داروها و مکملهای ضروری بارداری|معرفی کامل به همراه دوره مصرف
در دوران بارداری، نیاز بدن به برخی ویتامینها و مواد معدنی افزایش پیدا میکند و گاهی رژیم غذایی بهتنهایی نمیتواند این نیازها را تامین کند. به همین دلیل، پزشکان برای پیشگیری از کمبودها و عوارض احتمالی، مصرف برخی داروها و مکملهای ضروری را توصیه میکنند. مکملهای ضروری در بارداری معمولا شامل مکملهای ویتامینی و مواد معدنی هستند که به رشد صحیح جنین، تکامل اندامها، پیشگیری از ناهنجاریهای مادرزادی و حفظ سلامت مادر کمک میکنند.
فهرست مطالب
- اسید فولیک (Folic Acid)
- آهن (قرص آهن)
- کلسیم
- ویتامین D
- ید
- مولتیویتامین بارداری
- امگا ۳ (DHA)
- چکیده دستور مصرف مکملهای ضروری بارداری
- طریقه مصرف مکملها در بارداری
- مصرف کدام مکمل در بارداری به زیبایی جنین کمک میکند؟
- عوارض نخوردن مکملهای ضروری بارداری
- اقدامات لازم در صورت فراموشی مصرف مکملهای ضروری بارداری
- سوالات متداول
اسید فولیک (Folic Acid)
اسید فولیک یکی از مهمترین مکملهای ضروری بارداری است که نقش حیاتی در تشکیل سیستم عصبی جنین دارد. کمبود این ویتامین میتواند باعث نقصهای لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا شود. همچنین اسید فولیک در تقسیم سلولی و ساخت DNA نقش دارد و به رشد سالم جنین کمک میکند. مصرف کافی آن حتی پیش از بارداری نیز اهمیت دارد.
به نقل از nhs.uk
It's Important to take a 400 micrograms folic acid tablet every day before you're pregnant and until you're 12 weeks pregnant. Folic acid can help prevent birth defects known as neural tube defects, including spina bifida.
مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم قرص اسید فولیک قبل از بارداری و تا ۱۲ هفته بارداری بسیار مهم است. اسید فولیک میتواند به جلوگیری از نقصهای مادرزادی که به عنوان نقص لوله عصبی شناخته میشوند، از جمله اسپینا بیفیدا، کمک کند.
بهترین زمان مصرف اسید فولیک از حداقل یک ماه قبل از بارداری شروع میشود و تا پایان سهماهه اول ادامه دارد. در برخی موارد پزشک توصیه میکند مصرف آن تا پایان بارداری ادامه یابد. دوز معمول روزانه برای زنان باردار حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ میکروگرم است، اما در مادران پرخطر ممکن است این مقدار بیشتر باشد.
بیشتر بخوانید: داروهای مجاز در بارداری
آهن (قرص آهن)
آهن برای تولید هموگلوبین و جلوگیری از کمخونی در دوران بارداری ضروری است. در این دوران حجم خون مادر افزایش مییابد و در صورت کمبود آهن، مادر دچار ضعف، خستگی، سرگیجه و حتی زایمان زودرس میشود. همچنین آهن برای رشد مناسب مغز و بدن جنین اهمیت دارد.
مصرف مکمل آهن معمولا از ابتدای سهماهه دوم بارداری آغاز میشود و تا پایان بارداری ادامه پیدا میکند. برخی پزشکان توصیه میکنند مصرف آن تا چند ماه بعد از زایمان نیز ادامه داشته باشد، بهخصوص اگر مادر دچار کمخونی باشد. بهترین زمان مصرف قرص آهن، بین وعدههای غذایی و همراه با ویتامین C است.
کلسیم
کلسیم برای شکلگیری استخوانها و دندانهای جنین ضروری است و در عین حال از کاهش تراکم استخوانی مادر جلوگیری میکند. اگر مادر در دوران بارداری کلسیم کافی دریافت نکند، بدن برای تامین نیاز جنین از ذخایر استخوانی مادر استفاده میکند که میتواند در آینده باعث پوکی استخوان شود.
مصرف مکمل کلسیم معمولا از ابتدای سهماهه دوم بارداری توصیه میشود و تا پایان بارداری ادامه دارد. در برخی موارد، در دوران شیردهی نیز مصرف آن ادامه پیدا میکند. بهتر است کلسیم با فاصله از قرص آهن مصرف شود تا جذب هر دو مختل نشود.
ویتامین D
ویتامین D به جذب بهتر کلسیم کمک میکند و در تقویت سیستم ایمنی مادر و جنین نقش دارد. کمبود این ویتامین میتواند باعث ضعف استخوانی، کاهش رشد جنین و افزایش خطر ابتلا به پرهاکلامپسی شود. همچنین نقش مهمی در سلامت عضلات و عملکرد سیستم ایمنی دارد.
معمولا مصرف ویتامین D از ابتدای بارداری آغاز میشود و در تمام طول بارداری ادامه دارد. دوز مصرفی بسته به شرایط بدن مادر متفاوت است، اما اغلب بهصورت روزانه یا هفتگی تجویز میشود. در برخی موارد، آزمایش خون برای تعیین سطح این ویتامین انجام میشود.
ید
ید برای عملکرد صحیح غده تیروئید و رشد مغزی جنین ضروری است. کمبود ید میتواند باعث اختلال در رشد ذهنی و کاهش ضریب هوشی کودک شود. در دوران بارداری، نیاز به ید افزایش پیدا میکند و مصرف آن اهمیت ویژهای دارد.
مکمل ید معمولا از ابتدای بارداری تا پایان آن توصیه میشود. بسیاری از مولتیویتامینهای بارداری حاوی ید هستند و نیاز روزانه مادر را تامین میکنند. در صورت کمبود شدید، پزشک ممکن است مکمل جداگانهای تجویز کند.
بیشتر بخوانید: داروهای خطرناک در بارداری
مولتیویتامین بارداری
مولتیویتامینهای مخصوص بارداری ترکیبی از ویتامینها و مواد معدنی ضروری مانند آهن، اسید فولیک، ویتامین D، ید و سایر ریزمغذیها هستند. این مکملها به تامین همزمان نیازهای مختلف بدن کمک میکنند و از بروز کمبودهای تغذیهای جلوگیری میکنند.
مصرف مولتیویتامین بارداری معمولا از ابتدای بارداری آغاز میشود و تا پایان آن ادامه دارد. در برخی موارد، پزشک توصیه میکند مصرف آن در دوران شیردهی نیز ادامه پیدا کند. انتخاب نوع مناسب مولتیویتامین باید تحت نظر پزشک انجام شود.
امگا ۳ (DHA)
اسیدهای چرب امگا ۳ بهویژه DHA برای رشد مغز و شبکیه چشم جنین ضروری هستند. این ماده مغذی همچنین در کاهش خطر زایمان زودرس و بهبود عملکرد شناختی کودک نقش دارد. دریافت کافی DHA در دوران بارداری اهمیت ویژهای دارد.
مصرف مکمل امگا ۳ معمولا از سهماهه دوم بارداری آغاز میشود و تا پایان بارداری ادامه دارد. در برخی موارد، پزشک توصیه میکند مادر در دوران شیردهی نیز این مکمل را مصرف کند تا از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود.
چکیده دستور مصرف مکملهای ضروری بارداری
در جدول زیر، مکملهای رایج و توصیهشده در هر مرحله از قبل از بارداری تا دوران شیردهی بهصورت خلاصه و کاربردی آورده شده است. توجه داشته باشید که دوز دقیق و نیاز به هرکدام باید توسط پزشک تعیین شود.
|
دوره زمانی |
مکملهای ضروری و رایج |
|---|---|
|
قبل از بارداری |
اسید فولیک، ویتامین D، ید، مولتیویتامین مخصوص پیش از بارداری، آهن (در صورت کمبود) |
|
سهماهه اول بارداری |
اسید فولیک، مولتیویتامین بارداری، ویتامین B6 (برای تهوع در صورت نیاز)، ید، ویتامین D |
|
سهماهه دوم بارداری |
آهن، کلسیم، ویتامین D، ید، مولتیویتامین بارداری، امگا ۳ (DHA) |
|
سهماهه سوم بارداری |
آهن، کلسیم، ویتامین D، ید، مولتیویتامین بارداری، امگا ۳ (DHA) |
|
دوران شیردهی |
مولتیویتامین شیردهی، کلسیم، ویتامین D، ید، امگا ۳ (DHA)، آهن (در صورت کمخونی) |
طریقه مصرف مکملها در بارداری
در دوران بارداری، مصرف مولتیویتامینها و مکملها باید طبق تجویز پزشک و بهصورت منظم انجام شود تا جذب آنها به بهترین شکل صورت گیرد. معمولا مولتیویتامین بارداری روزانه یک بار همراه یا بعد از غذا مصرف میشود تا از تهوع جلوگیری شود.
قرص آهن بهتر است بین وعدههای غذایی و همراه با یک منبع ویتامین C مانند آب پرتقال مصرف شود تا جذب آن افزایش یابد، در حالی که مکمل کلسیم باید با فاصله حداقل دو ساعت از آهن مصرف شود تا تداخل در جذب ایجاد نشود. ویتامین D و امگا ۳ را میتوان همراه وعده غذایی اصلی مصرف کرد تا جذب آنها بهتر شود.
در مقابل، مکمل کلسیم بهتر است همراه غذا مصرف شود تا جذب آن افزایش یابد و حتماً با فاصله زمانی حداقل دو ساعت از آهن مصرف شود. رعایت این زمانبندیهای ساده کمک میکند بیشترین فایده از مکملها در دوران بارداری به دست آید.
|
مکملهایی که نباید همزمان مصرف شوند |
توضیحات |
|---|---|
|
آهن و کلسیم |
کلسیم جذب آهن را کاهش میدهد؛ بهتر است حداقل ۲ ساعت فاصله داشته باشند |
|
آهن و لبنیات |
کلسیم موجود در لبنیات مانع جذب کامل آهن میشود |
|
آهن و چای یا قهوه |
تانن و کافئین موجود در چای و قهوه جذب آهن را مختل میکنند |
|
آهن و مولتیویتامینهای حاوی کلسیم |
وجود کلسیم در مولتیویتامین باعث کاهش جذب آهن میشود |
|
کلسیم و روی (زینک) |
مصرف همزمان میتواند جذب روی را کاهش دهد |
|
کلسیم و منیزیم در دوز بالا |
رقابت در جذب ایجاد میکنند و بهتر است جدا مصرف شوند |
|
اسید فولیک و روی در دوز بالا |
دوز بالای اسید فولیک ممکن است جذب روی را کاهش دهد |
|
امگا ۳ و مکملهای حاوی ویتامین E بالا |
در برخی موارد میتواند اثرات رقیقکنندگی خون را افزایش دهد (در دوزهای بالا) |
|
ید و مکملهای حاوی آهن (در برخی فرمولها) |
ممکن است جذب ید را کمی تحت تاثیر قرار دهد، بهتر است با فاصله مصرف شود |
مصرف کدام مکمل در بارداری به زیبایی جنین کمک میکند؟
در مورد «زیبایی جنین» باید ابتدا این واقعیت را بدانید که شکل چهره، رنگ پوست و مو و بسیاری از ویژگیهای ظاهری در درجه اول توسط ژنتیک تعیین میشوند و تغذیه یا مکملها تنها میتوانند به سلامت و رشد بهتر پوست، مو و استخوانهای جنین کمک کنند، نه اینکه بهطور مستقیم ظاهر او را تغییر دهند.
با این حال، برخی مکملهای ضروری در بارداری به دلیل نقششان در سلامت پوست، استخوان و تکامل سلولی میتوانند به شکلگیری ظاهری سالمتر و شادابتر کمک کنند؛ از جمله اسید فولیک که در رشد صحیح سلولها و بافتها نقش دارد، ویتامین D که در سلامت پوست، استخوان و حتی کیفیت بافتهای صورت موثر است، و همچنین ویتامینهای گروه B، امگا ۳ و روی که در رشد پوست، مو و سیستم ایمنی جنین نقش دارند. بنابراین، مصرف این مکملها بیشتر از آنکه «زیبایی» را بسازند، باعث میشوند جنین بهصورت سالم و کامل رشد کند و همین رشد سالم، زمینه داشتن ظاهری طبیعی و متناسب را فراهم میکند.
عوارض نخوردن مکملهای ضروری بارداری
نخوردن مولتیویتامینها و مکملهای ضروری در دوران بارداری میتواند باعث بروز کمبودهای تغذیهای مهم در بدن مادر شود که این کمبودها مستقیماً بر رشد و سلامت جنین تاثیر میگذارند. برای مثال، کمبود اسید فولیک میتواند خطر ناهنجاریهای لوله عصبی را افزایش دهد، کمبود آهن باعث کمخونی، ضعف و افزایش احتمال زایمان زودرس میشود و کمبود کلسیم و ویتامین D میتواند به اختلال در شکلگیری استخوانها و دندانهای جنین منجر شود. همچنین نبود ریزمغذیهایی مانند ید و امگا ۳ ممکن است رشد مغزی و تکامل سیستم عصبی جنین را تحت تاثیر قرار دهد. در مجموع، عدم مصرف این مکملها در صورت نیاز، میتواند هم سلامت مادر را به خطر بیندازد و هم روند رشد طبیعی و کامل جنین را مختل کند.
اقدامات لازم در صورت فراموشی مصرف مکملهای ضروری بارداری
اگر به هر دلیلی در بخشی از دوران بارداری مصرف مکملهای ضروری فراموش یا متوقف شده باشد، مهمترین اقدام این است که در اولین فرصت با پزشک یا ماما مشورت شود تا بر اساس سن بارداری و وضعیت تغذیهای مادر، برنامه جبرانی مناسب تنظیم شود. در بسیاری از موارد میتوان با شروع مجدد مکملها در دوز صحیح و گاهی انجام آزمایشهای خون برای بررسی کمبودهایی مثل آهن یا ویتامین D، وضعیت را اصلاح کرد. خودسرانه دو برابر کردن دوز یا مصرف همزمان چند مکمل مشابه توصیه نمیشود، زیرا ممکن است باعث مسمومیت یا تداخل شود. همچنین اصلاح رژیم غذایی و افزایش مصرف مواد غذایی غنی از ریزمغذیها در کنار مکملها میتواند به جبران کمبودها کمک کند و روند رشد جنین را در مسیر طبیعی نگه دارد.
سخن پایانی
مصرف داروها و مکملهای ضروری بارداری نقش بسیار مهمی در سلامت مادر و رشد طبیعی جنین دارد. هرچند این مکملها بسیار مفید هستند، اما مصرف خودسرانه یا بیش از حد آنها میتواند مشکلاتی ایجاد کند. بنابراین، انتخاب نوع و دوز هر مکمل باید حتما تحت نظر پزشک انجام شود تا بهترین نتیجه برای مادر و نوزاد حاصل شود.
برای ارسال نظر کلیک کنید
▼