تغذیه در دوران شیمی درمانی: راهنمایی برای بهبود سلامت و کیفیت زندگی

تاثیر تغذیه در دوران شیمی درمانی

تغذیه مناسب در دوران شیمی درمانی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند. برخی از تاثیرات مثبت تغذیه مناسب عبارتند از:

1. تقویت سیستم ایمنی: تغذیه مناسب می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند و به بیمار کمک کند تا بهتر با عوارض جانبی شیمی درمانی مقابله کند.

2. کاهش عوارض جانبی: برخی از غذاها می‌توانند به کاهش عوارض جانبی شیمی درمانی مانند تهوع، خستگی و کاهش وزن کمک کنند.

3. حفظ وزن سالم: تغذیه مناسب می‌تواند به حفظ وزن سالم و جلوگیری از کاهش وزن ناخواسته کمک کند.

4. افزایش انرژی: مصرف مواد غذایی مغذی می‌تواند به افزایش سطح انرژی و بهبود وضعیت روحی بیمار کمک کند.

غذاهای مفید در دوران شیمی درمانی

مفیدترین گروه‌های غذایی در دوران شیمی درمانی عبارتند از:

میوه‌ها و سبزیجات تازه

میوه‌ها و سبزیجات تازه مهمترین گروه برای تغذیه در دوران شیمی درمانی هستند. آنها سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهابات کمک کنند. همچنین، فیبر موجود در آن‌ها به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می‌کند.

پروتئین‌های با کیفیت

پروتئین‌ها  برای ساخت و ترمیم بافت‌ها ضروری هستند. منابع خوب پروتئین شامل گوشت‌های بدون چربی، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و حبوبات هستند.

به نقل از mdanderson.org

Protein is especially important for cancer patients because cancer treatment can be hard on the body. It can cause unwanted weight loss due to a decrease in muscle mass. This can make you frail and less responsive to treatment. That's why optimizing your protein intake is important to help preserve muscle mass.

پروتئین به ویژه برای بیماران سرطانی بسیار مهم است زیرا درمان سرطان می‌تواند برای بدن سخت باشد. این بیماری می‌تواند به دلیل کاهش توده عضلانی باعث کاهش وزن ناخواسته شود. این امر می‌تواند شما را ضعیف و نسبت به درمان واکنش کمتری نشان دهد. به همین دلیل است که بهینه سازی مصرف پروتئین برای کمک به حفظ توده عضلانی مهم است.

غلات کامل

غلات کامل مانند برنج قهوه‌ای، جو دوسر و نان سبوس‌دار حاوی فیبر بالا و مواد مغذی هستند که می‌توانند به حفظ قند خون پایدار و افزایش احساس سیری کمک کنند. این غذاها به جلوگیری از خستگی و افزایش انرژی نیز کمک می‌کنند.

چربی‌های سالم

چربی‌های سالم مانند روغن زیتون، آووکادو و مغزها منبع خوبی از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که می‌توانند به کاهش التهابات کمک کنند و حتماً باید در تغذیه در دوران شیمی درمانی در نظر گرفته شود. این چربی‌ها همچنین به جذب بهتر ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K) کمک می‌کنند.

مایعات کافی

در دوران شیمی درمانی، بدن ممکن است بیشتر نیاز به مایعات داشته باشد. آب، چای گیاهی و سوپ‌ها می‌توانند به هیدراته نگه داشتن بدن کمک کنند و از بروز مشکلات گوارشی جلوگیری کنند.

بیشتر بخوانید: سرطان‌های شایع در زنان

 تغذیه برای یبوست دوران شیمی درمانی

یبوست یکی از عوارض شایع شیمی درمانی است و می‌تواند به دلیل تغییرات در رژیم غذایی، کاهش فعالیت بدنی و اثرات داروها ایجاد شود. برای کمک به کاهش یبوست در دوران شیمی درمانی، می‌توانید به نکات زیر توجه کنید:

افزایش فیبر:

   • میوه‌ها: سیب، گلابی، توت، و زردآلو

   • سبزیجات: هویج، بروکلی، اسفناج، و کدو

   • غلات کامل: نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، و جو دوسر

نوشیدن مایعات: آب کافی بنوشید (حداقل ۸ لیوان در روز) تا به نرم شدن مدفوع کمک کند. می‌توانید از آب میوه‌های طبیعی مانند آب آلو یا آب نارنج نیز استفاده کنید.

پروبیوتیک‌ها: مصرف ماست یا محصولات لبنی حاوی پروبیوتیک می‌تواند به بهبود سلامت روده کمک کند.

غذاهای چرب سالم: مصرف چربی‌های سالم مانند آووکادو، روغن زیتون و مغزها می‌تواند به حرکت روده کمک کند.

فعالیت بدنی: انجام فعالیت‌های ورزشی ملایم مانند پیاده‌روی می‌تواند به تحریک حرکت روده کمک کند.

اجتناب از غذاهای مضر: از مصرف غذاهای فرآوری شده، چربی‌های اشباع و قندهای اضافه پرهیز کنید.

مشاوره با پزشک: در صورتی که یبوست ادامه‌دار باشد، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. ممکن است نیاز به استفاده از ملین‌ها یا تغییرات دیگری در رژیم غذایی باشد.

با رعایت این نکات، می‌توانید به بهبود وضعیت یبوست خود کمک کنید.

تغذیه قبل از شب شیمی درمانی

شب قبل از شیمی درمانی، انتخاب غذاهای مناسب می‌تواند به شما کمک کند تا با عوارض جانبی احتمالی بهتر مقابله کنید و انرژی لازم را برای روز بعد داشته باشید. در زیر چند نکته و پیشنهاد غذایی برای تغذیه در شب قبل از .‌شیمی درمانی آورده شده است:

غذاهای سرشار از پروتئین:

   • گوشت‌های کم‌چرب: مانند مرغ یا ماهی

   • حبوبات: مثل عدس یا نخود

   • ماست یا پنیر: می‌تواند منبع خوبی از پروتئین باشد.

کربوهیدرات‌های پیچیده:

   • غلات کامل: مانند برنج قهوه‌ای، کینوا یا نان سبوس‌دار

   • سیب‌زمینی: می‌توانید سیب‌زمینی پخته یا بخارپز مصرف کنید.

سبزیجات:

   • سبزیجات پخته یا بخارپز مانند بروکلی، هویج یا کدو می‌توانند به تامین ویتامین‌ها و مواد معدنی کمک کنند.

میوه‌ها:

   • میوه‌های تازه یا خشک مانند موز، سیب یا توت که سرشار از ویتامین‌ها و فیبر هستند.

نوشیدنی‌ها:

   • آب کافی بنوشید تا بدنتان هیدراته بماند.

   • می‌توانید از چای گیاهی ملایم یا آب‌میوه‌های طبیعی نیز استفاده کنید.

اجتناب از غذاهای سنگین و چرب:

   • از غذاهای سرخ‌کردنی، چربی‌های اشباع و ادویه‌جات تند پرهیز کنید، زیرا ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شوند.

غذاهای آرامش‌بخش:

   • برخی افراد ممکن است بخواهند از غذاهایی که به آرامش و خواب بهتر کمک می‌کنند، مانند جو دوسر یا شیر گرم استفاده کنند.

به یاد داشته باشید که هر فرد ممکن است نسبت به غذاها واکنش متفاوتی داشته باشد، بنابراین بهتر است به بدن خود گوش دهید و غذاهایی را انتخاب کنید که احساس راحتی بیشتری به شما می‌دهند. همچنین در صورت داشتن سوالات خاص یا نگرانی‌ها، حتماً  در مورد تغذیه در دوران شیمی درمانی با پزشک خود مشورت کنید.

بیشتر بخوانید: علائم اولیه سرطان سینه

بهترین میوه‌ها برای شیمی درمانی

در دوران شیمی‌درمانی، انتخاب میوه‌های مناسب می‌تواند به بهبود سلامت عمومی و کاهش عوارض جانبی کمک کند. در زیر به برخی از بهترین میوه‌ها برای افرادی که تحت شیمی‌درمانی هستند اشاره می‌شود:

موز: موز به راحتی هضم می‌شود و منبع خوبی از پتاسیم است. همچنین می‌تواند به کاهش حالت تهوع کمک کند.

سیب: سیب سرشار از فیبر و آنتی‌اکسیدان‌ها است. خوردن سیب به صورت خام یا پخته می‌تواند گزینه خوبی باشد.

توت‌ها (توت فرنگی، بلوبری، تمشک): این میوه‌ها غنی از ویتامین C و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند و می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کنند.

پرتقال و سایر مرکبات: پرتقال، لیمو و گریپ‌فروت منابع عالی ویتامین C هستند و می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی کمک کنند.

انار: انار سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و مواد مغذی است که ممکن است به کاهش التهاب کمک کند.

هندوانه: هندوانه حاوی آب فراوان است و می‌تواند به هیدراته ماندن بدن کمک کند. همچنین دارای ویتامین A و C است.

کیوی: کیوی سرشار از ویتامین C و فیبر است و می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی کمک کند.

آووکادو: آووکادو منبع خوبی از چربی‌های سالم و ویتامین‌هاست و می‌تواند به حفظ انرژی کمک کند.

پاپایا: پاپایا حاوی آنزیم‌هایی است که به هضم غذا کمک می‌کنند و همچنین سرشار از ویتامین C است.

نکات مهم:

• تنوع: سعی کنید تنوع را  هم در تغذیه در دوران شیمی درمانی و هم در انتخاب میوه‌ها رعایت کنید تا از تمام مواد مغذی بهره‌مند شوید.

• شست‌وشو: قبل از مصرف، میوه‌ها را به خوبی بشویید تا هرگونه آلودگی یا باقیمانده سموم از بین برود

• حساسیت: برخی افراد ممکن است به بعضی میوه‌ها حساسیت داشته باشند، بنابراین بهتر است به بدن خود گوش دهید و در صورت بروز هرگونه واکنش نامطلوب، مصرف آن میوه را متوقف کنید.

تغذیه برای تقویت سیستم ایمنی در دوران شیمی درمانی

در دوران شیمی‌درمانی، تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار مهم است. انتخاب غذاهای مناسب می‌تواند به بهبود سلامت عمومی و کاهش عوارض جانبی کمک کند. در زیر به برخی از بهترین غذاها برای تقویت سیستم ایمنی در این دوران اشاره می‌شود:

میوه‌ها و سبزیجات تازه:

   • مرکبات (پرتقال، لیمو، گریپ‌فروت): سرشار از ویتامین C هستند که به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند.

   • سبزیجات سبز تیره (اسفناج، کلم بروکلی): منابع خوبی از ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند.

   • توت‌ها (توت فرنگی، بلوبری): حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قوی هستند که به مبارزه با التهاب کمک می‌کنند.

پروتئین‌های سالم:

   • ماهی (به ویژه ماهی‌های چرب مانند سالمون و ساردین): حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که به کاهش التهاب کمک می‌کنند.

   • گوشت بدون چربی (مرغ، بوقلمون): منبع خوبی از پروتئین است که برای ترمیم بافت‌ها ضروری است.

   • حبوبات (لپه، عدس، نخود): سرشار از پروتئین و فیبر هستند و می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی کمک کنند.

غلات کامل:

   • برنج قهوه‌ای، کینوآ و جو دوسر: این غلات سرشار از فیبر و مواد مغذی هستند که به حفظ سلامت روده کمک می‌کنند.

چربی‌های سالم:

   • آووکادو و روغن زیتون: حاوی چربی‌های سالم و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که به کاهش التهاب کمک می‌کنند.

ادویه‌جات و گیاهان:

   • زنجبیل و زردچوبه: هر دو دارای خواص ضد التهابی و آنتی‌اکسیدانی هستند.

   • سیر: خواص ضد باکتریایی و ضد ویروسی دارد و می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی کمک کند.

لبنیات:

   • ماست و پروبیوتیک‌ها: حاوی باکتری‌های مفید برای روده هستند که به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند.

نکات تغذیه‌ای مهم در دوران شیمی درمانی

به دلیل حساسیت این دوران علاوه بر انتخاب گروه‌های غذایی مناسب باید نکات تغذیه‌ای زیر را نیز در نظر داشته باشید:

1. غذاهای کم‌چرب و کم‌نمک: سعی کنید غذاهای کم‌چرب و کم‌نمک مصرف کنید تا فشار خون و مشکلات قلبی کاهش یابد.

2. پرهیز از غذاهای فرآوری شده: غذاهای فرآوری شده معمولاً حاوی مواد نگهدارنده و افزودنی‌های مضر هستند که می‌توانند عوارض جانبی را تشدید کنند بنابراین در تغذیه در دوران شیمی درمانی جایی ندارند.

3. خوردن وعده‌های کوچک: بهتر است به جای سه وعده بزرگ، چندین وعده کوچک در طول روز مصرف کنید تا از بروز حالت تهوع جلوگیری شود.

4. استفاده از ادویه‌های طبیعی: ادویه‌هایی مانند زنجبیل و نعناع می‌توانند به کاهش تهوع کمک کنند.

5. مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه: همواره بهتر است قبل از تغییرات عمده در رژیم غذایی خود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

سخن پایانی

تغذیه مناسب در دوران شیمی درمانی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند و عوارض جانبی را کاهش دهد. با انتخاب غذاهای مغذی و رعایت نکات تغذیه‌ای، بیماران می‌توانند به حفظ سلامت خود ادامه دهند و با قدرت بیشتری با چالش‌های درمان روبرو شوند.