوامل تحریک کننده او را شناسایی کنند و تا حد امکان آن ها را کاهش دهند، بچه هایی که زود تحریک می شوند بدون علت مشخصی گریه می کنند. با این گونه کودکان نباید زیاد بازی کرد و باید به علائمی که بروز می دهند واکنش صحیح نشان داد.
یک متخصص کودکان با تاکید بر اینکه مواردی از بیقراری نوزادان وجود دارد که خارج از کولیک طبیعی دوران نوزادی می تواند سبب بروز مشکلاتی برای نوزادان شود گفت: اغلب عدم تشخیص به موقع می تواند سبب آسیب‌های جدی در نوزادان در آینده شود.

دکتر بهنام مقدادی گفت، شایع ترین علت بیقراری دوران نوزادی و شیرخوارگی بخصوص در چهار ماه اول دوران شیرخوارگی کولیک شیر خوارگی یا وجود نفخ یا اتساع شکم شیرخوار دانست این مشکل اغلب در ساعات مشخصی از شبانه روز باعث درد و بیقراری کودک و دفع دردناک در شیرخوار می شود. وی گفت: علت بروز حملات کولیک در شیرخواران ناتوانی روده در هضم کامل شیر دریافتی به علت وجود ناکافی باکتریهای مفید در سطح روده کودک و روش های نادرست شیردهی نظیر شیردهی طولانی مدت از پستان یا استفاده از پستانک یا شیشه شیر و استفاده از شیرخشک جهت تغذیه شیرخوار است. مقدادی یادآور شد: اغلب با تصحیح روش‌های نادرست شیردهی، گرفتن آروغ کودک و رعایت دستورات غذائی توسط مادران مانند پرهیز از مصرف غذاهائی که باعث تشدید نفخ نوزاد می شود نظیر لبنیات ، حبوبات، غذاهای دارای ادویه فراوان، شکلات، کاکائو ، سبزیجات خام و سالاد می توان تا حد زیادی از شدت بیقراری نوزاد کاست. این متخصص کودکان با تاکید بر اینکه مواردی از بیقراری نوزادان وجود دارد که خارج از کولیک طبیعی دوران نوزادی می تواند سبب بروز مشکلاتی برای نوزادان شود گفت: اغلب عدم تشخیص به موقع می تواند سبب آسیب های جدی در نوزادان در آینده شود. از این جهت لازم است تا والدین کودک در صورت مشاهده علائم غیر عادی در وی به پزشک متخصص مراجعه کنند تا موارد بیماریهای آسیب رسان از موارد کولیک طبیعی دوران شیرخوارگی تشخیص داده شده و تحت درمان اختصاصی قرار گیرند. وی گفت: یکی از علل به نسبت شایع بیقراری نوزاد به ویژه در جوامع پیشرفته امروزی عدم تحمل قند شیر یا لاکتوز است که با علائمی چون بیقراری شدید و دائمی نوزاد، (بر خلاف کولیک نوزادی که اغلب در ساعات خاصی از شبانه روز و به طور معمول در بعد از غروب آفتاب تا نیمه‌های شب اتفاق می افتد) و دفع مدفوع شل و آبکی به دفعات زیاد همراه با بوی بسیار تند و زننده و نیز سوختن شدید نواحی اطراف مقعد شیرخوار که گاهی حتی باعث خونریزی در آن نواحی می شود بروز می کند و ممکن است در صورت عدم تشخیص به موقع سبب ترک تدریجی پستان مادر توسط شیر خوار شود یا به اصطلاح کودک با مادر قهر کند.

عوامل بی قراری نوزادان
چنان چه والدین نسبت به شرایط و موقعیتی که در آن قرار گرفته اند، آگاهی کافی داشته باشند قطعا بهتر خواهند توانست با مشکلات کنار بیایند. آن چه بسیاری از والدین جوان را به ویژه در چند ماه اول زندگی به دردسر می اندازد، نه فقط گریه نوزاد بلکه بی قراری های اوست. برای شناسایی علل بی قراری کودکان به سراغ دکتر رسول غفوریان، آسیب شناس اجتماعی و پژوهشگر رفتیم. وی در توضیح بی قراری می گوید: می توان چند علت را در این مورد شناسایی کرد. اما والدین جوان باید نکات مهمی را درباره شرایط و محیط زندگی نوزاد بدانند تا از بروز بی قراری جلوگیری کنند.اول از همه این که نور اتاق کودک باید غیرمستقیم باشد. گرما و رطوبت کافی داشته باشد. گرمای مناسب اتاق حداقل ۲۳ و حداکثر ۲۵ درجه سانتی گراد باشد، لباس های نوزاد باید نخی باشد و از پوشاندن لباس هایی که از مواد نفتی تهیه شده جدا خودداری کنیم. نوزادان در لباس های تهیه شده از الیاف غیرطبیعی عرق می کنند و املاح موجود در عرق باعث سوزش پوست و به تبع آن بی قراری وی می شود. از سوی دیگر لباس های نوزاد را با مواد شوینده مخصوص نوزاد و یا صابون سرشوی حمام بشوییم. استحمام نوزاد در شرایط مناسب باعث آرامش و کاهش بی قراری او می شود.در همین حال باید توجه داشت رعایت بهداشت روان محیط تاثیر مستقیمی روی روحیه و خلق و خوی نوزاد می گذارد و ممکن است به بی قراری او منجر شود. نبودن سر و صدا و آرامش محیط به آرامش روانی نوزاد کمک می کند. هرچه محیط آرام تر باشد، کودک آرامش بیشتری خواهد داشت. مادران جوان باید دقت داشته باشند که تغذیه آن ها تاثیر مستقیمی روی نوزاد می گذارد و ممکن است باعث قولنج او شود.

بنابراین مادران باید از مصرف مواد غذایی نفاخ مثل سیب خام، پیاز خام، نخود، لوبیا، کلم، فلفل، زردچوبه، باقلا و بادمجان خودداری کنند زیرا به سرعت نوزاد را مبتلا به قولنج می کند. تا حد امکان باید نوزادان را روی تخت خواباند. از خواباندن نوزاد روی فرش باید خودداری کرد. نوزادانی که روی فرش ماشینی خوابانده می شوند ممکن است دچار گرفتگی و آبریزش بینی شوند که علت آن تنفس الیاف فرش ماشینی است و ایجاد حساسیت می کند. چنین نوزادانی هنگام شیر خوردن گریه می کنند. در واقع آن ها به هنگام شیر خوردن نمی توانند نفس بکشند و با گریه اعتراض خود را نشان می دهند.در هیچ شرایطی نباید نوزاد را روی فرش خواباند. بهتر است ملحفه و بالش نوزاد از جنس تمام نخ باشد تا دچار حساسیت نشود.دکتر غفوریان با اشاره به آشنا نبودن مادران جوان به بهداشت نوزاد می گوید: برخی مادران به اثر سوزانندگی ادرار نوزاد توجه نمی کنند و به تعویض پوشک او بسنده می کنند در حالی که هر بار باید پس از تعویض پوشک، پای نوزاد را با آب ولرم شست وشو داد. ادرار نوزاد حالت سوزانندگی دارد و به مرور به پوست آسیب می رساند. بهتر است پوست او را با روغن زیتون آغشته کنند تا ادرار نتواند به پوست آسیب برساند.یکی دیگر از علل بی قراری کودکان گرسنگی است که می تواند دوعلت داشته باشد یا مادر شیر دارد اما بلد نیست کودک خود را تغذیه کند و یا شیر ندارد و کودک هرقدر تلاش می کند نمی تواند خودش را سیر کند. در برخی موارد مادران تکنیک شیردهی را بلد نیستند و کودک یا سیر نمی شود و یا همراه با شیر حجم زیادی هوا می بلعد که به قولنج او منجر می شود. بنابراین آروغ زدن کودک پس از هر بار شیردهی توصیه می شود. در مواردی که مادر شیر کافی ندارد نیز توصیه می کنیم آب گوشت بدون حبوب و ادویه بخورد زیرا برای افزایش شیر او بسیار مفید است. همین طور مصرف آب میوه های فصل و شیر همراه با مواد غذایی مفید برای افزایش شیر مفید است.
هم چنین نباید فراموش کرد که استفاده از عطر و ادکلن ممکن است باعث ایجاد حساسیت در کودک شود و باید از کشیدن سیگار و قلیان در محیط زندگی نوزاد به شدت اجتناب کرد، موارد بسیار زیادی از آسم کودکان به علت استنشاق دود دخانیات مشاهده شده است که نوزاد را دچار مشکلات عدیده ای می کند. توصیه اکید دیگر ما این است که در محیط زندگی نوزاد از نگه داری حیوانات خانگی و پرندگان اجتناب شود زیرا فضولات حیوانات و پر پرندگان می تواند حساسیت زا باشد. گرمای محیط زندگی کودک باید متناسب با فصل باشد و والدینی که به محض شروع فصل سرما، دمای محیط زندگی را افزایش می دهند در واقع کار اشتباهی می کنند. پوشش نوزاد باید همواره متعادل و متناسب با دمای هوا باشد چه بیرون و چه داخل منزل.

از زبان کودک
اگر والدین جوان می خواهند پس از خواندن این توصیه ها، علت گریه کودک را مفید و مختصر از زبان خود او بشنوند، بهتر است این مطلب را به نقل از سایت مایوکلینیک بخوانند. نوزادی که گریه می کند در واقع می خواهد چیزی بگوید. کار پدر و مادر این است که گریه او را درک کنند و بفهمند منظور او از این گریه چیست.من گرسنه ام. بیشتر نوزادان هر ۳ ساعت یک بار شیر می خورند. آن ها زود خسته می شوند ، خوابشان می برد و با گرسنگی بیدار می شوند و طلب شیر می کنند.می خواهم آروغ بزنم. برخی نوزادان پس از شیر خوردن هم گریه سرمی دهند زیرا باید هوایی را که همراه شیر بلعیده اند، خارج کنند. بنابراین بچه ها نه فقط پس از هر بار شیردهی، بلکه گاهی بین ۲ وعده شیردهی باید آروغ بزنند تا آرام شوند.خیس کرده ام. خیس کردن علت گریه بسیاری از نوزادان است. نوزادان از پوشک خیس بدشان می آید و با گریه اعتراض می کنند.خسته شده ام. نوزاد غرغرو که در آستانه گریه است، بی گمان خسته هم شده است. نوزادان اغلب تا ۱۶ ساعت در روز می خوابند. بنابراین اگر این بار بهانه ای برای گریه او پیدا نکردید، شک نکنید که او خسته است.دوست دارم پیچیده شوم. بعضی اوقات نوزادان دوست دارند دورشان ملحفه نسبتا محکمی بسته شود. یک ملحفه سبک و نرم تهیه کنید، او را بپیچید و بعد در آغوش بگیرید.جایم را عوض کنید. گاهی اوقات نوزاد دوست دارد جایش عوض شود. او را روی صندلی متحرک بگذارید یا روی گهواره آرام تاب دهید.تنها مانده ام. گاهی اوقات دیدن یا شنیدن صدای والدین به او آرامش می دهد. اگر کسی در اطراف او نباشد، به تصور تنها شدن گریه سر می دهد.احساس گرما می کنم تحمل گرما برای نوزادان بسیار سخت است و همین طور سرما. بنابراین پوشش متعادل و متناسب را با فصل همیشه مدنظر قرار دهید.
دلم درد می کند. قولنج می تواند دلایل متعددی داشته باشد. علت را جویا شوید و بعد سعی کنید آن را درمان کنید. قطعا به شما کمک خواهد کرد.