علت کم شدن خون پریود چیست؟ (پریود کوتاه یا با خونریزی کم)

منظور از کم شدن خون قاعدگی چیست؟

کم شدن خون قاعدگی به حالتی گفته می‌شود که در آن میزان خونریزی ماهانه نسبت به حالت معمول فرد کمتر شود. معمولاً اگر میزان خونریزی کمتر از ۲۰ تا ۳۰ میلی‌لیتر در کل دوره باشد یا مدت آن کمتر از ۲ روز طول بکشد، به عنوان قاعدگی کم در نظر گرفته می‌شود.

علت‌های کم شدن خون قاعدگی

برخی از شایع‌ترین علل کم شدن خون قاعدگی عبارتند از:

۱. تغییرات هورمونی

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش خون قاعدگی، اختلال در تعادل هورمون‌های استروژن و پروژسترون است. کاهش استروژن می‌تواند باعث نازک شدن دیواره رحم شود و در نتیجه خونریزی کمتری رخ دهد.

 ۲. استرس و فشارهای روانی

استرس شدید می‌تواند عملکرد هیپوتالاموس در مغز را مختل کند و چرخه قاعدگی را تحت تاثیر قرار دهد. در این شرایط، تخمک‌گذاری ممکن است به درستی انجام نشود و خونریزی کاهش یابد.

 ۳. کاهش یا افزایش شدید وزن

کاهش وزن ناگهانی یا رژیم‌های سخت و همچنین اضافه‌وزن زیاد می‌تواند باعث اختلال در تولید هورمون‌ها و در نتیجه کم شدن خون قاعدگی شود.

 ۴. مصرف قرص‌های ضدبارداری

قرص‌های هورمونی جلوگیری از بارداری با نازک کردن دیواره رحم باعث کاهش خونریزی ماهانه می‌شوند. این حالت معمولاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد.

 ۵. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

در این بیماری، تخمک‌گذاری به‌طور منظم انجام نمی‌شود و ممکن است قاعدگی‌ها سبک، نامنظم یا بسیار کم شوند.

 ۶. مشکلات تیروئید

کم‌کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند روی تعادل هورمونی بدن تاثیر گذاشته و منجر به تغییر در میزان خونریزی قاعدگی شود.

 ۷. چسبندگی داخل رحم (سندرم آشرمن)

در این وضعیت که معمولاً پس از جراحی‌های رحم یا کورتاژ ایجاد می‌شود، بافت اسکار داخل رحم شکل می‌گیرد و باعث کاهش شدید خونریزی قاعدگی می‌شود.

 ۸. بارداری یا شیردهی

در دوران بارداری قاعدگی قطع می‌شود و در دوران شیردهی نیز به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است خونریزی بسیار کم یا نامنظم باشد.

 ۹. نزدیک شدن به یائسگی

در سال‌های قبل از یائسگی، به دلیل کاهش تدریجی عملکرد تخمدان‌ها، قاعدگی‌ها ممکن است سبک‌تر شوند.

بیشتر بخوانید: چه کار کنم زودتر پریود شوم؟

علت کم شدن خون قاعدگی در سی سالگی و چهل سالگی

در سنین سی تا چهل سالگی کم شدن خون قاعدگی اغلب به دلیل تغییرات تدریجی هورمونی و نزدیک شدن آرام بدن به دوره پیش‌یائسگی رخ می‌دهد؛ در این مرحله عملکرد تخمدان‌ها به‌تدریج کاهش می‌یابد و سطح استروژن نوسان پیدا می‌کند، در نتیجه دیواره رحم نازک‌تر شده و خونریزی کمتر می‌شود. علاوه بر این، عواملی مانند استرس‌های شغلی و خانوادگی، تغییر وزن، رژیم‌های غذایی سخت، اختلالات تیروئید، مصرف قرص‌های ضدبارداری یا وجود مشکلاتی مثل تنبلی تخمدان نیز در این بازه سنی می‌توانند باعث سبک‌تر شدن قاعدگی شوند. اگر این تغییر ناگهانی، شدید یا همراه با علائم غیرعادی باشد، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر علت، ارزیابی پزشکی انجام شود.

علت کم شدن خون قاعدگی در دختران مجرد

کم شدن خون قاعدگی در دختران مجرد معمولاً به عوامل هورمونی و سبک زندگی مربوط است و اغلب ارتباطی با وضعیت تاهل ندارد. در سنین نوجوانی و اوایل جوانی، چرخه‌های قاعدگی هنوز کاملاً تثبیت نشده‌اند و ممکن است به‌طور طبیعی سبک‌تر باشند. علاوه بر این، استرس‌های تحصیلی یا عاطفی، کاهش یا افزایش شدید وزن، رژیم‌های غذایی سخت، ورزش سنگین، کم‌خونی یا کمبود مواد مغذی، اختلالات هورمونی مانند تنبلی تخمدان یا مشکلات تیروئید و همچنین مصرف برخی داروها می‌توانند باعث کاهش حجم خون قاعدگی شوند. در بیشتر موارد این وضعیت موقتی و قابل تنظیم است، اما اگر خونریزی بسیار کم، نامنظم یا همراه با علائم دیگری مثل ریزش مو، آکنه یا درد شدید باشد، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود تا علت دقیق مشخص و در صورت نیاز درمان شود.

کم شدن خون قاعدگی بعد از مصرف قرص‌های ضد بارداری

کم شدن خون قاعدگی بعد از مصرف قرص‌های ضدبارداری یک اتفاق شایع و معمولاً طبیعی است، زیرا این قرص‌ها با تنظیم هورمون‌ها، دیواره داخلی رحم (آندومتر) را نازک‌تر می‌کنند و در نتیجه هنگام قاعدگی بافت کمتری برای ریزش وجود دارد و خونریزی سبک‌تر می‌شود. همچنین این داروها تخمک‌گذاری را مهار کرده و چرخه هورمونی بدن را کنترل می‌کنند، به همین دلیل مدت و شدت خونریزی کاهش می‌یابد و حتی در برخی افراد به صورت لکه‌بینی ظاهر می‌شود. این وضعیت معمولاً جای نگرانی ندارد، اما اگر خونریزی بسیار کم، طولانی‌مدت یا همراه با علائم غیرعادی باشد، لازم است با پزشک مشورت شود تا نوع قرص یا دوز آن بررسی و در صورت نیاز تنظیم گردد.

آیا تنبلی تخمدان باعث کاهش خونریزی قاعدگی می‌شود؟

بله، تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یکی از شایع‌ترین دلایل کم شدن خون قاعدگی است. در این اختلال، تخمک‌گذاری به‌طور منظم انجام نمی‌شود و به همین دلیل دیواره رحم به اندازه کافی ضخیم نشده و در زمان قاعدگی خونریزی کمتری رخ می‌دهد. علاوه بر کاهش حجم خون، قاعدگی‌ها ممکن است نامنظم، با فاصله‌های طولانی یا حتی گاهی قطع شوند.

به نقل از my.clevelandclinic.org

If you have PCOS, your ovaries produce unusually high levels of hormones called androgens. This causes your reproductive hormones to become imbalanced. As a result, people with PCOS often have irregular menstrual cycles, missed periods and unpredictable ovulation

اگر سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) دارید، تخمدان‌های شما به طور غیرمعمول سطح بالایی از هورمون‌هایی به نام آندروژن تولید می‌کنند. این باعث می‌شود هورمون‌های تولید مثلی شما نامتعادل شوند. در نتیجه، افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک اغلب چرخه‌های قاعدگی نامنظم، پریودهای از دست رفته و تخمک‌گذاری غیرقابل پیش‌بینی دارند.

 این وضعیت معمولاً با علائم دیگری مانند افزایش وزن، جوش‌های پوستی، رشد موهای زائد و ریزش مو همراه است و برای کنترل آن نیاز به بررسی پزشکی و تنظیم هورمون‌ها وجود دارد.

علائم کم شدن خون قاعدگی

گاهی کاهش خونریزی همراه با علائم دیگری دیده می‌شود که می‌تواند به تشخیص علت کمک کند، از جمله:

• نامنظم شدن چرخه قاعدگی
• ریزش مو یا آکنه (در مشکلات هورمونی)
• افزایش یا کاهش وزن
• خستگی و بی‌حالی
• ترشح غیرطبیعی یا درد لگن

بیشتر بخوانید: درد شدید پریود یا دیسمنوره چیست؟

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در موارد زیر لازم است حتماً بررسی پزشکی انجام شود:

• کاهش ناگهانی و شدید خونریزی بدون دلیل مشخص
• قطع کامل قاعدگی در سنین باروری
• وجود درد شدید یا ترشحات غیرعادی
• سابقه جراحی رحم یا سقط مکرر
• شک به بارداری

روش‌های تشخیص دلایل دلایل خون قاعدگی

برای یافتن علت، پزشک ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• آزمایش خون برای بررسی هورمون‌ها
• سونوگرافی رحم و تخمدان
• بررسی عملکرد تیروئید
• در برخی موارد هیستروسکوپی برای مشاهده داخل رحم

درمان کم شدن خون قاعدگی

بسته به علت کم شدن خون قاعدگی روش‌های درمانی نیز متفاوت است که شامل موارد زیر می‌باشد:

 ۱. درمان دارویی

در صورتی که علت هورمونی باشد، پزشک ممکن است داروهای تنظیم‌کننده هورمون مانند پروژسترون یا قرص‌های ترکیبی تجویز کند. بسته به علت زمینه‌ای نوع دارو متفاوت است اما معمولاً از داروهای زیر استفاده می‌شود:

هورمون پروژسترون (مانند مدروکسی‌پروژسترون)

این دارو برای زنانی که کم شدن خون قاعدگی ناشی از عدم تعادل هورمونی یا تخمک‌گذاری نامنظم است، تجویز می‌شود. مصرف آن معمولاً باعث ضخیم‌تر شدن دیواره رحم و بازگشت خونریزی طبیعی می‌شود.

قرص‌های ترکیبی استروژن و پروژسترون

این قرص‌ها (مانند قرص‌های ضدبارداری ترکیبی) به تنظیم چرخه هورمونی و کنترل خونریزی کمک می‌کنند. علاوه بر تنظیم خونریزی، باعث کاهش علائم پیش از قاعدگی نیز می‌شوند و در برخی زنان که خونریزی سبک دارند، حجم خون را به حد طبیعی نزدیک می‌کنند.

داروهای افزایش جریان خون رحم (مثلاً ژینکو بیلوبا در برخی موارد)

این دسته از داروها با بهبود جریان خون در رحم و تقویت دیواره آن، می‌توانند خونریزی سبک را تا حدی افزایش دهند. کاربرد آن‌ها معمولاً در کنار درمان هورمونی توصیه می‌شود.

داروهای تنظیم‌کننده تیروئید

اگر کم شدن خون قاعدگی ناشی از کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باشد، درمان با لووتیروکسین یا داروهای ضدتیروئید باعث بازگشت چرخه طبیعی قاعدگی می‌شود.

داروهای تحریک‌کننده تخمک‌گذاری (مثل کلومیفن)

در مواردی که کاهش خون قاعدگی ناشی از تخمک‌گذاری نامنظم یا تنبلی تخمدان باشد، این داروها به تحریک تخمک‌گذاری و بهبود چرخه هورمونی کمک می‌کنند و به‌طور غیرمستقیم باعث افزایش حجم خون قاعدگی می‌شوند.

مکمل‌های آهن و ویتامین‌ها

اگر کمبود خون قاعدگی با کم‌خونی یا ضعف عمومی همراه باشد، مصرف مکمل آهن، اسید فولیک و ویتامین‌های گروه B می‌تواند وضعیت خون و سلامت عمومی را بهبود دهد، هرچند که مستقیم باعث افزایش خونریزی نمی‌شود، اما شرایط فیزیولوژیک بدن را برای چرخه طبیعی قاعدگی آماده می‌کند.

 ۲. اصلاح سبک زندگی

تنظیم وزن، داشتن رژیم غذایی متعادل، خواب کافی و کاهش استرس می‌تواند نقش مهمی در بازگشت چرخه طبیعی قاعدگی داشته باشد.

 ۳. درمان بیماری‌های زمینه‌ای

اگر علت کم شدن خون قاعدگی بیماری‌هایی مانند تیروئید یا PCOS باشد، درمان این بیماری‌ها باعث بهبود وضعیت قاعدگی خواهد شد.

 ۴. جراحی در موارد خاص

در صورت وجود چسبندگی رحم (سندرم آشرمن)، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن بافت‌های اسکار باشد.

 ۵. مکمل‌ها و تغذیه

مصرف مواد غذایی غنی از آهن، ویتامین‌های گروه B و اسید فولیک می‌تواند به بهبود سلامت عمومی و چرخه قاعدگی کمک کند.

برای زیاد شدن خون قاعدگی چی بخوریم؟

برای درمان یا بهبود کاهش خون قاعدگی، تغذیه نقش حمایتی مهمی دارد؛ البته انتخاب مواد غذایی باید متناسب با علت زمینه‌ای (مثل کمبود آهن، اختلال هورمونی یا استرس) انجام شود. در ادامه مهم‌ترین خوراکی‌هایی که می‌توانند به تنظیم چرخه و بهبود کیفیت قاعدگی کمک کنند آمده است:

مواد غذایی غنی از آهن

اگر کم شدن خون قاعدگی همراه با ضعف یا کم‌خونی باشد، مصرف منابع آهن اهمیت دارد. گوشت قرمز کم‌چرب، جگر، عدس، لوبیا، اسفناج و زرده تخم‌مرغ از منابع خوب آهن هستند. بهتر است این مواد همراه با منابع ویتامین C مثل لیمو یا پرتقال مصرف شوند تا جذب آهن افزایش یابد.

خوراکی‌های حاوی ویتامین‌های گروه B

ویتامین‌های گروه B در تنظیم هورمون‌ها و تخمک‌گذاری نقش دارند. مصرف غلات کامل، جو دوسر، تخم‌مرغ، لبنیات، موز و مغزها مثل بادام و گردو می‌تواند به بهبود عملکرد هورمونی کمک کند.

چربی‌های مفید و تنظیم‌کننده هورمون

چربی‌های سالم مانند امگا ۳ که در ماهی‌های چرب، بذر کتان و گردو وجود دارند، به تعادل هورمونی کمک کرده و می‌توانند چرخه قاعدگی را منظم‌تر کنند.

مواد غذایی حاوی فیتواستروژن

برخی مواد غذایی گیاهی مانند سویا، کنجد و تخم کتان دارای ترکیباتی شبیه استروژن هستند که می‌توانند به تقویت دیواره رحم و بهبود خونریزی قاعدگی کمک کنند.

دمنوش‌ها و خوراکی‌های گرم‌مزاج

در طب سنتی، برای افزایش جریان خون قاعدگی از خوراکی‌هایی مثل دمنوش زنجبیل، دارچین، رازیانه و زعفران (در حد کم) استفاده می‌شود که می‌توانند به بهبود جریان خون در رحم کمک کنند.

پروتئین کافی و رژیم متعادل

کمبود پروتئین یا رژیم‌های سخت لاغری می‌تواند باعث اختلال در قاعدگی شود. مصرف کافی پروتئین از منابعی مثل مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و حبوبات به حفظ تعادل بدن کمک می‌کند.

چه غذاهایی را کمتر مصرف کنیم؟

کاهش مصرف فست‌فود، قندهای ساده، نوشیدنی‌های شیرین و کافئین زیاد می‌تواند به تنظیم هورمون‌ها کمک کند، زیرا این مواد ممکن است باعث اختلال در عملکرد تخمدان شوند.

در نهایت اگر کاهش خون قاعدگی به‌طور مداوم ادامه داشته باشد یا همراه با علائم دیگر باشد، علاوه بر اصلاح تغذیه لازم است علت اصلی توسط پزشک بررسی شود تا در صورت نیاز درمان دارویی یا هورمونی نیز انجام گیرد.

درمان کاهش خونریزی قاعدگی در طب سنتی

در طب سنتی، کم شدن خون قاعدگی اغلب به ضعف جریان خون رحم، سردی یا خشکی کبد و رحم و اختلال در تعادل مزاج مرتبط دانسته می‌شود. برای بهبود این وضعیت، روش‌های متعددی توصیه شده است که اغلب شامل تغییر رژیم غذایی، مصرف گیاهان دارویی و اصلاح سبک زندگی هستند:

استفاده از گیاهان و دمنوش‌ها

• رازیانه: به دلیل داشتن ترکیبات شبه‌استروژنی، می‌تواند به تقویت دیواره رحم و افزایش خونریزی قاعدگی کمک کند.
• زنجبیل: گرم‌کننده و محرک جریان خون رحم است و مصرف دمنوش آن در طول دوره قبل از قاعدگی توصیه می‌شود.
• دارچین: به تنظیم هورمون‌ها و افزایش جریان خون کمک می‌کند، معمولاً به صورت دم‌کرده یا همراه با غذا مصرف می‌شود.
• زعفران: با تحریک جریان خون و آرام‌بخشی، می‌تواند به بهبود سبک‌تر شدن قاعدگی کمک کند، اما مصرف آن باید محدود و متعادل باشد.

مصرف خوراکی‌های گرم و مغذی

• غذاهایی مانند گوشت مرغ، گوشت قرمز کم‌چرب، تخم‌مرغ، آجیل و روغن‌های گیاهی طبیعی برای تقویت خون و مزاج گرم توصیه می‌شوند.
• مصرف غذاهای حاوی آهن و ویتامین‌های گروه B، مانند سبزیجات برگ سبز، حبوبات و غلات کامل، می‌تواند به بازسازی خون و بهبود چرخه قاعدگی کمک کند.

اصلاح سبک زندگی

• جلوگیری از کاهش یا افزایش شدید وزن و رعایت رژیم غذایی متعادل
• کاهش استرس با روش‌هایی مثل ورزش سبک، پیاده‌روی و تمرینات تنفسی
• حفظ خواب کافی و تنظیم ساعت بیولوژیک بدن

ماساژ و حرارت موضعی

استفاده از کیسه آب گرم یا روغن‌های گیاهی گرم روی ناحیه شکم و کمر می‌تواند به بهبود جریان خون رحم کمک کند.

این روش‌ها معمولاً به عنوان درمان‌های حمایتی توصیه می‌شوند و تاثیر آن‌ها به تدریج ظاهر می‌شود. در صورتی که کم شدن خون قاعدگی ادامه‌دار باشد یا با علائم دیگر همراه باشد، لازم است ابتدا علت زمینه‌ای توسط پزشک بررسی و درمان تخصصی انجام شود.

آیا کم شدن خون قاعدگی خطرناک است؟

در بسیاری از موارد، کم شدن خون قاعدگی خطرناک نیست و ناشی از تغییرات طبیعی بدن یا سبک زندگی است. اما اگر این وضعیت ناگهانی، شدید یا همراه با علائم دیگر باشد، نیاز به بررسی تخصصی دارد.

پیشگیری از کم شدن خون قاعدگی

برای پیشگیری از این مشکل می‌توان به نکات زیر توجه کرد:

• حفظ وزن متعادل
• مدیریت استرس
• پرهیز از رژیم‌های سخت و غیر اصولی
• انجام ورزش منظم
• پیگیری منظم وضعیت سلامت زنان

سخن پایانی

در پایان، کم شدن خون قاعدگی مسئله‌ای شایع است که می‌تواند ناشی از عوامل طبیعی، هورمونی، سبک زندگی یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد. توجه به تغییرات چرخه قاعدگی، اصلاح تغذیه و سبک زندگی و در صورت نیاز بررسی پزشکی، مهم‌ترین گام‌ها برای تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب هستند. با شناسایی دقیق علت و استفاده از روش‌های درمانی و حمایتی مناسب، می‌توان چرخه قاعدگی را به حالت طبیعی بازگرداند و سلامت عمومی و هورمونی بدن را بهبود بخشید.