بارداری بدون نشانه های حاملگی، طبیعی است؟

باردارم ولی اصلا نه خستگی نه خواب آلودگی و نه حالت تهوع دارم. آیا نداشتن این علائم طبیعی است؟
سوال مخاطب نینیبان: من ۲۱ساله هستم و آخرین پریودم ۲۸مهر بود. از ۳ماه پیش اسید فولیک مصرف کردم طبق برنامه ریزی با اولین اقدام برای بارداری اول باردار شدم. با آزمایش یک هفته بعد از تاخیر پریود تیتراژ ۱۵۶۰ بود با اینکه باردارم ولی اصلا نه خستگی نه خواب الودگی و نه حالت تهوع دارم. آیا نداشتن این علائم طبیعی است؟ سن دقیق بارداریم چقدره؟ کی برای سونو اقدام کنم؟
پاسخ دکتر کتایون برجیس، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی:
دوست گرامی کم بودن حالت تهوع باعث سقط نمی شود. میزان تهوع در بارداری های مختلف، در افراد مختلف، فصل ها و اقلیم های گوناگون متفاوت است و کم بودن حالت تهوع شما در بارداری اصلا به این معنا نیست که در معرض سقط هستید، اما اگر علائم پایه بارداری از جمله بی اشتهایی، خواب آلودگی، سنگینی سینه و... به طور ناگهانی حذف شود یا کاهش پیدا کند، نیاز به بررسی و پیگیری دارد.
پاسخ دکتر مرجان قاجار، متخصص زنان، زایمان و نازایی:
دوست عزیز برای محاسبه تاریخ بارداری باید اولین روز آخرین قاعدگی را حساب کنید. به همین دلیل توصیه می شود از آن تاریخ یک هفته به یک هفته، حساب کنید تا به تاریخ الان برسید. سن واقعی جنین همیشه دو هفته کمتر از سن بارداری بر اساس تاریخ پریود است. البته گاهی ممکن است تخمک گذاری دیرتر از زمانی که تصور می کنید اتفاق افتاده باشد.
پاسخ دکتر آزیتا صفار زاده، متخصص زنان و زایمان:
انجام سونوگرافی چهار مرتبه در دوران بارداری تجویز می شود، بار اول در ابتدای بارداری برای آنکه مشخص شود بارداری داخل رحمی یا خارج است. بار دوم در هفته دوازدهم . آنچه برای پزشک بیش از هر چیز مهم است اندازهگیری قد جنین از نوک سر تا پایین باسن است تا بتواند سن دقیق بارداری را اعلام کند. نکته بعدی اندازهگیری عرض گردن است که اگر بالاتر یا مساوی با ۳ میلیلیتر باشد، پزشک آزمایش آمنیوسنتز تجویز میکند تا احتمال وجود هرگونه آنومالی کروموزمی شناخته شود. بار سوم در هفته ۲۲ برای مشاهده اندامهای داخلی به ویژه قلب و سر.
پاسخ دکتر کتایون برجیس، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی:
دوست گرامی کم بودن حالت تهوع باعث سقط نمی شود. میزان تهوع در بارداری های مختلف، در افراد مختلف، فصل ها و اقلیم های گوناگون متفاوت است و کم بودن حالت تهوع شما در بارداری اصلا به این معنا نیست که در معرض سقط هستید، اما اگر علائم پایه بارداری از جمله بی اشتهایی، خواب آلودگی، سنگینی سینه و... به طور ناگهانی حذف شود یا کاهش پیدا کند، نیاز به بررسی و پیگیری دارد.
پاسخ دکتر مرجان قاجار، متخصص زنان، زایمان و نازایی:
دوست عزیز برای محاسبه تاریخ بارداری باید اولین روز آخرین قاعدگی را حساب کنید. به همین دلیل توصیه می شود از آن تاریخ یک هفته به یک هفته، حساب کنید تا به تاریخ الان برسید. سن واقعی جنین همیشه دو هفته کمتر از سن بارداری بر اساس تاریخ پریود است. البته گاهی ممکن است تخمک گذاری دیرتر از زمانی که تصور می کنید اتفاق افتاده باشد.
پاسخ دکتر آزیتا صفار زاده، متخصص زنان و زایمان:
انجام سونوگرافی چهار مرتبه در دوران بارداری تجویز می شود، بار اول در ابتدای بارداری برای آنکه مشخص شود بارداری داخل رحمی یا خارج است. بار دوم در هفته دوازدهم . آنچه برای پزشک بیش از هر چیز مهم است اندازهگیری قد جنین از نوک سر تا پایین باسن است تا بتواند سن دقیق بارداری را اعلام کند. نکته بعدی اندازهگیری عرض گردن است که اگر بالاتر یا مساوی با ۳ میلیلیتر باشد، پزشک آزمایش آمنیوسنتز تجویز میکند تا احتمال وجود هرگونه آنومالی کروموزمی شناخته شود. بار سوم در هفته ۲۲ برای مشاهده اندامهای داخلی به ویژه قلب و سر.
پزشک در این هفته میزان رشد جنین و کیفیت تبادلات بین مادر و جنین به کمک بندناف و جفت و مایع آمونیاکی و جنسیت جنین را هم چک میکند و بار چهارم در هفته ۳۲ برای بررسی ارگانهای مغزی و اینکه رشد جنین در حد طبیعی است یا خیر. در صورتی که مشکلی در سونوگرافی دیده شود یا خانم باردار مبتلا به فشار خون یا دیابت یا بیماریهای دیگر باشد یا احتمال کوچک بودن جنین داده شود یا بارداری چندقلو باشد، لازم است تعداد سونوگرافیها بیشتر شود. بنابراین به شما توصیه می کنم حتما زیر نظر پزشکتان آزمایش ها و سونوگرافی های لازم را انجام دهید.
مهمترین مطالب در اینباره:
سونوگرافی بارداری کمک میکند تا در صورت ایجاد مشکل و یا بیماری در بدن زن و یا جنین، این مشکلات مشخص شوند و به کنترل رشد صحیح جنین نیز کمک می کند.

سونوگرافی بارداری در سه ماهه اول
در اوایل هفته ی ششم یا هفتم بارداری اگر زن درد و خونریزی واژنی داشته باشد باید آزمایش سونوگرافی بدهد.
البته بطور نرمال، اولین اسکن شما را اسکن تاریخ می گویند که بین هفته ی ۱۱ و ۱۳ بعلاوه ی ۶ روز از بارداری انجام می شود که مدت زمان دقیق بارداری تان را به شما می گوید.
این اسکن اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا در این مرحله می توان اگر جنین به سندرم دان مبتلا است تشخیص داده شود و برای این کار نیز دانستن تاریخ دقیق بارداری لازم می باشد.
اسکن nuchal translucency یا ( NT ) همراه با آزمایش خون در هفته ی ۱۱ بعلاوه ی ۲ روز از بارداری و یا هفته ی ۱۴ بعلاوه ی ۱ روز از بارداری و یا هنگامی که تشخیص داده شود جنین به ۴۵ یا ۸۴ میلی متر رسیده است، انجام می شود.
سونوگرافی بارداری در سه ماهه دوم
اسکن نارسایی حدودا در هفته ی ۲۰ بارداری انجام می شود تا اطمینان حاصل شود که رشد جنین نرمال است یا خیر. اگر پزشک نتواند همه ی اطلاعاتی که برای اطمینان حاصل کردن از رشد کودک نیاز دارد را بدست آورد، این اسکن ممکن است در هفته ی ۲۳ نیز تکرار شود.
همچنین اسکن دوم ممکن است در صورت اضافه وزن مادر و یا قرار نگرفتن جنین در جای درست از بدن مادر نیز انجام شود.
سونوگرافی بارداری در سه ماهه سوم
در سه ماهه ی سوم پزشک بین هفته ی ۲۸ الی ۴۰ بارداری دوباره سونوگرافی تجویز می کند. این سونوگرافی به این دلایل انجام می شود:
- کنترل سلامت جنین.
- اگر مادر قبلا کودکی با وزن کم به دنیا اورده است.
- بیمار بودن مادر مانند دیابت و فشار خون بالا.
- اگر بچه دو قلو باشد.
- وزن جنین از حد نرمال بالا تر و یا پایین تر باشد.
پزشک و ماما انتظار دارند که مقدار زیادی آب دور جنین را فراگرفته باشد.
آیا سونوگرافی بارداری بیخطر است؟
طبق تحقیقاتی که در طی ۳۵ سال اخیر در مورد سونوگرافی انجام شده است، این آزمایش در طول بارداری هیچ خطری برای مادر و جنین نخواهد داشت؛ زیرا سونوگرافی با پرتو افکنی همراه نمی باشد.
اما تحقیقات دیگری نشان می دهند که در مواقع ضروری و بدون تجویز پزشک نباید سونوگرافی گرفته شود زیرا در هر صورت این امواج دارای انرژی هستند و ممکن است بر رشد جنین تاثیر منفی داشته باشند، بخصوص در ۳ ماهه ی اول بارداری.
انواع سونوگرافی
سونوگرافی های لازم در بارداری به پزشک کمک میکنند تا از سلامت یا مشکلات احتمالی جنین یا مادر در حاملگی، آگاهی پیدا کند.
معمولا هر زن در حاملگی ۳ یا ۴ بار سونوگرافی انجام میدهد.
اما ممکن است یک پزشک برای آگاهی از وضعیت مادر و جنین تعداد بیشتر یا تکرار سونوگرافی را تجویز کند.
احتمالا قبل از حاملگی آزمایشات چکاپ قبل از بارداری را انجام دادهاید، پرونده پزشکی مادر قبل از بارداری، میتواند به شناخت بیشتر و تشخیص بهتر روند بارداری شما کمک کند.
اما حالا میخواهیم به انواع سونوگرافی های دوران بارداری بپردازیم:
- سونوگرافی پایه
- سونوگرافی استخوان بینی
- سونوگرافی چهار بعدی
- سونوگرافی کالر داپلر

سونوگرافی شکمی یا ابدومینال در بارداری
سونوگرافی (Abdomen) از روی شکم انجام میشود.
برای بهتر شدن کیفیت تصاویر از مقداری ژل مخصوص سونوگرافی در سطح پوست استفاده میشود.
این نوع سونوگرافی در سه ماهه اول بارداری با مثانه پروپس از ماه سوم بهدلیل وجود مایع اطراف جنین با مثانه خالی انجام میشود.
اغلب سونوگرافی ها در دوران بارداری بصورت شکمی انجام میشود.
سونوگرافی جنین و محتویات ساک بارداری، بعد از هفته هفتم با این روش انجام میشود.
در هفتههای پنجم تا هفتم بدلیل کوچک بودن ساک بارداری، ممکن است سونوگرافی شکمی قادر به تشخیص بارداری نباشد و انجام سونوگرافی در این زمان بصورت واژینال ارجحیت دارد.
سونوگرافی واژینال
سونوگرافی ترانس واژینال یا داخلی از راه واژن و با مثانه خالی انجام میشود.
در این روش پروپ سونوگرافی مخصوص که قطر آن حدود ۲ سانتیمتر هست، با یک پوشش محافظ یکبار مصرف پوشیده میشود.
دراین روش برای بهبود کیفیت تصاویر مقدار کمی ژل سونوگرافی روی انتهای پروپ استفاده میشود.
بدلیل فاصلهی پروپ با دهانه سرویکس و نحوه ورود آن هیچ آسیبی به جنین نمیرساند.
حتی در موارد خونریزی در دوران بارداری سبب تشدید آن نمیشود.
پس مادران عزیز نگران انجام سونوگرافی واژینال نباشید. در طول ماههای چهارم و پنجم بارداری و ماههای مختلف بارداری بنا به درخواست پزشک برای بررسی طول دهانهی رحم از سونوگرافی واژینال استفاده میشود چون دقیقتر است.
سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی
در سونوگرافی چهار بعدی همزمان از جنین فیلم تهیه میشود.
قطعات تصویر روی یکدیگر قرار میگیرند.
همچنین حرکات جنین مانند باز و بسته کردن دهان و حرکت کردن دست و پاها در فیلم مشاهده میشود.
سونوگرافی سه بعدی به دلیل وضوحبالا و حجم داشتن تصاویر میتواند اطلاعات بیشتر و دقیقتری از زوایای مختلف اندامهای جنین در اختیار پزشک قرار میدهد.
چه زمانی در بارداری سونوگرافی سه بعدی یا چهار بعدی تجویز میشود؟
برای بررسی دقیق انومالیهای (ناهنجاریهای جنینی) شناختهشده جنین کاربرد دارد.
اکثر خانمهای باردار به این سونوگرافی نیاز ندارند و استفاده از سونوگرافی سه بعدی صرفاً برای مشاهده ظاهر جنین توصیه نمیشود.
زمانی که پزشک به وجود برخی از ناهنجاریهای جنینی شک میکند، برای:
- تأیید
- تشخیص
- یا رد ناهنجاری
از این سونوگرافی استفاده میکند.
در مورد خطرات احتمالی این سونوگرافی برای مادر و جنین هنوز خطر اثباتشدهای شناختهنشده است.

سونوگرافی داپلر
در سونوگرافی داپلر رنگی یا کالر داپلر از امواج صوتی با فرکانس بالاتر استفاده میشود.
برای بررسی وضعیت خون رسانی اعضاء بدن جنین کاربرد دارد.
ممکن است در دوران بارداری برای بررسی وضعیت خون رسانی جفت و مغز جنین این سونوگرافی انجام شود.
بطور معمول این سونوگرافی زمانی درخواست میشود که مطابقتی بین سن جنین در سونوگرافی اخیر و سن مورد انتظار از اولین روز آخرین قاعدگی یا سونوگرافیهای پیشین مشاهده نمیشود.
و یا احتمال تاخیر رشد جنین مطرح است، با این سونوگرافی نحوه خونرسانی به جنین مشخص میشود.
در صورت مختل بودن خونرسانی به جنین پزشک در مورد ادامه بارداری و درمان تصمیمگیری خواهد کرد.
نقش سونوگرافی در ارزیابی رشد جنین و وضعیت بارداری
هدف از انجام سونوگرافی در بارداری بررسی سلامت جنین و رشد و وزن گیری مناسب و همچنین علائم هشدار دهنده وضعیت بارداری است.
برای دست یابی به این اهداف بطور معمول سونوگرافی در اغلب خانمهای باردار حداقل در چهار مقطع زمانی انجام میشود:
- در آخر ماه دوم برای تأیید حاملگی و تشکیل قلب جنین و ضربان قلب جنین
- در آخر ماه سوم بررسی پیشرفت بارداری و غربالگری سه ماهه نخست بارداری
- در ماه پنجم بهمنظور پایش رشد جنین و غربالگری دوم و انجام سونوگرافی انومالی اسکن
- در ماه هفتم بررسی وزن گیری جنین بررسی جفت و مقدار مایع آمنیوتیک و تشخیص بیماریهای دیررس.
البته ممکن است طبق صلاحدید پزشک سونوگرافیهای بیشتر در خارج از بازههای زمانی برای بررسی وضعیت مادر و جنین درخواست شود.
بهطور مثال باید در ماه آخر بارداری برای تعیین وضعیت قرارگیری جنین در رحم و تعیین زمان زایمان نیاز به سونوگرافی است.
در سونوگرافی چه چیزهایی مشخص میشود؟
در هر سونوگرافی در طول بارداری موارد زیر توسط سونوگرافیست با دقت ارزیابی و گزارش میشوند:
- یکی از اهداف مهم سونوگرافی از جنین بررسی تعداد و الگوی صحیح ضربان قلب جنین است.
- برخلاف بزرگسالان قلب جنین بسیار سریعتر عمل کرده و در هر دقیقه ۱۲۰-۱۸۰ضربان دارد و کمتر و بیشتر بودن - ضربان قلب جنین در سونوگرافی مشخص میشود و توسط پزشک بررسی میشود.
- سن جنین بر اساس شاخصهای اندازهگیری مختلف تخمین زده میشود.
- در سه ماهه نخست بارداری فرق سر تا نشیمنگاه جنین (CRL) بهعنوان معیار تخمین سن جنین در نظر گرفته میشود.
- پس از ماه سوم دور سر یا (HC)، قطر عرضی سر (BPD) و طول استخوان ران جنین (FL) شاخصهای تخمین سن بارداری هستند.
- بر اساس اندازهگیریهای انجام شده از جنین، سن تقریبی بارداری طبق جدولهای استاندارد بهدست میآید.
البته ممکن است بهدلیل تقریبی بودن اندازههای جدول سن بارداری حدود یک هفته تا ۱۰ روز با سن واقعی بارداری اختلاف داشته باشد.
این تفاوت نگرانکننده نیست و درصورت اختلاف بیشتر پزشک شما برای بررسی بیشتر وضعیت بارداری و رشد جنین پیگیریهای بیشتر و خاصی توصیه خواهد کرد.